Abdulla Shaig
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Məclis Pəri xanımın bağçasında vaqe olur. Dursun əlində bir*səbət armud, yorulmuş bir halda bağçaya gəlir.*
İkinci pərdəSəhnə şahzadə xanımın yataq otağını təsvir edir. Burğulu miz üstündə, üzündə ağ tül*kiçik bir qız oturubdur. Şahzadə xanım yuxudan oyanır.*
VətənBeş pərdəli dramİştirak edənlər
FitnəÜç pərdəli mənzum dram(Mövzusu Nizami Gəncəvinin “Yeddi gözəl” poemasından alınmışdır)*
Üçüncü pərdəSəhnə vəzirin sarayını təsvir edir. Sağda ikimərtəbəli evin eyvanı. Solda qırx*pilləkən. Pilləkən başında bir otaq. Yaz fəsli. Həyət güllük, çiçəklikdir.*
Qaraçı qız(Mövzusu S.S.Axundovun eyni adlı hekayəsindən alınmışdır)*İştirak edənlər
Dördüncü pərdəAltıncı şəkilMeymun paltar yuyur. İt də iki ayağı üstə durub onun paltar yumağına tamaşa edir.*
GöbələkTiflisdə olduğum günlərin ən bəxtiyar saatlarını “Gəncə bağında” keçirirdim. Qaynaşan gurultulu həyatdan özünü bir dağ yamacına çəkmiş və hər tərəfi uca, qalın divarlarla qucaqlaşmış bu bağın iri dəmir qapısından içəri girincə hər şeyi unudur, qarşımda başqa dünya, başqa aləm açılırdı. Təbiətcə ən gözəl bir lövhəyə təqlid edilərək düzəldilmiş bu bağın çox təbii görünən pərişan gözəllikləri, dolaşıq eniş-yoxuş yolları, başlarını bir-birinə əymiş uca və sıx ağacları vardı. Hər gün kəsə cığırlarla aşağıya, dərəyə qədər enər və orada bir daş üstündə oturub, saatlarla fikrə gedər, düşünərdim.Payızın dumanlı bir günü idi. Adətim üzrə, “Gəncə bağını” gəzdikdən sonra qısa addımlarla evə qayıdırdım. Birdən-birə arxadan eşidilən bir səsdən geri döndüm. Üst-başı təmiz, səliqəli geyinmiş bir gənc əli ilə “dur!” işarəsini verdi. Durdum. Yaxınlaşdı. Görüşdük.
MasamaEy mənim köhnə masam, köhnə dostum, mən yenə də sənə dirsəklənərək əlimdə qələm çalışıram. Bu dəfə qələmə aldığım mövzu sənsən, ancaq sən!..Qırx ildir ki, sən mənimlə baş-başa verib ədəbi yaradıcılığımda can qoyur, mənimlə bərabər əmək sərf edirsən.
VRəcəb Badamın evində yaşamağa başlamış və bütün ailəni ovcunun içinə almışdı. O, Badamı öz təsiri altına elə salmışdı ki, onun hər sözü Badama bir qanun sayılırdı. Rəcəb özü də bunu hiss edir, Badamın zəifliyindən istifadə etməyə çalışırdı. O, Xasayın və Zinyətin dərsdən sonra vəzifədə çalışmalarına razı deyildi. “Onlar evdə daha çox qazana bilər” – deyirdi.Rəcəb arzularını istədiyi kimi həyata keçirdi. Hər iki uşağı vəzifəsindən ayırdı. Günortadan sonra Xasayı papiros satmağa göndərdi. Bütün bunlar kiçik Xasaya təsirsiz qala bilməzdi. O, gündən-günə dəyişirdi. Özünü evdə, həyətdə, küçədə və məktəbdə olduqca sərbəst hiss edirdi. Hər gün anasından aldığı papirosları ciblərinə doldurub fit çala-çala böyük küçələrə gedirdi. Əvvəlləri çəkinə-çəkinə, utana-utana satardı, əlindəki papirosu satmaq üçün divara söykənib yoldan keçənlərə yalnız təklif edərdi. Son zamanlar o qədər sırtıqlaşmışdı ki, başqa satıcı yoldaşlarına da aman vermirdi! Yoldan keçən adamın qarşısına qaçırdı. Papiros satmaq üstündə yoldaşları ilə boğuşurdu. Alıcı az olduğu zamanlar divar dibində toplanıb yoldan keçən adamların qarşısında hər bir qaba hərəkətlər etmək və tərbiyəsiz sözlər söyləməkdən çəkinməzdi.
