Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Yay tətili yenicə başlamışdı. İçərisi sevinclərlə aşıb-daşan, boyunları qırmızı qalstukla bəzənmiş pionerlərlə dolu avtobus düşərgənin qapısı qarşısında dayandıqda elə bir qurbağa gölünə bir daş atdılar. Uşaqlar intizar içində gözləyirdilər ki, birdən şofer çox uzun davam edən bir fit verdi. Fitin verilməsi ilə qapının açılması bir oldu. Qapıya qoca bağban Salman dayı çıxmışdı. Həmişəki kimi bu dəfə də o öz kiçik dostlarını qızğın bir məhəbbətlə qarşıladı. Keçən il yay tətilini həmin düşərgədə keçirmiş Azər yaşıl bağı, bostanı, becərilmiş çiçəkliyi quş baxışı ilə süzərək:– Qocalar demişkən, Salman dayı bağı yenə cənnətə döndəribdir, – dedi.
Tarix 7فرزند عزیز من که چون مندر حفظ دوازده امام است
Məsnəvi 9ای سخن پرور بلند آوازکه زبان تیز کرده ای و دراز
Qəzəl 86محتسب با ساغر می گر مرا سر بشکندبا کم از سر نیست ز آن ترسم که ساغر بشکند
Tofik Fikrətə bənzətməBir yerdə ki, hala ucalırkən bəşəriyyət,Vəhşiliyi pamal eləyirkən mədəniyyət,
Zəfər təranəsiAlay-alay, qoşun-qoşun yürüdükcə mənim ordum,Zülmətləri şimşək kimi yarıb keçdi, ana yurdum.
Təhsili-elmTəhsili-ülum etmə ki, elm afəti-candır,Həm əqlə ziyandır;
ŞahdağıQar əridi, sinən coşdu sinəmtək,Nə gözəldir ilk baharın, Şahdağı.
Kef elə, yorğana girXabi-qəflətdən kənar ol, haqq olan meydana gir,Mərd ol, meydangir ol, sən haqq ilə peymana gir.
HeyifEvimdə bir dəstə gül-çiçək:sarı, ağ, qırmızı.
Xoş gördükSəni gördüm, üzüm güldü, xoş gördük,Səni gördüm, xoşbəxt oldum bu axşam.
ÜrəyimO nə Astaraçaydır, nə Arazdır, nə də Kür.Yaz ayları gələndə coşur, daşır, köpürür.
Kilki-qüdrət ilə katibi-qəzaKilki-qüdrət ilə katibi-qəzaLövhi-cəbinində iki tağ çəkib.
Səadətnamə, 5به محیط افکن ای خرد زورقجای باطل نماند «جاء الحق»
Ayalı keçdiYad edəndə yad ellərdə diyarı,Aşığın eynindən ayalı keçdi.
Ordan-burdan 100Rus hökuməti əmr eləyib bərk-bərk tapşırıbdır ki, içəri Rusiyada sakin olan müsəlman molla və axundları yerlərində dinməz oturub heç bir partiya-martiyaya qoşulmasınlar. Bu cürə əmri rus hökuməti öz çinovniklərinə də veribdir, deməli rus hökumətinin nəzərində başı çalmalı bir molla ilə başında “şlafka”sı olan çinovnikin heç bir təfavütü olmadığına görə də rus hökumətinin borcudur ki, öz çinovniklərinə verdiyi ixtiyarlardan çinovnik hesab elədiyi mollaya da versin, amma di gəl işə bax ki, özgə cürədür də! Məsələn, bu gün içəri Rusiyadan birisi mənə kağız yazıb deyir ki:“...mollalarımızdan birini bazarda tutub dedim ki, bircə de görüm sən nəçisən? Dedi: “Əlhəmdülillah axundam!”. Dedim: “Xub, indi ki, sən axundsan – bəs hanı sənin vəzin? Bəs hanı sənin islama xidmətin? Bəs hanı sənin millətə ruhani köməyin? Bəs hanı sənin fəqir-füqərayə iyanətin? Bəs hanı sənin xalqa əsərin? Bəs hanı sənin ittihad və ittifaq barəsində odlu-odlu sözlərin? Bəs hanı sənin maarifə göstərdiyin yol? Bəs hanı sənin islam dilşikəstələrinə mənəvi təskinliyin? Bəs hanı sənin məsləkin? Bəs hanı sənin?..” Burada sözümü kəsib dedi: “Bir dur!”. Dedim: “Nədir?” Dedi: “Sözün doğrusu, mən axund deyiləm, çinovnikəm. Binəva, elə bildi ki, bu sözlərlə canını qurtardı”. Dedim: “Xub, indi ki, sən çinovniksən, bəs hanı sənin ixtiyaratın? Bəs hanı sənin haqqın? Bəs hanı sənin nişanın? Bəs hanı sənin çinin? Bəs hanı sənin xəzinə maaşın? Bəs hanı sənin pensiyan? Bəs hanı sənin imtiyazatın? Bəs niyə səni saldat aparırlar? Bəs hanı sənin...” Burada sözümü kəsib dedi: “Bir dur”. Dedim: “Nədir?” Çinovnik-axund istədi bir söz desin, amma sözün əvəzinə başladı udqunmağa; udqundu, udqundu, udqundu, udqundu axırı mən ötüb getdim. O, elə udquna-udquna qaldı”.
DayanmazKönlümün şüşəsi, saqın ki, sınar,Toxunarsa ayna daşa, dayanmaz.
QabaqdaSəhrin şöləsində buldum bələdi,Xoş gəldi xoşuma halı qabaqda.
YaşarPyes 4 pərdə, 8 görüşdə**İştirak edənlər
YollarımBir ucu dənizdə, bir ucu göydəTorpaqdan Allaha çatan yollarım.
Ərəbcə şeir 1ته علی المستهام فیک جمالاو تکبر علی الکئیب دلالا
Şeir 33دید موری در رهی پیلی سترگگفت باید بود چون پیلان بزرگ
Pərişan ruzigarəm bir pərivəş yardan ayruPərişan ruzigarəm bir pərivəş yardan ayru,Günümm dün tək qaradur, bir məhi-rüxsardan ayru.
Ağlayan şe'rlərUstad Əkrəmə*Ey millətin ədibi-bəlağətpənahi, ah,
Bir axşamDənizin firuzə gözlərindəkölgələr titrəyir, sıxlaşır.
Şeyx SənanƏŞXASŞeyx Kəbir – fəzilət və irfanilə, irşad və ictihadilə məşhur, ağsaqal və nurani bir mürşid.
Pərakəndə beyt 11آنکو به روز مهتری از دوستان گردد بریناآدمی گر بشمری اندر شمار آدمش
VIIVeylabad şəhəri elə bil dəyişmişdi: hərə bir tərəfə qaçıb dağılmaqda idi; ətrafdan həyəcanlı səslər gəlirdi; sərvətlilər qızıllarını basdırırdılar, fağırlar da damlara doluşub allah sədasını göyə qovzayırdılar.Qoşun kişilik idi. Düşmənlər hər tərəfdən şəhəri ihatə etmiş idi. Şəhər darvazaları təmamən bağlanıb dallarına qalın torpaq çəkilmiş idi. Qoşun fövc-fövc düşmənin hücumunu dəf etməyə çalışırdı. Qalabəndlik ili idi, Usta Ağabala yenicə anadan olmuşdu, bələyinin üstə göz yaşları sel kibi axırdı. Arvatlar buna baxdıqda deyirdilər, «suya dönmüş oldu olmadı, şəhərin nuraqı döndü». Elə arvatların haqları var idi. Ağabala çox ağlağan uşaq idi. Ağlayanda üzünü turşaldırdı. Elə bil mərsiyyə deyəcək idi. Birdə usta Ağabala gördü ki, bunu bələkdə bir biyabana atıblar, qalıb çığıra-çığıra. Səs küy təmam kəsilib; dağlar, daşlar, duman ilə bürünüb, bircə xırda çığır gözə görünürdü. Bu yol ilə bir addım enirdi. Yavıqlaşdıqda Əli-Əsgər-ağa olduğu mə’lum oldu. Axund yetişən kibi ustanı qucağına götürüb bələyini açdı və sonra cibindən bir kağız çıxarıb ona verdi: «al bu kağızı, tapşırdım cənnətin kənarından sənə bir parça yer versinlər orada ye, iç, huri və ğılmanlar ilə axirət ləzzətini apar».
KüsəyənlərəQoy nə deyir desin hər yetən çaqqal,Bir yerdə yaşadıq, ağardı saqqal.
Nikolay İvanoviç BaranovskiyəQafqaz canişinliyi baş idarəsi departamentinin mütərcimi podpolkovnik Mirzə Fətəli Axundzadənin yazılı məruzəsi**Qafqaz canişini Baş idarəsi departa- mentinin direktoru həqiqi dövlət müşa- viri kavaler Nikolay İvanoviç Baranovski*