Sürəyya

Qol çırmayıb sən tarlaya çıxandaSəs yayılır hər mahala, Sürəyya.

Zeynal Cabbarzadə1 dəq
Kabus

Bizə yad kabus bax kölgə salıb,Bu ölümdür, bu ölüm kölgəsidir!

Həbib Sahir1 dəq
Məclis qurduram həmişə

Məclis qurduram həmişəİşrətim damağım ola,

Xalq ədəbiyyatı1 dəq
Yer üzündə bir evim var...

Yer üzündə bir evim varPəncərəsi günəşə.

Mədinə Gülgün19801 dəq
Nəfsin qorunması

Qudsi meydən qudsi nəşə istəmişdir hər zaman,Hər kəs olar məclislərdə bu nəşəylə kamiran.

Abbasqulu ağa Bakıxanov18281 dəq
İnqilab şairiyəm

Mən nə şah, mən nə sultan, nə yaraşıq, nə zinət,Nə əfsanə, nə mələk, nə saray, nə səltənət,

Balaş Azəroğlu1 dəq
Qurbanın ola bilsəm

Ağlama, ağlama, ey gözləri buludtlu yar,Barı uzaqdan olsa, qadanı ala bilsəm…

Almas İldırım1 dəq
Gəlin

Xumar gözlərini sevəndən bəri,Dəxi özgəsinə uymanam, gəlin!

Molla Pənah Vaqif1 dəq
Talan olmasın deyə

Talan olmasın deyəElin dövləti-varı –

Zeynal Xəlil19701 dəq
Leylini yazdı

Bihudə dolandım, əfsanə gəzdim,Canım dost yolunda, Leyli, niyazdı.

Usta Abdulla1 dəq
Adı var, özü yox

(Komediya)*Əhli-məclis

Nəcəf bəy Vəzirov18911 dəq
IX

Qırmızı rəngli tramvaylar şəhərin içilə zırınqazırınqla hərəkət edirdi. Ağ libaslı adamlar küçə boyu izdihamla axışır, dalğalanan Xəzər sahilinə doğru yeriyirdilər. Mehman dolaşıq fikirlər içində dəniz sahilinə doğru hərəkət etdi. O, adamları yara-yara yeridi. Yastı balabanlar, tütəklər çalınır, dəflər, nağaralar vurulur, gənclər bəzəkli qayıqlara doluşur, Xəzərdə gəzintiyə çıxırdılar. Mehman sahil boyu xeyli gəzib dolandı. O, dalğaların süpürləşməsinə, qoşa gəzib dolanan oğlan-qızların balaca-balaca qayıqlara doluşmalarına xeyli tamaşa etdi. Nəhayət, Mehman da keçib qayıqda əyləşdi. Göy köpüklü dalğalar arası qayığın necə getdiyini, necə dolanıb gəzdiyini bilmədi. Mehman xof ilə rica arasında qalmışdı: “Gedim, getməyim?.. Yaxşı olmaz, gedim!.. Yox, gedim birdəfəlik cavab verim ki, anam-bacım mən bu işdə yoxam!” – Mehman tərəddüd içində dolaşdı. Onun ürəyi gənc sinəsi altında sanki bir çapar kimi çapır, köksünə sığmaq istəmirdi. O çox mürəkkəb bir hal keçirir, çox vacib bir məsələnin həlli üçün qərar çıxarmaq istəyirdi. Mehman hələ də bu xüsusda anasına heç bir söz açıb deməmişdi. O, illər uzunu arzu etmişdi ki, ali təhsil alsın, anasının böyük qayğılarına cavab olaraq doyunca ona xidmət etsin, anasını evarası işlərdən, yaşına uyğun olmayan artıq zəhmətlərdən xilas etsin. “Ana, bax bu qədər mənim məvacibim, o da atamdan yana sənə verilən təqaüd!.. Bax, gör heç bu pulu yığışdırmaq olarmı!” desin... “Bax indi sən rahatlana bilərsən, mənim borcum sənə doyunca xidmət etmək, sənin ümman qədər yaxşılığına bir az da olsa cavab verməkdir!..” İndi?.. Bəs indi hansı bir hiss ona güc gəlmək istəyir? Nə üçün Mehman bu barədə anasına öz sirrini açmaqdan çəkinir?.. Hansı bir qüvvədir ki, Mehmanın mühakimə və şüurunun əleyhinə çıxmaq, bu yolda ona qılınc çəkib güc gəlmək istəyir? Bu vaxta qədər Mehman baş qaldırıb yad bir gözlə qıza baxmamış, bu haqda o, heç öz-özlüyündə olsa belə bir müzakirə açmamışdı. Lakin Züleyxa ilə olan söhbətlər, onun üzə düşüb Şəhla xanımın təklifindən çıxa bilməməsi, Mehmanın o evdə gecələməsi, Züleyxanın səmimi görünən çox dərin iztirabları Mehman üçün elə beləcə də ötüb keçməmiş, görünür, ona çox dərin təsirlər buraxmışdı...Fikirləşdikcə, düşündükcə Mehmanın həyəcanı artır, vücudu qızışır, daxildə dalğalanıb çırpınan bir hiss ona qalib gəlirdi. Mehman bu kəşməkəşli dalğalar içində qol-qanad çalır, gəncliyin tükənməz, coşqun hissi, ecazkar bir sirr kimi, onun mühakimələrinə üstün gəlməyə başlayırdı... Mehman evlərinə dönmədən Şəhla xanımgilə tərəf yol aldı, dərin ürək çırpıntıları içində addımladı, nəhayət o, dolana-dolana gedib Şəhla xanımgilə çıxdı. Şəhla xanım, yenə də Mehmanı xoş-beşlə qarşılayıb onun qolundan tutdu, divarda hərəkət edən saatı göstərdi:

