Bir ağac yıxıldı

Bir ağac yıxıldı yol qırağında,Bir hənir yox oldu yol qırağından.

Məmməd Araz19731 dəq
Həqdən qələm verdi

Şükürlər olsun Allaha, mənə min bir ələm verdi,Sınağından çıxarıb, sonra da həqdən qələm verdi.

Baba Pünhan19981 dəq
Heyif

Evimdə bir dəstə gül-çiçək:sarı, ağ, qırmızı.

Nəriman Həsənzadə1 dəq
Həmsöhbət

Ürəyim darıxanda,abırlı bir yerə getmək istəyəndə,

Fikrət Qoca1 dəq
Dan qızaranda

Könlümdə bir dünya arzu oyanırDan qızaranda.

Əliağa Kürçaylı19711 dəq
Könül, uyma bivəfayə

Könül, uyma bivəfayə,Axır səni xərab eylər;

Qasım bəy Zakir1 dəq
Səadətnamə, 113

اثر و فعل نفس انسانینیست اندر وجود پنهانی

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Sənəm

Cümə günü ürcah olduYandı canım nara, Sənəm.

Aşıq Alı1 dəq
Ordan-burdan 100

Rus hökuməti əmr eləyib bərk-bərk tapşırıbdır ki, içəri Rusiyada sakin olan müsəlman molla və axundları yerlərində dinməz oturub heç bir partiya-martiyaya qoşulmasınlar. Bu cürə əmri rus hökuməti öz çinovniklərinə də veribdir, deməli rus hökumətinin nəzərində başı çalmalı bir molla ilə başında “şlafka”sı olan çinovnikin heç bir təfavütü olmadığına görə də rus hökumətinin borcudur ki, öz çinovniklərinə verdiyi ixtiyarlardan çinovnik hesab elədiyi mollaya da versin, amma di gəl işə bax ki, özgə cürədür də! Məsələn, bu gün içəri Rusiyadan birisi mənə kağız yazıb deyir ki:“...mollalarımızdan birini bazarda tutub dedim ki, bircə de görüm sən nəçisən? Dedi: “Əlhəmdülillah axundam!”. Dedim: “Xub, indi ki, sən axundsan – bəs hanı sənin vəzin? Bəs hanı sənin islama xidmətin? Bəs hanı sənin millətə ruhani köməyin? Bəs hanı sənin fəqir-füqərayə iyanətin? Bəs hanı sənin xalqa əsərin? Bəs hanı sənin ittihad və ittifaq barəsində odlu-odlu sözlərin? Bəs hanı sənin maarifə göstərdiyin yol? Bəs hanı sənin islam dilşikəstələrinə mənəvi təskinliyin? Bəs hanı sənin məsləkin? Bəs hanı sənin?..” Burada sözümü kəsib dedi: “Bir dur!”. Dedim: “Nədir?” Dedi: “Sözün doğrusu, mən axund deyiləm, çinovnikəm. Binəva, elə bildi ki, bu sözlərlə canını qurtardı”. Dedim: “Xub, indi ki, sən çinovniksən, bəs hanı sənin ixtiyaratın? Bəs hanı sənin haqqın? Bəs hanı sənin nişanın? Bəs hanı sənin çinin? Bəs hanı sənin xəzinə maaşın? Bəs hanı sənin pensiyan? Bəs hanı sənin imtiyazatın? Bəs niyə səni saldat aparırlar? Bəs hanı sənin...” Burada sözümü kəsib dedi: “Bir dur”. Dedim: “Nədir?” Çinovnik-axund istədi bir söz desin, amma sözün əvəzinə başladı udqunmağa; udqundu, udqundu, udqundu, udqundu axırı mən ötüb getdim. O, elə udquna-udquna qaldı”.

Üzeyir Hacıbəyov4 dəq
Çərşənbə günündə, çeşmə başında

Çərşənbə günündə, çeşmə başındaGözüm bir alagöz xanıma düşdü.

