Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
هر که او عاشق آن روی بود صبر نداندعاشق خویشتنست آنکه ازو صبر تواند
Müəmmalar1. İmam ismində.İstədi məndən nisari-müjdeyi-təşrif yar,
Əfradi-salehHər kəsdən soruşuram ki, “axır, bizim ədliyyəmiz nə səbəbə münhəll oldu?”, mənə cavab verir ki, “təzə ədliyyə əfradi-salehdən təşkil tapacaq”. “Bəs, belə məlum olur ki, təzə əfraddan təşkil tapaçaq?”. Deyir: “Bəli”. Deyirəm: “Xub, belə məlum olur ki, köhnə əfrad əfradi-saleh cümləsindən deyilmişlər?” Deyir: “Bəli”. “Çox əcəb, indi başlayaq başdan: məsələn, götürək təzə vəzarəti-ədliyyə əzasını. Bunlar ki, təzə deyil, köhnədirlər, azından dörd vəziri-ədliyyə görüblər. Əgər məqsəd köhnələri götürüb, təzələri meydana gətirməkdir, elədə, bəs, bu nə işdir?”. Deyir: “Bilmirəm”.Deyirəm: “Xub, gələk Təbrizə: ağayani-flan ki, təzə deyillər, köhnədirlər?”. Deyir: “Bəli”. Deyirəm: “Xub, Təbriz ədliyyəsini ki, haman köhnə ağaların vasitəsilə təşkil etmək fikrindədirlər”. Deyir: “Bəli”. Deyirəm: “Xub, söz yox ki, ağayani-flan əfradi-salehdəndirlər”. Deyir: “Bəli, bəli, əlbəttə, xub”.
Gəl, gəl, görəlüm, gəl görəlüm, gül görəlüm bizGəl, gəl, görəlüm, gəl görəlüm, gül görəlüm biz,Bir nəğmə gətür ortaya bülbül görəlüm biz.
Qəzəl 278آن ماه دل افروز که رشک قمر آمددر پرده نهانست ولی پرده در آمد
Töhfeyi-Sami, bölmə 511از ملازاده های آنجاست این مطلع از اوست:ورنه صورت مینماید بر در و دیوار خوب
Sanma ki, çeşmdən üzümə əşki-tər gəlirSanma ki, çeşmdən üzümə əşki-tər gəlir,Bu çeşmə xüşk olub, dəxi xuni cigər gəlir.
Sönən deyildirKim deyir, bir sabah sönər bu dünya,Günəş sönməyincə sönən deyildir!
Qəzəl 2857زدست تنگ بر بی برگ دنیا تنگ می گرددبه ره پیما زکفش تنگ صحرا تنگ می گردد
Qəzəl 142سخن با او به مویی درنگیردوفا از هیچ رویی درنگیرد
Qəzəl 278سر نگردانم ازو، گر به سرم گرداندبنهم گردن، اگر خاک درم گرداند
Qazi Əlaəddinə məktubƏlminnətü-lillah ki, şəcəreyi-elmü irfan gün-gündən mütənəvve' olub, səməreyi-asarı fəvaid saçmaqdadır, Və nihali-fəzlü ehsan saət-bəsaət təravət alıb dimaği-əhli-imanı müəttər qılmağa tazə-tazə şükufələr açmaqdadır. Hər ayinə nəqşbəndi-nigarxaneyi-vücud kargahi-qüdrətdə bir surəti-mücəddəd çəkməkdən xali olmaz. Və bağbani-hədiqeyi-cud riyazi-hikmətdən hər saət bir nihali-tazə dikməkdən məlamət bulmaz.Əgər bu təriqeyi-mərziyyə nəhci-istimrar bulmasaydı və bu adəti-mə'hudə müstəmir olmasaydı, bəqayi-süvəri-növiyyə və əfradi-şəxsiyyə zərurət ehtimalı bulmaz idi. Və silsileyi-nizama istehkam müyəssər olmaz idi.
MəşrubatDünən bir nəfərdən eşitdim ki, erməni şərabçıları rəməzan ayına biqərar müntəzirdirlər. Səbəbini soruşdum, cavab verdi ki:– Rəməzan gecələri arağın və çaxırın müştərisi çoxalır.
Könül bu gecə qıldı yenə yarına meracKönül bu gecə qıldı yenə yarına meracBülbül bilə gül halinivü nə bilə dürrac.
Qəzəl 287چون ماه من از مشرق انوار بر آمدکام دلم از لمعه دیدار برآمد
Töhfeyi-Sami, bölmə 512پدرش معمار آنجاست و او خود جوانی درویش و فقیر است این مطلع بدو متعلق است :
Əgərçi həşrdə peyda o sərvqamət olurƏgərçi həşrdə peyda o sərvqamət olur,Fəzayi-məhşər ara özgə bir qiyamət olur.
NeylərQuzğunlar sürüsü dağları yıxmaz,Çirkablar çırpınan odlara neylər?!
Qəzəl 2858از ان در خلوت معشوق بر من حال می گرددکه از چشم سخنگو صحبت من قال می گردد
Qəzəl 150عقل ز دست غمت دست به سر میرودبر سر کوی تو باد هم به خطر میرود
Qəzəl 284خانه خالی شد و در کوی دل اغیار نماندهمه غم رفت و به غیر از غم آن یار نماند
Əhməd bəyə məktubŞükr kim, rə'yimcə dövran etdi çərxi-çənbəri,Tale' oldu feyz bürcündən səadət əxtəri.
BəlaBu Təbriz-Culfa dəmir yolu da başımıza bəla oldu!.. Doğrudan deyirmişlər ki, Nikolayın bizə çox əziyyətləri yetişib, biri də bu dəmir yoludu. Mağıl keçən vaxtlar dəvə karvanları düzülürdü yola, ticarət malını yükləyirdik dəvələrə, bir həftə-on günə Təbrizdən sağsəlamət gedib yetişirdi Culfaya.Bəli, dəmir yol çəkdilər ki, tərəddüd guya asan olsun və sürətli olsun; guya ki, bizi atlı qovalayır, guya ki, bu dəmir yol ilə bizim cavanlar gedib Almaniya, Amerika darülfünunlarında dərs oxuyacaqlar.
Nazlıcasan, nazəninsən, bilməzəm cananəsənNazlıcasan, nazəninsən, bilməzəm cananəsən,Canımızsan, canımızsan, bilirəm cananəsən.
Qəzəl 288چون ماه نو از مشرق انوار برآمدفریاد ز اسلام وز کفار برآمد
Töhfeyi-Sami, bölmə 513بمکتب داری اشتغال مینمود و مرض جوع بر مزاجش غالب بود گویند در سفری آذوقه اش آخر شده بود جامه خود میخورد! از صلاحیتی خالی نبود این شعر از اوست :بهر نثار برکف خود جان نهاده ایم
Sanma qəm dəfini dildən meyi-gülgun eylərSanma qəm dəfini dildən meyi-gülgun eylər,Olsa hər kimsədə qəm mey dəxi əfzun eylər.
Nə umarOlarmı ulussuz yurd yer üzündə?O bir boş sahədir çölün düzündə!
Qəzəl 2993اگرچه خاکسارم بر جهان پا می توانم زدکف خاکی همان در چشم دنیا می توانم زد
Qəzəl 165آنچه تو کردی بتا نه شرط وفا بودغایت بیداد بود و عین جفا بود