Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Qramla ölçülür qızıl həmişə,Qapan tərəzidə çəkilir polad.
Yolunu gözlədiklərimQışın növrağı pozular,Çəməndə otlar quzular,
HəqiqətMən bir qranitəm - adım həqiqətQafil, külüngünü hara çalırsan?!
GörBel bağlayıb, bu dünyaya gül olan,Gözün aç qəflətdən, sən vəfasın gör.
İnam öldü, insan öldüİnam öldü, insan öldü,Dönüb oldu bir yığın ət,
Yaralı çinarTəbriz,Ərk qalası,
Nigar, Çənlibel budu, buÇiskinli dağların başı,Nigar, Çənlibel budu, bu!
Bir səhər...Bir səhəritirdim səni —
Ölüm, sevinmə çoxSəməd Vurğuna*Ölüm, şöhrətinmi azalardı de,
VIII fəsil, 3Fətullayev dabanı üstə fırlandı və şura sədrinin sözünü ağzında qoydu:– Olmaz! Bir də bilmirsən o bağlamalarda nə var?
İki kəlməBilirsən ki, ölüm-itim həmişə var dünyada.Ürək dolu, göz müntəzir, aman vermir arzular.
Vəziri məhv etmək üçün fitnəkarların tədbiriBir gun bədxah, paxıl, nacins və hiyləgər adamlar,Vəziri məhv etmək ucun birləşərək nə ki var,
Xatimə, 5پندنامهٔ یکی از ادبا که در خور این مقال بود(در این مقام مناسبت دیده نقل از حبلالمتین نمود)
Şerin diliQızıl, gümüş, ipək xalça, daş ayna,Bir tacirə yetər, onu şad edər.
Təzkireyi-NəvvabHər səhər bad əsər ki, arizi-cananə dəyər,Toxunar sərvə gəhi, gah gülüstanə dəyər.
Əvvəlinci məclisƏhvalat vaqe olur Əbdürrəhman bəyin otağında. Əbdürrəhman bəy kürsü üstə əyləşmiş, qabağında stol, stolun üstündə bir stəkan çay, əlində qəzet. Xırda xanım döşəkcə üstə əyləşmiş, dalında püştə.*Xırda xanım**. Xudavənda, görəsən, mənim kimi də dünyada bədbəxt varmı? Qumun, torpağın sayı var, hesabı var, mənim dərdimin hesabı yoxdur. Az qalıb ciyərim od tutub yana... Daş doğaydı mənim əvəzimdə dərin yatmış anam... İçərim özümü yandırır, çölüm özgəni... Xırda xanım budu getdi, Xırda xanım odu getdi... Xırda xanım Əbdürrəhman bəy arvadı. Bəli, bəxtəvər başımıza, ağrım Xırda xanıma da, onun ərinə də... ah, ah!..
Bir göyərçin daşa çırpıbBir göyərçin daşa çırpıbSındırarsa qanadını,
Hər kəs açırsa ağzın, qövlü qərəzdi yeksərHər kəs açırsa ağzın, qövlü qərəzdi yeksər,Bir mətləb üstə hər ay bəhsi-ləsasət eylər,
Dünyada bir şəhər var...Dünyada bir şəhər var,Mənimçin yer üzündə
Газель 1771ازان مرا شب و روز سیاه هر دو یکی استکه با غرور تو، آه و نگاه هر دو یکی است
Рубаи 148آهو بودی پلنگ بدساز مگردگرگ آشتیی بکن سرافراز مگرد
Кыта 26در صدف صدق جناب متولیکز رای منیرش عتباتست منور
Джам-и Джам, глава 127ورندارد ز دین و دانش بهراز تنش جان جدا کنند به قهر
Ecazi-quran“Nasux üm-təvarux” kitabının sahibi belə rəvayət edir ki, həzrəti – Rəsulun əli ilə bir rəvayətə görə üç min və bir rəvayətə görə bir min möcüzə zahir olubdur.Bu min möcüzənin birincisi Qurandır. Belə ki, bu müqəddəs kitabın fəsahətinin müqabilində o əsrin cəmi füsəhası aciz qaldılar və öz əczlərini də iqrar və etiraf etdilər. Necəki Müslüm Quranının tək bircə kəlməsinin də misl və manəndini yarada bilmədi.