VIXasay küçə vərdişlərini yavaş-yavaş məktəbə gətirməyə başladı. Hər gün məktəbə əli, üzü, üstü-başı çirkli gəlirdi. Müəllimlər və yoldaşları ilə rəftarı büsbütün dəyişmişdi. Yoldaşlarını təhqir edir, müəllimlərin sözlərinə əhəmiyyət verməyib dərslərinə əsla çalışmırdı. Kamil müəllim bunları gördükcə, eşitdikcə kədərlənir, sinifdə hər xüsusda birincilik qazanmış olan Xasayın birdən-birə bu qədər dəyişməsinin səbəblərini axtarır və ona qarşı çarə və tədbirlər düşünürdü.Bir gün Xasay öz sinif yoldaşı və qonşusu Mürsəllə vuruşarkən köhnə müəllimlərdən Mirzə Rəhim onun qolundan çəkə-çəkə tutub bir baş müəllimlər otağına gətirdi. İçəri girincə üzünü müdirə çevirib titrək və əsəbi bir səslə bağırdı:
Hürriyyət pərisinəSöndün nə çapıq, ruhuma qüvvət verən ey nur,Ümmidi-vüsalınla sənin mən yaşayırdım.
Gələcək qorxusuSislə, buludlarla qaralmış bayır,Mürgüləyir dağ-dərə, səhra, çayır.
Noheyi-iştikaBəxtiyar bir çocuq kimi şən-şən,Daha dün söyləyib-gülərdin sən.
İki mücahidSən, ey atəş vücudlu, oynaq atım!Ey ildırım baxışlı qol-qanadım!
Vətənin yanıq səsiUca, qarlı dağlarımın başındanAltaylara bakar, bakar, durardım.
Həyat-sevməkdirQurumlu bir ocaq kimi fikrimə his çökmüşdü,Qanadlanan ümidimi qırıb yerə tökmüşdü.
Sevgi hakim olmalıHarda azad bir ölkə var – o yerləri şənlədənSevgi, məhəbbətdir ancaq, şer ilə həm şairdir.
BizimdirBu gördüyün şən-şən ellər bizimdir!Qarlı dağlar, coşqun sellər bizimdir!
Gənc müəllimlərəPedaqoji texnikumun on illiyi münasibətilə*– Dünən artıq bir uşaqdın, qansız, cansız, çəlimsiz!
Döyüş nəğməsiMən də bu cəbhələrdə vuruşan bir əsgərəm,Ana Vətən yolunda ölüm olsa, gedərəm.
Dan yeri sökülür, hər tərəf rənginDan yeri sökülür, hər tərəf rəngin,Şəfəqdən don geydi dağ, dərə əngin.
Cana, üzündəki o iki mahitabə bax!Cana, üzündəki o iki mahitabə bax!Qəlbimdəki bu dərdə, qəmə, iztirabə bax!
Qafqaz çiçəyi4 Pərdədə faciəƏşxas
Birinci pərdəSəhnə Qəzvin şəhərində ŞahAbbasın sarayını təsvir edir. Sarayın ancaq*bir tərəfi görünür. Ortada Şah Abbasın taxtı. Sağa iki, sola bir qapı var. Yerə qiymət-*
Beşinci pərdəSəhnə saray həyətinin bir guşəsini təsvir edir. Vəzirlər bir yerdə danışırlar.*Sərdar Zamanxan**. Mirzə Möhsün, işlər necə gedir?
DovşanDovşana bax, dovşana,Dovşan qaçdı bostana,
Yeni köməkçiTarlaya gəldi Nəbi,Gördü səhərdən bəri
MahnıDoğdu günəş qırmızıCan gülüm, can, can!
BənövşəBənövşəyəm, bənövşə,Düşmüşəm dilə-dişə;