“Həblül-mətin” qəzeti Haaqa konfransının nəticələri haqqında

Qafqazda ikinci sülh konfransının çağırılması məsələsi Kəlküttədə nəşr olunan “Həblül-mətin” qəzetinin səhifələrində xeyli bədbinmülahizələrin ortaya çıxmasına səbəb olmuşdur. Bu qəzetin üçüncü fransının əks-sədası olaraq, böyük sürət və qızğınlıqla Port-Artur, Koreya və Çində hündür istehkamlar tikməyə başladılar.“Həblül-mətin”dəki məqalədə həyəcanla deyilir ki, bu da Avropa mədəniyyəti və insaniyyətinin meyvəsi! Sən ey müdrik insan! Qərbdən baş qaldırıb çıx və bax gör ki, Avropa torpağına səpilmiş sülh toxumları necə cücərmişdir! Böyük dövlətlərin adı bəşər tarixinə gör necə biabırçılıqla yazılacaqdır! Xalqların salnamələrində gələcək nəsillər üçün onlardan gör necə mənhus səhifələr yadigar qalacaqdır!

Cəlil Məmmədquluzadə2 dəq
Kılalı kaşları mihrâbına dil penc nemâz

Kılalı kaşları mihrâbına dil penc nemâzBaşladı gîsûları kâfile-i râh-ı derâz

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Qəzəl 1618

Mey coşan vaxta əgər ki, küpü yerdən qoparar,Məstliyim meyxananın səqfini birdən qoparar.

Saib TəbriziQəzəl1 dəq
Rübai 280

کو آن می دیرسال زودافکن تومحراب دل من ز حیات تن تو

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 500

از آن لب چون به یک بوسه من بیمار خرسندمنخواهم شیشهٔ نوش و نباید شربت قندم

Əvhədi Marağalı2 dəq
Xoş ol zaman ki, hərimi-vüsalə məhrəm idim

Xoş ol zaman ki, hərimi-vüsalə məhrəm idim,Nə mübtəlayi-bəla, müğəyyədi-ğəm idim.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
Tiflis müsəlmanlarının hürriyyət naminə şənlikləri

“Həyat”ın 88-ci nüsxəsində teleqraflar cərgəsində Tiflisdən vurulmuş belə bir teleqraf var: “Tətilçilərlə müsəlman dükançıları [arasında] müsadimə vüqu buldu... ”Bu xəbəri oxuyan özgə şəhərlərdəki müsəlman qardaşlar əlbət inanıb mütəəssif olacaqlar. Halbuki qərəzkaranə yazılmış yalan bir xəbərdir. O günü bir müsəlman qəssabı ilə digər bir kişinin əhəmiyyətsiz şəxsi münaziələri oldu. Amma müsəlman dükançıları ilə tətilçilərin arasında əsla müsadimə olmayıbdır. Görünür, belə adi bir vüquatı böyüdüb camaat müsadiməsi kimi göstərməkdə bir qərəz, bir fitnə var.

Cəlil Məmmədquluzadə3 dəq
Ayıh görimedüın hîç anun gözlerini ben

Ayıh görimedüın hîç anun gözlerini benBenzedimedüm aya anun yüzlerini ben

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Qəzəl 1649

فروغ روی تو برقی به خرمن گل ریختکه جای نغمه شرار از زبان بلبل ریخت

Saib TəbriziQəzəl2 dəq
Rübai 289

صد ساله ره است از طلب من تا تودر بادیهٔ طلب من آیم یا تو

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 502

مدتی من به کار خود بودمبا خود و روزگار خود بودم

Əvhədi Marağalı1 dəq
Mənim kim, bir ləbi-xəndan üçün giryanlığm vardır

Mənim kim, bir ləbi-xəndan üçün giryanlığm vardır,Pərişan türrələr dövründə sərgərdanlığm vardır.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
İdarəmizin əhvalatından bir neçə söz

Aşnalarımızdan bəzisi bizə məktub göndərib xahiş edir ki, onlara idarəmizin əhvalından bir neçə məlumat yazıb bildirək, məsələn, neçə müştərimiz var, kimdir bu müştərilər, hansı şəhərlərdən məcmuəmizə artıq həvəs ilə abunə yazılırlar, nə qism məktublar bizə göndərirlər və ilax...Məcmuənin dördüncü nömrəsi iyirmi beş min nüsxə qədərincə çap olundu. Bu iyirmi beş mindən on səkkiz min dörd yüz otuz iki nüsxə doqquz aylıq, altı aylıq və üç aylıq müştərilərə göndərilir. Qalanı tək-tək satmaq üçün özgə şəhərlərə yollanır.

Cəlil Məmmədquluzadə2 dəq
Âşık olan yâr yolma yana gerekdür

Âşık olan yâr yolma yana gerekdürYana bilicek bu yola ya ne gerekdür

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Qəzəl 1731

Şərabın köhnəsi çün ruhi-rəvanımdır mənim.O mənim həmsöhbətim, pirim, cavanımdır mənim.