Aşıq Ələsgər1 dəq
Niyə olub

Sərvəti olana gen olan dünya,Görəsən kasıba dar niyə olub?

Şair Məmmədhüseyn1 dəq
Solğun çiçəklər

5 pərdəli dram**Məclis əhli

Cəfər Cabbarlı1 dəq
Sınma

Qəm ürəyi üşüdür,Qəmi göylər eşidir,

Sabir Rüstəmxanlı1 dəq
Şeir 32

به سر خاک پدر، دخترکیصورت و سینه به ناخن می‌خست

Pərvin Etisami1 dəq
Tərcibənd (başqa mənbədən) 1

ما مست شراب لایزالیمما گلبن عیش را نهالیم

Şəms Məğribi5 dəq
Rəqib bir gecə kim, yanında sahib ixtiyar olsun

Rəqib bir gecə kim, yanında sahib ixtiyar olsun,Nə dərdim var mənim andan, mana tək yar yar olsun.

KişvəriQəzəl1 dəq
Fikrət!

Ey inqilab şairi, tari-rübabının,Tə'siri olmadı nəğəmi-inqilabının –

Məhəmməd Hadi2 dəq
Pərakəndə beyt 10

خواهد اینک ز جناب تو باربندۀ ناچیز تو عبدالحمار !

İrəc Mirzə1 dəq
Hərb ilahi qarşısında

Ey odlu şəhpərilə saçan zəhri-intiqam!Ey hərb ilahi! Ey sırıtan kinli əjdaha!

Hüseyn Cavid19172 dəq
Deyim, dinlə

Gəl, otur!Bax, belə!

Rəsul Rza1 dəq
Bizə ciddi mətbuat çoxdan lazım idi

BİZƏ CİDDİ MƏTBUAT ÇOXDAN LAZIM İDİ*On il olar ki, Qafqaz türkləri sabit bir mətbuata malikdirlər. Doğrudur, Rusiyada ilk qəzet nəşr edən Qafqaz türkləri olmuşlar, lakin bu qəzet uzun bir müddət davam etmədiyi üçün, mətbuatımız tarixi ancaq 1904-1905-ci illərdən başlanır. “Həyat” qəzeti ilə mətbuatımız yeni bir dövrə girib, yeni bir həyat sürməyə başlayır.

Yusif Vəzir Çəmənzəminli14 dəq
H-C

Ey axund, ey pişivayi-əhli-im an, bir utan!Əllərindən dad edir ehkami-Quran, bir utan!

Əhməd Cavad1 dəq
Qəzəl 9

آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا؟بی‌وفا حالا که من افتاده‌ام از پا چرا؟

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl1 dəq
Şöhrət sahibi olan alicənab!

Hərçənd ki, mən şöhrət sahibi olan cənabınızla görüşüb tanış olmamışam, lakin cənabınızın vəsfini dönə-dönə uzaqdan eşitmişəm və şəxsən sizin fəzilətinizlə tam mənada tanışam, cənabınızın əsərlərindən bəzilərini görmüşəm. Xüsusilə sizin gözəl xasiyyətli və xeyirxah bir insan olduğunuzu bir neçə il bundan əvvəl Qazanda cənabınızın tələbələrindən biri olan Mirzə Qafardan çox eşitmişəm. Bu son zamanlarda isə dövləti-əliyyeyi-İranın Tiflisdəki konsulu müqərrəbül-xaqan Mirzə Hüseyn xan, Peterburqdan qayıtdıqdan sonra cənabınızı daim tərifləməkdədir. Bu söylənilən səbəblərə görə cənabınıza qayibanə olaraq böyük bir məhəbbət və səmimiyyət bəsləməkdəyəm. Pak Allahın özü elə bir təsadüf salsın ki, sizinlə görüşmək feyzi mənə də nəsib olsun.Elə güman edirəm ki, şöhrət sahibi olan cənabınız da mənim adımı eşitmiş olarsınız. Avropa yazıçılarının üslubu ilə müsəlman tayfalarının əxlaq və adətlərinə dair bir neçə pyes yazmışam. Rusiya xalqları və Avropa camaatından bəziləri məni bu əsərlər vasitəsilə tanıyırlar. Son zamanlarda islam əlifbasının ərəb, fars və türk dillərinin yazılışı və oxunmasındakı nöqsanlarını müşahidə edərək, haman dillərin öyrənilməsini asanlaşdırmaq məqsədilə islam yazı qaydalarını dəyişdirməyi lazım bildim. Odur ki, bu barədə bir kitabça yazaraq Osmanlı və İran dövlətləri başçılarının nəzər-diqqətinə təqdim etmişəm. Avropa dövlətlərindən hər birinə də haman kitabçadan birər nüsxə göndərilmişdir ki, onların elmi müəssisələrində bu yeni əlifba müzakirə olunsun, mərifət sahibləri bu xüsusda öz fikirlərini məsləhət üçün söyləsinlər.

