Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Gəldin, darıxırdım, açıldı könlüm,Yenə də göylərdən ay baxanda gəl,
Niyə Azərbaycan dilim-dilimdirBabam!Necə dözdün bu ağrılara
Maralgöl sükutuMaralgölə qonaq getdim yaz vədəsində,O qızılı, o almazı, o zəri gördüm.
Tolstoyvarı(1-ci variantda)*O çəkdi tilovu
DənizXəzri əsiruzanır dənizin dili,
KabusBizə yad kabus bax kölgə salıb,Bu ölümdür, bu ölüm kölgəsidir!
OlduAy həzarat, ay camaat,Ürək zərd oldu, zərd oldu!
Ömür kitaba bənzərÖmür kitaba bənzər,Bəzən sona yetməmiş
Odunla alışdı bu can xirmənimOdunla alışdı bu can xirmənim,Min ələm bürüdü qəlbimi mənim.
NəğməBir nəğmə oxudu sevgilim dünən,Sanki sellər, sular başımdan aşdı.
Ləzgi ellərindəGülşən üçün*Mən ömrümdə görməmişdim ləzgilərin elini,
Bağbanla söhbət– Bağban qardaş, nə əkirsən? –Yerə qoydu pöhrəni,
ŞamamaBir sənəmin sinəsinə muştağam,Cox cəkirəm ahu zarı, şamama!
KönlümNə ağlarsan, nə sızlarsan,Bir dərdi beş olan könlüm!
Məhtaban 9Məmalik xan öz əhdinin üstündə durdu. O, doğum günündən iki həftə əvvəl Tehrandan Qacar sarayına yaxın dairədən saçları xınalanmadan, anadangəlmə şabalıdı olan xarici həkim-mamaça dəvət edib, imarətinə gətirtdi.Ərdaha xanı tərəfindən hörmətlə qarşılanan xarici mamaça ilk əvvəl ikicanlı xanımın əhvalını qocadan soruşdu. Məmalik Məhtabanın üzüntülü, ruhi əzablarından xeyli və yana-yana danışdı. Tehrandan toz-torpağa bata-bata gələn mamaça xanım tez-təcili yol libasını dəyişdi, əllərini tər-təmiz yudu, bədənnüma güzgü qabağında dayandı. Xarici xanım şabalıdı saçlarını darayıb, xəstəsinə təsirli görünsün deyə özünü Avropa üsulu ilə artıq səliqə-sahmana salmağa çalışdı. O, xandan izin alıb Məhtabanla tanış oldu, onun əlindən tutub yataq otağına adlatdı. Həkim-mamaça Məhtabanı dinməz-söyləməz tibbi müayinədən keçirtdi. Sonra xarici xanım Məhtabandan firəngcə bir neçə söz soruşdu. Məhtaban dinmədi, fars dilinə keçdi, Məhtaban başını buladı. Onu öz ana dilində dindirincə Məhtabanın cavab verdiyini görüb:
Müsibəti-FəxrəddinÇəkmə, çəkə bilməzsən, bərkdir fələyin yayı*Əfradi-əhli-məclis
AxtarırsanAhu nigah, ay həsrəti xumarın,Dolanıb bağlarda bar axtarırsan.
28Gecədən xeyli keçmiş itlər hürüşdü. Doqqazdan səs gəldi. Axır günlər səksəkəli olan Kosaoğlu yerindən dik qalxdı, döyükmüş halda pəncərədən boylandı, səsə qulaq asdı. Bir azdan Sayalı içəri girdi.– Kimdir?
Həsb-halTesviri pürmelalımı mütləq gören zevatAnlar keçirtmişəm necə efsürdə bir həyat,
İnsanYaxşı fikir elə, qafil dolanma,Qəlbini şeytandan yad elə, insan!
Çarxı-fələkPiyes – iki pərdədə, dörd şəkildə.*1921-ci il.*
GələndəMərifət gözəldi, anlayib bilsən,Susarsan əlbət ki, yeri gələndə.
Yardım təcili lazımMüharibə münasibətilə Qafqaz müsəlmanlarının düçar olduqları fəlakəti kiçik hesab etməyiniz. Qars oblastında üz verən bədbəxtliyi Bakıya, Gəncəyə qədər gələn 40-50 ev ilə, Axısxa kəndlərinə can atan bir neçə yüz müsəlman azlığı ilə müqayisə etməyiniz. Fəlakət təsəvvür etdiyinizdən daha müdhiş, xəyal edə bildiyinizdən daha çəkərsuzdur.Fəlakət və səfalət Qars, Ərdəhan, Kağızman, Olti okruqlarını tamamilə tutmuşdur. Oralarda yüz minlərcə müsəlman camaatı yardıma möhtac bir haldadır.
Qəsidə 15کجا شد آنکه مرا خان بدو بدی خوش و خرمکه تا شد او دل و چشمم تباه شد ز تف و نم
Əliqulu evlənir4 pərdə, 5 şəkildə*İştirak edənlər
QoşulduYenə dərdim həddən aşdı,Canım odlara qoşuldu.
Hicran-qəmdiAğçınqıldan qalxan duman,Görüşünə yoxdu güman.
Qazax şairi Kazım ağa Salik təxəllüsün barəsində bir para məlumat"İrşad"ın 17-ci nömrəsində dərc olunmuş müxəmməsin sahibi Salik təxəllüslü şairin naxçıvanlı olmağını idarə xəbər verib rəfi-iştibah etmişdir. Əgər idarə tərəfindən bu xəbər verilməsəydi, yenə də həmin kəlamı keçmiş əsrin şüərasına nisbət etmək olmazdı. Çünki şerin məal və məzmunundan və şairin şivəyi-lisanından aşkara görünür ki, bu nalə və fəqanlar indiki fəna halımız və pərişan övza və əhvalımız üçün edilən növhə və nəvalardır ki, şair suzişli dil ilə onları izhar edir.Salik Naxçıvaninin bu əsəri keçmiş şüəranın kəlamına əsla bənzəmir. Keçmişdəki şairlərimizin istilahında vətən, millət, hürriyyət, qeyrət, elm və mərifət misilli sözlər, demək olar ki, yox idi. Əgər nüdrətən bu kəlmələrdən birisi istemal olunsa idi, o da özgə mənaya işlənirdi. Keçmiş vaxtın işi və halı bir özgə, indiki zəmanənin təqazası bir başqa.... Hər nə isə keçək mətləbə. Naxçıvanlı Razizadə Salik ilə Şıxlı Kazım ağa Saliki bir-biri ilə qarışdırmaq cayiz deyil.
ƏlifEy könül, qafil olmaKim mehribandı əlif
Deyilmi?De, necə şad olum bu aləmdə mən,Dünya fani, insan mehman deyilmi?