Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Balaxanı neft mədənlərinə gedərkən, Məsud ilə Şəfiqə arasında bir müsahibə.Şəfiqə bir az xəyalpərvərdir, uzaqdan neft buruqlarını görüncə,
TiflisQəm çəkmə, könül, gər ciyərin qanə dönübdürƏyyami-vüsalın şəbi-hicranə dönübdür.
Yurd həsrətiMən yurdumu andıqca dərindən,Qəlbim qopuyor sanki yerindən,
Minaya mənəmNaqafil ölkənə düşdü güzarım,Ləhzədə oxuyan min aya mənəm.
Canan dağınaSəhər-səhər əsən qiblə yelləri,Heç yolun düşdümü canan dağına?
QanunOğlum!Məhbəsdən yazıram
EylərlərBu zamanda ilqar handa,Aşnaları yad eylərlər.
StatistikaHər hansı məmləkətdə ki, sabun və kağız çox istemal oluna, o dəlildir o məmİəkətin mütəməddin və əhalİsinin əhli-maarıf olduğıına. Həqiqətdə mən bu mətləbi oxuyub çox şad oldum ki, əgor vaqedə elaməti-təreqqi sabun ile kağızın artıq işlənmeyində olsa, əlhəmdüilİllah, biz müsəlmanlardan yer üzünde maarifmənd bir tayfa yoxdur. Çünki cəmi aləm bilir kİ, müsəlman millətindən artıq təmizliyə rağib bir millet ola bilməz, Bu sözlərə inanmayan ya təşrif aparsın İranın o gözal, saf ve təmiz hamamlarına, əgər trana da əli çatmasa, buyursun Qafqaz şəherlorinde müsolman məhəlləlerinə, ta görsün ki, hamamlarda, maşallah, her gün camaatın çoxluğundan iynə salmağa yer yoxdur və hətta elə olur kİ, üç-dörd adam sığışmayan bir hovuza birdən qırx adam soxulur.Bu məsələ ki, həli olundu, ındi keçək kağız işlətmək məsələsinə. 1909-cu ilin statistikasma görə həmin ii yalnız bir İranda doqquz milyon doqquz yüz doxsan min batman mərənddaşı üst-üste kağız işjənnıişdir. 1909-cu ildə Imnda işlənən kağtzın surəfi:
Gəz indiAtasınnan, anasınnan,Gül gəzindi, gül gəzindi.
Talan olmasın deyəTalan olmasın deyəElin dövləti-varı –
SənGözün qızıb, ağlın itib,Gəlibsən meydana sən,
Rubai 9کوشیدم و دُردِ دَرد تو نوشیدمکردی تو جفا و من فرو پوشیدم
İndiİsmi Pünhan, həsrətindən ağlaram,Fələk də yaşıma qan qatar indi.
Bizdən salam olsun Ərəb paşayaBizdən salam olsun Ərəb paşaya,Səndən istədiyim bir zənan ola.
Mirzə ƏbdülvahabMirzə Əbdülvahabın bir sandıq dolusu kitabı var. Əksəri qayış cildli Təbriz basmasıdır. Mirzənin çox vaxtı bu kitablar ilə keçdiyi üçün özü də bir növ kitab olmuş – tərpətsən şer tökülər. Zahiri də xalis Təbriz basmasıdır–qulaqlarından tutmuş burnunun ucuna qədər bitən tüklər şikəstə xətt ilə yazılmış beytlərə bənzəyir.Mirzə Əbdülvahabın özünün də təbi-şeri var. Gecələr qamış qələmi mürəkkəbin lığasına basıb, yavaş-yavaş yazar, lakin kəlamini kimsəyə oxumaz. Çünki zamanımızda şerlərinə qiymət verəcək bir adam təsəvvür etmir. Şair deyə tanınmış adamlara da salam verməz və haqlarında ən kəskin, ən kirli mühakimələr yürüdər.
BənövşələrO yar gəzən oylaqlarda,Bir də açdı bənövşələr.