Mirzə Fətəli Axundzadə2 dəq
Sənsiz

Sol döşüm üstündə yatdım bu gecə,Ürəyim dil açıb dedi gizlicə:

İslam Səfərli1 dəq
Dünyamı, mənmi?

Uşaqlıq şəklimə hey baxıram mən,İllər xəyalımdan süzülüb keçir.

Bəxtiyar Vahabzadə19591 dəq
Xeyirxahın intiqamı

Xeyirxahın intiqamı yamanmış –Əlinə “girəvə” düşəndə gördüm.

Qasım Qasımzadə2 dəq
Yuxu

Zindan kimi, qəbir kimi qaranlıq –Bir gecəydi, hər şey, hər kəs yatmışdı.

Abbas Səhhət19122 dəq
Gərəkməz

Gəlib ixlas ilə yola gedəninZərrəcə könlündə güman gərəkməz.

Şah İsmayıl Xətai1 dəq
Qurbanəli Şərifova

Dust mehriban!Əvvəla sizin səlamət olmağınızdır; saniyən siz gedəndən bəri Peterburqda bir qəribə əhvalat ittifaq düşməyibdir ki, sizə yazım. Peterburq öz əhaliləri ilə öz yerində payidardır. Bizlər sizin dövlətinizdən səlamətik, amma hava artıq soyuqdur. Əgər bu halda Peterburq xəyalında olsanız, məsləhət görməyirəm, çünki burada bir parça buz olarsınız. Amma bəd cəmiyyəti-xeyriyyə bu halda sizi üzv yazdı və kağızı göndərməyi mən boynuma götürdüm, çünki xahiş etdim ki, bir neçə söz və salam-dua sizə yazım və bircə xırdaca təvəqqe də sizdən edim o ümid ilə ki, mən etməyəcəksiniz. Bir cild kitab bu kağız ilə bahəm öz təsnifimdən sizə hədiyyə göndərdim. Təvəqqe edirəm qəbul edəsiniz. Və bir də sizdən təvəqqe edirəm, əgər mümkün olsa ki, orada bu kitab satıla, yazıb məlum edəsiniz, hər neçə cild lazımdır, göndərim və bu kitabın satılmağı barəsində əgər mənə kömək etsəniz, bir böyük minnət mənim boynuma qoyarsınız. Bir də bu kitabın satılmağı bu tövr mümkündür ki, hər bir hallı adamın boynuna on-iyirmi cild qoyasınız, ta onlar camaat arasında bipul paylayalar. Xülasə, təvəqqe edirəm bu kitabın satılmağına səy edəsiniz, artıq minnətdir. Kitabın qiymətini də ucuz qoymaqda meylim tez satmaqdır, çünki iki min cild çap etmişəm. Əlbəttə, bu Peterburqda satılası kitab deyil, amma mənim ümidim Qafqaza və sizin kimi dost-aşnalaradır. Baqi vəssalam.

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev1 dəq