Süleyman Rəhimov19446 dəq
Deyiləm

Nə baxırsan gözü qanlı haramı?Sən deyən günahkar ha mən deyiləm!

Aşıq Abbas Tufarqanlı1 dəq
Birinci hissə, 7

Əlləri qoynunda, eyvanın dirəyinə söykənib selləmə bahar yağışına tamaşa edən Salatını fıkir götürmüşdü. Şamxal evə qayıtmamışdı. Onun hara getdiyini dəqiq bilən yox idi. Atasının qorxusundan, bir də söz-söhbətdən xoşu gəlib ara qızışdıran arvadların üzünü görmək istəmədiyindən evdən eşiyə çıxmamışdı. Anası da o gündən bəri ağzı üstə döşənib qalmışdı. Ev suyu soğulmuş dəyirmana dönmüşdü.Cahandar ağa ailəsini o taya, meşəyə, binəyə göndərmək istəmişdisə də, Zərnigar xanım: "Bircə onu görməyəcəksən, - deyə kişisinə cavab vermişdi.

İsmayıl Şıxlı195710 dəq
Eylər-eylər

Bir elə kişinin tut ətəyindən,Bil sənə imdadı ol eylər-eylər.

Xəstə Qasım1 dəq
Harda düşür vur şitil iranlıya

Haıda düşür vur şitil İranlıya,Pampaca sal hər mitil iranlıya.

Əliqulu Qəmküsar2 dəq
Dördüncü şəkil

Səhnə Pinəçi Qafarın otağını göstərir. Otaq palaz ilə döşənmiş. Divar içində iki dolab. Birisi qab-qacaq üçün. O biri yorğan-döşək üçün. Rəf üstündə stəkan, nəlbəki, qəndqabı, piyalə, çaynik və geyri. Buxarı. Onun sağında Mirzə Fərəc, solunda Qafar döşəkçə üstə oturmuşlar. Pərdə qalxdıqda Külpəri ilə Şahsənəm samovarın yanında oturub, biri qənd doğrayır, o biri stəkan yuyur.*Qafar**. A Mirzə Fərəc, Molla əmi gəlib çıxmadı. Görəsən kişinin başına nə iş gəldi?

