Şeir 54

مرغی به باغ رفت و یکی میوه کند و خوردناگه ز دست چرخ به پایش رسید سنگ

Pərvin Etisami1 dəq
Qanlıca

Adına bənzəmir heçbu Qanlıca

Rəsul Rza2 dəq
Rəqs

Ruhum yenə ləbrizi-səadət...Ya rəb, bu nə tufani-lətafət?!

Hüseyn Cavid1 dəq
Ey əsgər

Dağa, daşa sancağını öpdürübDuman kimi bu dağları bürüdün!

Əhməd Cavad2 dəq
Məsnəvi 6

ای پسر لحظه ای تو گوش بدهگوش بر قصّه دو موش بده

İrəc MirzəMəsnəvi4 dəq
Axı necə oldu ki...

Hərdən nağıl eylədikcə mən döyüş illərimi,Sevgilim mehribanca oxşayıb tellərimi

İslam Səfərli1 dəq
Qəzəl 58

تا که از طارم میخانه نشان خواهد بودطاق ابروی توام قبله جان خواهد بود

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl1 dəq
Miz arxasında

Gündüzlər gəzirəm bizim şəhəri,Axşamlar qonuram öz budağıma.

Bəxtiyar Vahabzadə19672 dəq
Həkim xəstələndi

Döşündə zəhərli gürzə nişanı,Fikrində bəşərə – insana hörmət,

Qasım Qasımzadə2 dəq
İkinci pərdə

Qafqazda şəhər meydanında böyük izdiham. Arvad, uşaq, kişilər bir-birinə qarışıb. Səhnənin dalından təbil və zinc səsi gəlir. Şaxsey, vaxsey sədası eşidilir. Cavanların boyunlarına arvadlar bir-bir kəfən tikib, yola salırlar. Əkbər, əlində qılınc, qoltuğunda ağ, gəlib, arvadların içində anasını tapıb çağırır.Əkbər**. Ana gəl bu ağı mənim boynuma tik.

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev8 dəq
Fələknin gərdişindən dadü fəryad

Fələknin gərdişindən dadü fəryad,Məni ayırdı səndən dadü fəryad.

Şah İsmayıl XətaiQəzəl1 dəq
İyirmi yeddinci şəkil

Ağabəyim ağa qara paltarda kənizləri ilə birgə səhnəyə daxil olur. Saday bəy ilə Əbülfət xan da oradadırlar.*Ağabəyim ağa**

İlyas Əfəndiyev19911 dəq
Sürət bayramı

Yaşasın məmləkətin tunc oğlu,İldırımlar kimi qorxunc oğlu.

Mikayıl Müşfiq1 dəq
Bədbəxt ailə

Kars və Ərdəhandan qaçıb qurtarmış bir dəstə ac-yalavac, çıl-çılpaq arvad-uşaqlar Tiflisdə müsəlmanlar məhəlləsinin küçələrində səfilsərgərdan qalmışdılar. O cümlədən beli bükülmüş ağsaqqal Həmid adlı bir kişi, qoca bir arvad ilə küçənin bir tərəfində, quru torpaq üstündə oturub on beş yaşında xəstə bir oğlan uşağının başını dizi üstünə almışdı. Qoca arvad daima xəstə çocuğun üzünə baxarkən gözlərindən axan qanlı, odlu yaşı başındakı yırtıq köhnə şal ilə silirdi.Xəstə çocuq bənizi saralmış, qızdırmadan ləhləyirdi. Tez-tez kəsik-kəsik nəfəs alırkən çox-çox öskürürdü. Dodaqları quruyub, üzünün qənələri incəlmişdi. Bihuşluq halında düşmüş xəstə titrək, zəif səslə:

Abbas Səhhət19155 dəq
Ya minəl-əta

Bir kimsənə gəldi mənim üstümə,Yazılı şəninə: ya minəl-əta!

Aşıq Qurbani1 dəq
Yamanlığa yaxşılıq

Təbiət gözəllik vermədi sənə,Həmişə gözlərin qəmə büründü.

Tofiq Bayram1 dəq
Quzular mələşəndə

Zoğallar çiçək açır,Fikrimdə durna uçur,

Mirvarid Dilbazi19911 dəq
Bu, məhkəmə binasıdır

Nəsil-nəsil me’marların ölməz əsəri,Rəngkarların, nəqqaşların mərmər dastanı.

Qabil3 dəq
Düşdüm

Xaliqin qüdrəti, hökmi-bəyanıO gün ki zülümət dünyaya düşdüm.

Novrəs İman1 dəq
Yurduna ağlayan ana

Soyuq çadıra sığınıb,Dizin qucaqlayan ana…

Cabir Novruz19951 dəq
O göylərin altında

O göylərin altında səni tərk edən zaman,Tələsik addımlarla mən çıxanda otaqdan,

Həkimə Billuri7 dəq
Siz o yandan, mən bu yandan

Misri qılınc alın ələ,Siz o yandan, mən bu yandan!..