Saib TəbriziQəzəl2 dəq
Rübai 291

چشمم به گل است و مرغ دستان زن تومیلم به می است و رطل مرد افکن تو

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 506

من دلداده از آنروز که دیدار تو دیدمدر تو پیوستم و از هر چه مرا بود بریدم

Əvhədi Marağalı1 dəq
Olmaz oldu görüb əhvalımı el xublara aşiq

Olmaz oldu görüb əhvalımı el xublara aşiq,Eşq nəhyində bu rüsvalığ gör şər’ə müvafiq.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
Məmmədqulubəy Kəngərlinin tərcümeyi-halı

(Əxirən həyatına fəcianə bir surətdə xatimə çəkilən sabiq topçu ofiseri Məmmədqulubəy Kəngərli)*Bu il avqust ayının 29-da Batum şəhərində Məmmədqulubəy Kəngərlinin erməni komiteti tərəfindən göndərilən ermənilər tərəfindən şəhid edildiyini duyub qəlbən ağlamayan qafqazlı bir müsəlman yoxdur. Zənn edirəm, məhz millət yolunda qurban olan belə bir vücudi-müqəddəsin tərcümeyi-halını yazmaq, bilməyənlərə tanıtmaq, onu bilən hər sahibqələmimizin, əlbəttə, ən birinci borcu idi. Nə fayda ki, indiyə qədər bu borcu yerinə yetirən bir kəs meydana çıxmadı. Doğrusu, bu hal bu qədrnaşünaslıq ümumi–millətin üstə bihədd naşükürlük töhməti qoyacağından qorxdum. Sevgili millətimə öylə böyük bir təqsiri rəva görmədim. Bu səbəblədir ki, sahibqələm olmaya-olmaya, mərhumun vətənindən minlərcə verst uzaqda ola-ola qəlbim razı olmadı ki, öylə bir mücəssəmi – həmiyyənin, fədakari-millətin tərcümeyi-halı yazılmamış qalsın. Buna görə millətin qədrşünaslığı naminə mərhumun tərcümeyi-halından bildiyim qədər yazıram:

Cəlil Məmmədquluzadə8 dəq
Boş görelüm sinün ile fasl-ı hazânı

Boş görelüm sinün ile fasl-ı hazânıSun berü câm ile tolu âb-ı rezânı

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Qəzəl 1769

مرا که پرده چشم و حجاب هر دو یکی استقماش چهره او با نقاب هر دو یکی است

Saib TəbriziQəzəl2 dəq
Rübai 295

خاقانی را خون دل رز دَردِهدل سوخته را خام روان پز درده

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 513

تا میسر گشت در گرمابه وصل آن نگارمدر دل و چشم آتش و آب دوصد گرمابه دارم

Əvhədi Marağalı2 dəq
Səbrim alıb fələk, mənə yüz min bəla verər

Səbrim alıb fələk, mənə yüz min bəla verər,Az olsa bir məta’, ona el çox bəha verər.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
İdarədən bir neçə söz

Səfeh şamaxılı vətəndaşa ərz olsun ki, Şamaxının quraqlıq xəbərini yuxarıdakı məqalədə oxuyub diltəng oldum. Həqiqətdə də gör nə bədbəxt əsrə gəlib çatmışıq ki, göydən bir qətrə yağışın üzünə həsrət qalmışıq və nəinki Şamaxı, habelə Qarabağ, İran və Naxçıvan və Tiflis və Kars mahalları quraqlıqdan yanıb közə dönüblər. Amma hanı o keçən günlər, o səadətli zamanlar ki, fazillərimizin mübarək vücudlarının varlığından nə quraqlıq tanırdıq, nə qeyri bir belə bədbəxtliklər üz verərdi.Niyə, nədir bunun səbəbi?

Cəlil Məmmədquluzadə2 dəq
Nigârâ oluram ben senden ırah

Nigârâ oluram ben senden ırahKi ayrıldum tapundan senden ırah

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Qəzəl 1806

به می طرف شدن آیین هوشیاران نیستبه قلب شعله زدن کار نی سواران نیست

Saib TəbriziQəzəl1 dəq
Rübai 299

خاقانی را بی‌قلم کاتب شاهانگِشت شد انگُشت و قلم ز آتش آه

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 515

سرم سودای او دارد، زهی سودا که من دارم!از آن سر گشته می‌باشم که این سوداست در بارم

Əvhədi Marağalı1 dəq
Tərəşşüh qəbrimin daşından etmiş çeşmimin yaşi

Tərəşşüh qəbrimin daşından etmiş çeşmimin yaşi,Xəyal eylər görən kim, lə’ldəndir qəbrimin daşi.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq