Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
مرد فقیر و محب اهل فضل است چنانکه قرض میکند و در مصارف اینطایفه خرج میکند این سه مطلع نتیجه طبع آن خجسته آثار است :بساعدم ز تو بس داغ آتشین باشد
Sadəlövh bərməkinin əhvalatıBir nəfər şəxsi-sadeyi-BərməkŞəhrdən gəldi aldı bir eşşək.
Füzulinin şəkliRəssamların çəkdiyi Füzulinin şəklimi?Füzulinin şəkli də yoxdur, bənzəri kimi...
Gördüm əğyar ilə, ey gül, səni, heyran qaldımGördüm əğyar ilə, ey gül, səni, heyran qaldım,Gözlərin fikrini etdikcə, pərişan qaldım.
Газель 2271تا چند آه سرد کشی ز آرزوی گنج؟تا کی به گرد مار بگردی به بوی گنج؟
Кыта 235در چنین علت ای طبیب مرامسهلی تازه ساختی هر دم
Газель 323دل از فراق شما دردمند خواهد بودزمان هجر ندانم که چند خواهد بود؟
Газель 315گشت صد پاره بشمشیر جفای تو تنمگل صد برگ بهار غم عشق تو منم
Bilmezem hâlümi hâlin bilene sor hâlümiBilmezem hâlümi hâlin bilene sor hâlümiÇün münasîb bulmazam efâlüme akvâlümi
EtidaliyyunQorxma, osmanlıca yazmıram! Öz dilimizdə yazacağam. Yoxsa başdan “Etidaliyyun” sözünü görüb elə xəyal elərsən ki, biz də “osmanlılaşdıq”, yəni “ərəbləşdik”, yəni mötəbər qələm sahiblərinin cərgəsinə soxulduq. Maşallah, qəzetlərimizi görəndə adamın “tamahı” düşür: lap elə bil ki, təzə Osmanlıda çıxan “Hikmət” qəzetidir ki, mərhum Məlkümxan deyən kimi, maşallah adını da oxumaq olmur ki, biləsən bari nə qəzetidir.Bəli, yenə Osmanlı padşahının tərifi başlanır. Nə olar, qoy başlansın. Amma dəxi demə ki, “dünyanın yox yerdən vücuda gəlməyinə bais sultanımızdır”.
Газель 242بپیش اهل سیادت سعادتی دارددلی که از همه عالم فراغتی دارد
Başını top eyləgil, gir vəhdətin meydanınaBaşını top eyləgil, gir vəhdətin meydanına,Ey könül, müştaq isən gər zülfünün çövkanına.
Töhfeyi-Sami, bölmə 412از آدمیزده های شهر خود است و در علم سیاق وقوفی دارد و در شعر طبعش بسیار خوبست، این چند مطلع از اوست:چون شد سرم به تیغ جدایی ز تن جدا
Misal (Bir nəfər əhli-hal edibdi sual)Bir nəfər əhli-hal edibdi sualMürtəzadən ki, ey sipehri-kəmal,
Bakı – İstanbulBir dostum söylədi ki, keçib getdi çənlərin,Keçərkən Dolmabağça, Topqapı sarayından.
Dedim, əğyar ilə gəzmə, sənə çox yalvardımDedim, əğyar ilə gəzmə, sənə çox yalvardım,İndi dincəl, gözəlim, mən də ölüb qurtardım.
Газель 2274بی شهادت زینهار از تیغ جانان سرمپیچتا نگردی لعل از خورشید تابان سرمپیچ
Кыта 256با دلم چشم از نهان میگفت کز مرگ عمادتا کی آب چشم پالائی که بردی آب چشم
Газель 329دیگی که پار پختم چون ناتمام بودباز آمدم که پخته شود هر چه خام بود
Газель 317عهد کردم که دیگر بیهده کاری نکنمسوی خوبان جفا پیشه گذاری نکنم
Gözüm yaşı ki seri olıban aha dembedemGözüm yaşı ki seri olıban aha dembedemNe fâyide çü yüregümi yaha dembedem
Hacı İbrahimov“Rusiyada Əbdürrəşid İbrahimov həzrətlərini tanımayan kimsə yoxdur”. Bu adamın barəsində Əhməd bəy Ağayev belə deyir. Və belə deyəndən sonra başlayır hacının hünərlərini və xidmətlərini birbir saymağa. Məsələn, İstambulda “Əsrari-Qasimi” elmlərini oxuyub qurtarandan sonra gəldi Peterburqa və başladı “Ülfət” qəzetini çıxartmağa. Axırda baş götürüb getdi Yaponiyaya və orada 35 nəfər məbus və mühərrirlərdən və vəzirlərdən islam dininə çöndərdi. Elə az qalmışdı ki, Yaponiya imperatoru da islamı qəbul edə ki, dəxi İbrahimov istixarə eləyib, artıq qala bilmədi və oradan düz Məkkəyə tərəf yola düşdü və “Tərcüman” qəzetini elə indiyədək təəccübdə qoydu ki, aya, görəsən, İbrahimov yaponlarla hansı dildə danışırdı; çünki İbrahimov öz dilindən savayı bir qeyri dil bilmir, yaponlar da müsəlmanca bilmirlər.Bunların heç birini mən hesaba qoymuram. Allah şahiddir ki, Əbdürrəşid İbrahimovu Rusiyada tanımayan yoxdur. Amma söz burasındadır ki, əgər sən elə belə deyib dursan, mən də deyərəm ki, İranda şeyx Fəzllulahı da tanımayan yoxdur. Ya gərək sözünü geri götürəsən, ya da gərək mətləbi açasan; yoxsa İstambulda təhsil tapmaq, sonra “Ülfət” qəzetini çıxartmaq və sonra da “Bəyanül-həqq” qəzetinə müxbirlik eləmək artıq bir iş deyil.
Газель 244هر دلی در دو جهان چشم و چراغی دارددل ما در دو جهان بی تو فراغی دارد
Bir cəfakeş aşiqəm, ey yar, səndən dönməzəmBir cəfakeş aşiqəm, ey yar, səndən dönməzəm,Xəncər ilə yürəgimi yar, səndən dönməzəm.
Töhfeyi-Sami, bölmə 416بکرباس فروشی اوقات میگذراند این مطلع از اوست :ز سبزه گلرخ من بر سمن نقاب کشید
Padşahın məclis əhlinə sualıEtdi bir padşah məclisi-xas,Cəm idi bəzmdə əvamü xəvas.
Yallı yarandıUlusum əl-ələ verdiyi gündən,Yallı yarandı.
Olsaydı müyessər, gözəlim, yarın olardımOlsaydı müyessər, gözəlim, yarın olardım,Hər ləhzə qəmin çəkməyə qəmxarın olardım.
Газель 2294آفاق را کند به نفش مشکبار صبحباشد بهار عنبر شبهای تار صبح
Кыта 275تا حضرت عشق را ندیمیمدر کوی قلندران مقیمیم