Balaca mütəfərriqələr 8Qəribə mən vicudam, vallahi. Özüm də təəccüb edirəm: birdən heç zaddan ötəri baxırsan qəmgin oldum, ya da bir balaca xeyir xəbər eşidəndə başladım ruhül-ərvah oxumağı. Amma, qardaş, bu dəfə heç təəccüb etmək yeri yoxdur. Ruhül-ərvahı qatacağam hicaza, hicazi ruhül-ərvaha. Şad olsun bu mərtəbədə məni şad edən!Ya Mirzayi-Ərdəbili! Fəda olum fikr-zikrinə, qələminə, yazdığın risaləyə! Bilirsiniz ağam nə yazıb? Qurban sənə, ağam! Ağam yazıbdır ki, Məkkə ziyarətinə gedən zəvvarlar Məkkədə bina olunan bangə, – adı olsun “Bangi-rəsul”, – borcludurlar hərəsi bir qızıl lirə nəzir versinlər... Pəh, pəh, pəh, nə gözəl fikirdi, Tanrı! Hesaba gələn şey deyil. Yer üzündə hansı bang bir belə bangi – şərifə müqabif gələ bilər? Heç biri! Bəs mən necə ruhül-ərvah oxumayım ki, cəmi müsəlman vilayətlərində mümkündür darülfünunlar və cürbəcür məktəbxanalar. Mən necə şad olmayım? Şad olsun məni şad edən!.. Siz tanrı, bircə dürüst diqqətlə hesab ediniz. Milyonlar milyonlar üstə və həmişəlik. Nə durmusan qulami-millət, başla ruhül-ərvahı. Mövlayi-mən...
Fürsət az, ehtiyac böyükİki-üç ay əvvələ qədər hər kəsin ürəyində müfti və şeyxülislam cənablarına qarşı bir narazılıq, hətta bir hiddət vardı. Camaat deyirdi ki, 6-7 milyon böyük bir kütlənin rəisləri millətlər fəlakətinə qarşı göz yumurlar. Daha doğrusu, yalnız düşüncələrindən, qorxaqlıqlarından, ürəksizliklərindən qəsdlə görməməzlik, eşitməməzlik edirlər. Deyirlərdi ki, müfti və şeyxülislam Tatyana ianə cəmiyyətinin Tiflisdəki şöbəsinin üzvləri olub hər həftə sərdar sarayındakı məclisdə bulunduqları halda müsəlmanlara bir xeyirləri toxunmur.Deyirlərdi ki, bu qədər böyük bir camaatın rəisləri əgər istəsələr nələr eləməzlər, nələr tapmazlar?
MəndənGecə-gündüz ahu kimi mələrəm,Yetişirmi sənə nalalar məndən?!
PəriDərviş sayaq xeyli gəzdim cahanı,Görmədim sənin tək bir insan, Pəri!
CahannaməDəhri fənada belə insan hanı?Qılmaya fani ona dövran hanı?
Ağrı dağıQüdrətdən yaradıf yaradan səni,Məğrur dayanıfsan sən, Ağrı dağı.
SualƏylən, çoban, əylən, xəbər sorayım,Çoban, bu yoldan maral keçdimi,
Çiçəkİki qız aldın əlimdən, boyadın qanə, çiçək!Bu ki bir danədi, rəhm eylə bu oğlanə, çiçək!
Dəccalabad“Hərdəm bə libasi digər on mar bəraməd Gəh gürzə ilan şüd, Gəh mərsiyəxan-şüd,*Gəh afəti-can şüd,*
Qəzəl: Ey olan Quran icazafərin bürhan sənəEy olan Quran icazafərin bürhan sənəMədd-i bismillah mizani-ülüvvi-şan sənə
Vəfasız xanımEşqi, məhəbbəti unudan xanım,Nə qəsd edib yara vurdun Əfqana.
İnciməsinSallana, boylana gedən Salatın,Elə sallangilən yol inciməsin.
QalanmalıyamTaleyim belədir yaranan gündən,Nahaqdan odlara qalanmalıyam.
Qıj-qıjQış çiləsi Xıdır İlyas gələndə,Hərlənir gərdişi, ay elər qıj-qıj.