Xalq ədəbiyyatı1 dəq
Birlik istəyirəm

Bir gülşən istəyirəm,Çiçəkləri təzə, tər-

Mədinə Gülgün19631 dəq
Gecə də

Gecə də,gündüz də

Əli Kərim1 dəq
IV fəsil, 2

Bir gün Mürsəl məktəbin xəritə, qlobus və kölmə kitablar yığılmış basırıq otağından bir qrammofon tapdı. Görünür, ev sahibi Ömər koxanın imiş. Onu götürüb tozunu sildi, trubasını təmizlədi. İki də köhnə, lap köhnə, çalınmaqdan üzləri cızıq-cızıq olmuş val tapdı. Tələsik qrammonun dəstəyini hərlədi, iynəni keçirib oxutmağa başladı. Cabbar Qaryağdı oğlunun, Keçəçi oğlu İslamın səsi otağı bürüdü. Mürsəl sevincindən bilmirdi neyləsin. O balaca bir qabaq stolu tapıb eyvanın küncünə qoydu. Qrammofonu stolun üstündə rahatladı. Səs borusunun ağzını yola tərəf çevirdi. Suya gedən və zümzümə edən qız-gəlinlərin gurlaşdığı vaxt dəstəyi fırlayıb qrammofonu oxutdu. Yoldakılar bir anlığına dayanıb, məktəbin eyvanına tərəf boylandılar, qrammofona qulaq asdılar və dirəyə söykənib onlara tamaşa edən Mürsələ baxdılar. Sonra şaqqanaq çəkib, gülə-gülə yollarına davam etdilər. Ertəsi günü bütün kənd zümzüməyə qərq oldu. Mürsəlin adı qızların qımqımısına düşdü. O gündən kəndin bir nəğməsi də artdı. Səhər-axşam zurnaçılar qoşalaşdılar, gündüzlər qız-gəlin zümzümə etdi, qrammofon da məktəbin eyvanında oxudu. Mürsəl qız-gəlinləri qrammofonla suya yola salıb qarşılayır, dərsə gələn uşaqları isə elə bil bu mahnılarla salamlayırdı. O artıq hər şeyə öyrənmiş, kəndin adətlərinə qaynayıb qarışmış və özü də zümzümə edən kənd böcəklərinin birinə çevrilmişdi.Uçitel bunlara göz qoyurdu. Mürsəlin uşaqlarla mehribanlığından, gözəl dərs deməyindən xoşu gəlirdi. İnanırdı ki, ondan yaxşı müəllim olacaq. Bir gün Mürsəl onun yanına gəldi:

İsmayıl Şıxlı19955 dəq
Mirzə Cəlilə

Göz açdın həyata vətənin nalə səsindənBəxş etdi bizə oğlunu mərd Azərbaycan.

Zeynal Cabbarzadə19662 dəq
Əsl məqsədin bəyanı

Ey konul, sən ibrət gotur oz başına gələndən,Başqası da ibrət alsın bu yol ilə qoy səndən.

Abbasqulu ağa Bakıxanov18285 dəq
XLV

Gecə uzun yol gələn Vahidov gün çeşit yerinə qalxınca evinə döndü. Aşırılıb atdan düşdü, katibin dönəcəyini gözləyən xidmətçi kişi kəhər atı şəhərin kənarındakı tövləyə apardı. Vahidov pilləkənyuxarı qalxdı. Əynindəki boz şinelini və gün bozartmış papağını çıxarıb koridordakı asmadan asdı. Balaca oğlunu yatırdan Səlimə ayaq səsinə durub qapını açdı və:– Haradasan, Mərdan? – deyə ərini süzdü. – İki gündür zəng etmirsən.

Süleyman Rəhimov19448 dəq
Urmiya məktubu

گذارید و از دنیا بروید! باز عرض می‌نمایم، با این اشتباه‌کاری‌ها، با این اغفالات، با این خیالات علماءِ سوء و امراءِ خود غرض، مفسدین و مستبدین بی‌دین، وطن شما از دست خواهد رفت. علاج غیر از مشروطهٔ صحیح والله بالله تالله که نیست و نیست و نیست و نیست. مشروطیت عین شریعت است، شریعت عین مشروطیت است. گول نخورید! به سخنان عوام‌فریبانهٔ امیر بهادر، لیاکوف، شیخ فضل‌الله که این‌ها، دور و بر شاه جوان غافل بی‌تجربه را گرفته مشیر مشار شده‌اند، گوش ندهید! این‌ها همه وانفسا می‌گویند، از عاقبت کار می‌ترسند.من آن‌چه شرط بلاغ است با تو می‌گویم تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملا!

Zeynalabdin Marağayi12 dəq
Şair Şəhriyara

Məscidə gedərkən*Dam-divarı qar hörübdür

Həbib Sahir1 dəq