Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Qüdsiyi-cənnətməkanın müasirlərindən Qazax şairləri Mustafa ağa Arif və Kazım ağa Salikdən başqa Qarabağ xanlığında dəxi bir neçə xoştəb şüəra var imiş ki, onların isimləri atidə zikr olunur.Mirzə Həsən İbrahim xanın müqərriblərindən Əliməhəmməd ağanın nəvəsi və Mirzə Cəfərin oğludur. Mirzə Həsən ziyadə mərifətli, xoşxülq və sahibcamal bir zat imiş və təbi-şeriyyəsi də var imiş.
Nizaminin yaradıcılığıNizami yalnız klassik İran ədəbiyyatında deyil, bütün dünya ədəbiyyatında müstəsna yer tutan bir şairdir. Onun şeri, həm özü yaratdığı yeni janr (eşq əfsanəsi), həm bu janr ilə tam ahəngdə olan məzmun və məna (ruhi təhlil), həm özünəməxsus kəskin ifadəli (rəmzli) dili, həm heç bir şeyi gözdən qaçırmayan qavrayışlı görüş (qüdrətli təsvir), həm yüksəklərdə uçan geniş təxəyyüllü parlaq obraz və təşbehlər, həm də təsadüfə yer vermədən hər şeyi dəqiqləşdirib anladan və tək bir kökə bağlayan qavrayışlı fəlsəfə (vəhdəti-vücud nəzəriyyəsi) ilə eni-boyu ölçülməyən ucaman bir əsərdir. Bu əsərdə bizi özünə cəlb edən amil şair Nizaminin yanında eyni gözəllik, qüdrət və mətinliklə bərabər yeriyən filosof Nizamidir. Şairə böyük Hötenin təqdir etmiş olduğu dərinlik, təmkin, sakitliyini təmin edən onun bu müdrik munisi, öz sözü ilə desək, “əkdəş”idir.N i z a m ə d d i n ləqəbini daşıyan Nizamidə Şərqin bəlkə də heç bir şairinə nəsib olmayan bir fikir nizamı vardır. Bu nizam, başqa ifadəylə desək, bu sistem incəliklərinə varılarsa, ahəngdar bir ideologiya və dünyagörüşü sistemindən ibarətdir. Həmin sistem elə bir sistemdir ki, 800 il bundan əvvəl düşünülmüş olmasına baxmayaraq, yaşadığımız bu böhranlı günlərdə belə aktual deyiləcək qədər təzə və yenidir.
Qəzəl: Sənin kimi məlahət mülkünə bir padşah gəlməzSənin kimi məlahət mülkünə bir padşah gəlməz,Bənim kimi məlamət şəhrinə kəmtər gəda gəlməz
IX fəsil, 5Onları meşə kənarındakı ucqar bir stansiyada vaqondan düşürdüb, dörd təkər arabalara doldurdular və meşənin dərinliyinə gətirdilər. Burada ətrafı tikanlı məftillərlə çəpərlənmiş daxmalar var idi. Gələnləri daxmalara bölüşdürdülər.
Газель 2129گردون صدف گوهر یکدانه عشق استخورشید جهانتاب، نگین خانه عشق است
Касыда 180دلسوز ما که آتش گویاست قند اوآتش که دید دانهٔ دلها سپند او
Рубаи 96هر دل که غم عشق نهان است درولذتهای همه جهان است درو
Джам-и Джам, глава 57دوستی را یگانه شو با دوستاز صفا چون دو مغز در یک پوست
CavabƏhməd bəy Ağayev cənablarına(Müştəri məsələsi)
Niçe niçe bize sevdâ yed-i beyzâyı gösdersenNiçe niçe bize sevdâ yed-i beyzâyı gösdersenYüzüm sîmin çü zerkılduil bize sîmâyı gösd ersen
Ənisül-arifin, 15چون هوی بر حب دنیی شد مزیدبختت اندر نفس شوم آمد پدید
Töhfeyi-Sami, bölmə 476طالبعلم بود اما از شرب مدام صبح و شام بلکه علی الدوام فارغ نبود، در خدمت قاضی میرحسین کاشانی درس میخوانده و وظیفه مقرر داشته اما در هر چند روز توبه میکرد و باز بر سر کار خود میرفت قاضی مذکور وظیفه باو نمیداد باز توبه میکرد قاضی راضی می شد،نوبتی ایام زهدش طولی پیدا کرده قاضی ازا و پرسید که چونست که در این ایام شراب نمیخوری جواب داد که از شومی تو، در آن ایام روزی در بزمی که ساقی توبه شکن ساغر بر شیخ و شاب می پیموده حریفان این غزل جامی را که :بغیر از اشک بر بالین نیاید هیچکس ما را
Газель 89دلم ز مهر تو آن دم چو صبح دم می زدکه آفتاب رخت در قدم علم می زد
GətirdinAy oğul, yolunu çox gözləmişdik,Atana, anana şəfa gətirdin.
Касыда 116تنم به گونهٔ نال و دلم به گونهٔ نیلجهان ز نیلم نال و روان ز نالم نیل
KüsməsinQış küsür küssün, fəqət məndən baharım küsməsin,Küsməsin şux dilbərim, nazəndə yarım küsməsin.
Жалоба 6گرچه ز اندوه جهان بر دل ما صد گره استچارهٔ عیش بسازیم که هم عیش به است
Рубаи 43تا بر زنخ تو آشنا شد ریشتبر روی تو انگشت نما شد ریشت
Fəqir və zalımBir fəqirin papağını bir kəsQapıban qaçdı getdi karına bəs.
Тарих 8چون از خبر آمدن لشکر روممردم همه دامن از تعیش چیدند
Рубаи 12در آرزوی تو شمع را جان به لب استزان مرده و سوخته چو من روز و شب است
Sərhədçi nəğməsiEy Vətən, ey əziz istəkli yurdum,Sənin qiymətini kimdən ki, sordum
Сокровищница тайн, глава 9Ты в короне посланцев жемчужина выше сравненья!Тем даруешь венцы, кто возвышен по праву рожденья.
Другое стихотворение 15دلم چگونه نپیچَد به خُود ، چُو مار امشب،فتاده در کف اغیار زلف یار امشب
Təhsili-elmБрось науку! Ведь она нам страшнее адаИ душнее, чада.
ŞahdağıQar əridi, sinən coşdu sinəmtək,Nə gözəldir ilk baharın, Şahdağı.
Çılpaq dizimizdənSeçdiklərimiz fəndlə seçilmiş özümüzdən,Ondandı ki, bivecləri qaçmış gözümüzdən.
ŞeirO axşam gəldim sizə,Nə hörmət etdin bizə?
BəsdirBəsdir, göz yaşardıb zarıma zar-zar,Səndən, dünyandan da böyükdür dərdim.
Bakı“Dünya oddur”*Heraklit*