Süleyman Sani Axundov7 dəq
Təşəkkür

İndiki islam üləması arasında münaziəli, şəkli bəhslərdən biri də hicab məsələsidir. Bu eylə əhəmiyyətli bir məsələdir ki, heyati-ictimaiyyə və mədəniyyətimiz hər zaman bunun tehti-təsirində bulunmuş və elan da bulunmaqdadır. Bu məsələnin bir kərə qət olunub qurtulmasını hər sahibi-maarif kimi mən do arzu edərdim. Lakin bunun üçün “cəsarətli”, elmli, nüfuzlu bir fazilin vücudu lazımdı. Hərçəndi bir çox mollalar təklikdə “sətrin” şəri olmamağını, maarif və tərəqqimizə zərər vurduğunu söylüyürdü, amma heç kəs meydana çıxıb aşkar deməyə cəsarət eləmiyirdi. Həmd olsun ki, Qafqaz müftisi Hüseyn əfəndi həzrətləri “Seda”™nın 10, 11, 12, 13-cü nömrələrində alimane nəşriyyatı ile “sətrin” şeri olmadığım, yəni müsəlman arvadlarının üzü açıq gəzə biləcəklərini möhkəm və şeri dəlillər ilə isbat və bəyan edib məqami-fitva penahidən bu çətin məsələyə nəhayət verdi.Bu münasibətlə Müfti əfəndi həzrətlərinə tərəqqeyi-milliyəmiz naminə ərzi-təşəkkür edərim.

Ömər Faiq Nemanzadə19111 dəq
Qəsidə 6

آنکه ز شرم لطف او، آتش ناب آب شدگمشده نعل مرکبش، افسر آفتاب شد

Fələki Şirvani1 dəq
Gələndə

Mərifət gözəldi, anlayib bilsən,Susarsan əlbət ki, yeri gələndə.

Aşıq Heydər1 dəq
Nişanlı qız

5 pərdə, 6 şəkildə*İştirak edənlər

Sabit Rəhman19531 dəq
Tamaşa

Ay ağalar, heç qorxmuram ölümdən,Torpaq altda yatandadı tamaşa.

Molla Cümə1 dəq
İranın oyanması

(İranda konstitusiya elan edilməsi münasibətilə)On il bundan əvvəl mən təsadüfən bir nəfər varlı iranlı ilə tanış oldum. O, öz ticarət işləri ilə əlaqədar olaraq İstambula gedirdi. Mənim tanışım İranın əsl oğlu kimi çox məlumatlı, əyləncəli və maraqlı bir adam idi. Mənim İran haqqındakı suallarıma cavab verərək, o ölkənin vəziyyəti haqqında müfəssəl məlumat verdi və öz vətəninin gələcəyi haqqında çox bədbin mülahizələr söylədi. Vaxtı ilə xoşbəxt və əzəmətli bir dövlət olan İranın ağır vəziyyətini qabarıq təsvir etmək üçün o, belə bir müqayisə apardı: dəmir yolu və hərəkət üçün başqa az-çox əlverişli nəqliyyat vasitəsi olmayan Ərəbistan yarımadasında susuz və həyat əsəri olmayan səhralarda uzun məsafələri yalnız dəvə karvanları ilə qət etmək mümkündür. Bəzən elə olur ki, karvandakı dəvələrdən biri taqətdən düşür və yolu davam etdirə bilmir. Belə hallarda sarvanlar yorulmuş dəvədən yükü götürür və yazıq heyvanı başlı-başına buraxaraq yollarına davam edirlər. Zira, təcrübə göstərir ki, yerə çökən dəvəni heç bir vəchlə ayağa qaldırmaq olmaz!

Firidun bəy Köçərli19065 dəq
Hicran-qəmdi

Ağçınqıldan qalxan duman,Görüşünə yoxdu güman.

Aşıq Bəsti1 dəq
Nə günahı telli sazın

Məclisləri abad eylər,Nə günahı telli sazın?

Aşıq Musa1 dəq
Sevdiyim

İllərilən həsrətini çəkdiyim,Döndü əlif qəddim yaya, sevdiyim.

Aşıq Valeh1 dəq
Nizami öz gözü ilə

Hər kəs üçün birər inci işlədim,Özümə də bir qəsidə söylədim.

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə19494 dəq
Xanım

Bir söz deyim qulluğuna:Ərzim al xanım, al, xanım.

Ağdabanlı Qurban1 dəq
Bacılar

Qulaq verin, sizə var bir-iki sözüm, bacılar!Gedin, yazın, oxuyun, ey iki gözüm, bacılar!

Mirzə Əli MöcüzQəzəl2 dəq
Bundan sənə nə

Aləmi palçıqdan yaradıb, yapdm,Yapıb da neylərsən, bundan sənə nə?

Miskin Abdal1 dəq