Mirzə Ələkbər Sabir
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
AY HARAY!Ay haray, bir neçə şair, neçə şair kimilər
Bu boyda!..Nədir olur bu cocuqlar ə’yan bu boyda, bu boyda?Hara gedir bu yazıqlar, aman, bu boyda, bu boyda?
Bir bəhanə əldə ünvan etməli bundan sora!Bir bəhanə əldə ünvan etməli bundan sora!Büsbütün məxluqə e’lan etməli bundan sora!
Qəmü möhnət füzun olduYetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfkiri-hürriyyət!
Neyliyim, ey vay! bu urus başdılarNeyliyim, ey vay! bu urus başdılar,Bilməyirəm hardan aşıb-daşdılar?!
"Gülüstan"-i-Sə’didən bir hekayeyi-mənzuməyə bənzətmə ("Yeki porsid əz on şəh geştə fərzənd")Yeki porsid əz on şəh geştə fərzəndKi, ey Əbdülhəmid1 əz to xirədmənd!
Adəmi adəm eyləyən paradırAdəmi adəm eyləyən paradır,Parasız adəmin üzü qaradır!
VERMİRƏM A!..VERMİRƏM A!..(“Mən ölüm, Molla, bizim Xankişinin qanına bax”)
Əhvalpürsanlıq yaxud qonuşma ("– Nə xəbər var, məşədi?")– Nə xəbər var, məşədi?– Sağlığın!
Mülki-Şirazə Zilli-SultanınMülki-Şirazə Zilli-SultanınYenə hakimliyi müqərrər isə,
Hatif deyir ki ("Bəs Şəmaxidə məktəbi-nisvan")Bəs Şəmaxidə məktəbi-nisvanAçacaqdın, buna güman çox idi...
Övrət almaq, boşlamaq, övlada ad qoymaq kimiÖvrət almaq, boşlamaq, övlada ad qoymaq kimiNəsnələrdən ücrət almaqçın Qazan mollaları
Gündə üç kağızı, beş kopyanı imza edərəkGündə üç kağızı, beş kopyanı imza edərək,Rayevski çəkiyormuş nə məratib zəhəmat?!
Komediya kəmali-ləyaqətlə oyanıldıAvrustun 3-də Salamovların evində Qarabağda axır vətdə erməni-müsəlman qirğınında yaralanmış müsəlmanların mənfəətinə müdiri-məsuk uçitel Əlicabbar Orucəliyev cənablari sair ziyalı cavanlar ilə mütəffiq N.Vəzirovun dörd pərdəli “Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük” komediyasın səhneyi-tamaşaya qoydular. Spektakl çıxarılacaq otaq vəsi və geniş zaldan ibarət idisə də, izdiham və qələbəlikdən insan adətən yerindən hərəkət edə bilməyirdi. Tamaşaçiların boylə cəm olduqlarında ancaq ianə etmək ən ümdə məqsədləri və saf-sadiq niyyətləri olduğu hər kəsin nasiyeyi-əhvalından müşahidə olunurdu. Ianə mətlub vəchilə olmuş idisə də, spektakl dəxi müntezəm bir surətde tərtib olunmuş vəz ilə hüzurə çıxarılıb, kəmali-ləyaqət ilə oynanıldı.Cəbrayılov cənabları (Hacı Qənbər) hansi ki, öz dövleti[ni] əla dərəcədə dərk etdiyindən hərəkati-səkənatında və ədayi-kəlimat və bəyənatında ziyadə məharət göstərib, cəmaəti qah-qah ilə güldürürdü. Cənab Məhəmmədov (Aşıq Vəli) aşıqlar tərzində gözəlcə saz çalıb, xoş avaz ilə oxumağında və məlahətli oynamağında cəmaəti valeh ediyordu. Ağalarbəy Hüseynbəyov (Əşrəf) özünü səhneyi-tamaşada asudə saxlamaqla müəssir dediyi ibrətamiz sözləri tamaşaçıları məbhut etmişdi. Mustafayev (Cəbi) öz rolunu nəhayət dərəcədə əzbərləmişdi. Danışığında, hərəkətində bir hiyləkar nökəri mücəssəm ediyordu.
Bir bəhanə əldə ünvan etməli bundan soraBir bəhanə əldə ünvan etməli bundan soraBüsbütün məxluqə elan etməli bundan sora!
Töhmət edir qəzetçilər, - məşəri-nası bir beləTöhmət edir qəzetçilər, - məşəri-nası bir belə...Özlərinin inan ki, yox fəhmü zəkası bir belə...
Cəhd eylə, sən ancaq nəzəri-xəlqdə pak ol!Cəhd eylə, sən ancaq nəzəri-xəlqdə pak ol,Məxluqu inandır;
Küpəgirən qarının qızlara nəsihətiQarı nənənin sözlərini sanma çərəndir,Canım, gözüm, ay qız!
Ol gün ki, sənə xaliq edər lütf bir övladOl gün ki, sənə xaliq edər lütf bir övlad,Olsun ürəyin şad!
Leyli-MəcnunEy dövlətimin zəvalı oğlum!Ey başı ağır bəlalı oğlum!
Mən belə əsrari qana bilmirəmMən belə əsrarı qana bilmirəm,Qanmaz olub da dolana bilmirəm!..
Ax!..Ax!.. necə kef çəkməli əyyam idi,Onda ki, övladı-vətən xam idi!
AÇILDIQCA SƏNİN SÜBHÜN, MƏNİM DƏ HÖRMƏTİM ARTIRAçıldıqca sənin sübhün, mənim də hörmətim artır,Qaraldıqca şəbi-tarin cəlalü şövkətim artır.
Qabla dəxi marfaşını, Mir Haşım!Qabla dəxi marfaşını, Mir Haşım!1Durma, götür qaç başını, Mir Haşım!
Arzu ("Nə dərs olaydı, nə məktəb, nə elmü sən’ət olaydı!")Nə dərs olaydı, nə məktəb, nə elmü sən’ət olaydı!Nə dərsə, məktəbə, elmə, filanə hacət olaydı!
Neçin verməyir? ("Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?")Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?Gah verir filməsəl, gah neçin verməyir?
Və’z etdiyin inandı, sən amma inanmadın!Və’z etdiyin inandı, sən amma inanmadın!Ya lil’əcəb, məgər yorulub bir usanmadın?!
Dindirir əsr bizi,-dinməyirizDindirir əsr bizi, – dinməyiriz,Açılan toplara diksinməyiriz;
Dün yatıb Mir Haşımı rö’yadə gördüm, söylədimDün yatıb Mir Haşımı rö’yadə gördüm, söylədim:Seyyidim, hicrində ərzi-şurişi-həşr eylərəm.
Deyir ("Oylə səngindir ki, əsqali-təəssübdən yüküm")Oylə səngindir ki, əsqali-təəssübdən yüküm, –Gündə min tərpənsə yer, tərpənməz əsla bir tüküm!