Göz cemâlün göricek olur karîrGöz cemâlün göricek olur karîrGöz ki görmeye cemâlüni karır
Сокровищница тайн, глава 24О хаджа горделивый, хотя бы на краткие дниЛюдям благо подай, рукавом ты над миром взмахни!
AranGəncə şəhərində böyük bir həyəcan var idi. Azərbaycanda mövcud olan itaətsizliyi ləğv etmək üçün göndərilən İraq və fars qoşunundan 5 min nəfər də Aran ölkəsində yerləşdirilmişdi. Atabəy Məhəmməd tərəfindən göndərilən bu dəstə Əmir İnancın göstərişi ilə hərəkət edir, vaxtilə vergidən boyun qaçıran kəndliləri cəzalandırır və qarət edirdi. Həbslərin və sürgünlərin sayı-hesabı yox idi. Minbərlərdə xəlifə Toğrul və Atabəy Məhəmməd adına xütbə oxutdurmamaq üstündə üsyançı kəndliləri qırıb məhv edirdilər. Lakin Gəncə şəhərində mövcud olan itaətsizliyi təsviyə etmək mümkün olmamışdı; çünki Gəncə ziyalıları və orada toplanmış xalq rəhbərləri, özlərinin yerli hökumət tərəfindən aldadıldığını yəqin edincə, acıqlanmış və itaətsizliyə başlamışdılar.Vaxtilə, – sürgün edilmişdir – deyə şöhrət tapan Gəncə xətibi Məkkədən qayıdıb şəhərə gəlmişdi. Xalqın intiqamından qorxub Şirvanşahların himayəsinə pənah aparan müridlər Gəncəyə yığışıb, əllərində ağac, dəstələrlə küçələri gəzir və qabaqlarına keçənləri döyüb təhqir edirdilər. Alimlər, şairlər, incəsənət işçiləri camaat gəzən yerlərə, məscidlərə və səyahət yerlərinə getməkdən məhrum edilmişdilər. Müridlər Məhsəti xanımın Gəncədən köçürülməsi üçün yenə də Əmir İnanca müraciət etməyə başlamışdılar. Lakin Əmir İnanc Azərbaycan hökmdarı Qızıl Arslanın şeir və ədəbiyyata qiymət qoyduğunu, Məhsəti və Nizamiyə hörmət bəslədiyini eşidincə xətibə məsələni anlatdı, müridlərin bu təcavüzünə imkan verə bilməyəcəyini xatırlatdı. Xətibin Gəncəyə qayıtmasilə xalqın hökumətə qarşı bəslədiyi nifrətin alovları bir daha artmış oldu. Əmir Gəncədə təzə bir üsyan çıxmasına imkan verməmək və biət almaq üçün Gəncə xalqına rəhbərlik edənləri məscidə dəvət etmişdi. O, xalqı həm qorxutmaq, həm də təzə xanədana itaət etdirmək üçün nəsihət vermək istəyirdi. Məscidə Fəxrəddin də dəvət edilmişdi. Dilşadın ona göndərdiyi məktub onun Əmirə qarşı mövcud olan şübhələrini azaltmışdı. O, məktubun Dilşad tərəfindən yazıldığına inanırdı. Məktub Dilşadın öz xəttilə yazılmışdı. Fəxrəddin Əmirin çağırdığı müşavirədə iştirak etsəydi, Əmirin əleyhinə çıxış etməməli idi. Onun çıxışı hər halda Dilşadın vəziyyətini ağırlaşdıracaq, bəlkə də, Əmir onların izdivacına verdiyi razılığı geri götürəcək idi. Fəxrəddin bunları düşünürdü.
Газель 258مرا گر اندرون پر نار باشدز عشق آن بت دلدار باشد
Рубаи 7دینم (به) محمد و علی هست درستدر شوره زمین خارجی هیچ نرست
Töhfeyi-Sami, bölmə 546او نیز از جمله سکنه آنجاست مرد فاضل آدمی صفت و بسیار خلیق و بی آزار و بغایت حلیم و همواره بوده و پیش از آنکه از ثمره ی شجره ی فضیلت بهره یابد از میوه ی عمر گرانمایه بی بهره گشته این دو مطلع از اوست :رقیب از قتل من تا کی سخن با یار میگویی