Dünya

Haqdan fərman gəlib, qərar tapanda,Başlamısan cəngə, savaşa dünya.

Aşıq Valeh1 dəq
Halal eylə

Ana, billah dura bilməm,Mən bağrı daş, halal eylə.

Ağdabanlı Qurban1 dəq
Var mənəm

Təbib gəldi məni gördü ağladı,İndi bildim yaman dərdim var mənəm,

Adsız el şairləri1 dəq
Axtarma

Duanəvisdə kəşfü kəramət axtarma,Buyur həmamə və lakin nəzafət axtarma!

Mirzə Əli Möcüz1 dəq
Tənqidə tənqid

Düşənbə günü Hacı Zeynalabdin Tağıyevin teatrında oynanan mənim “Ağa Məhəmməd şah Qacar” sərlövhəli əsərim barəsində bir qəzetə bir böyük tənqid yazmış. Tənqid nə dil ilə yazılıb, oxucular özləri görürlər və mənim haman dildə ona cavab verməyimi özümə naşayistə bilib, yenə söz demək istəyirəm.Əlbəttə, hər bir təsnif barəsində hər şəxs öz təsəvvürünü yazmaqda və danışmaqda hurdür. Amma şəxsiyyətə toxunmaq, şəxsiyyət haqqında iftira, böhtan və yalan danışmaq ədib sifəti deyil.

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev4 dəq
Qəzəl: Atma zinhar sitəm daşını divanələrə

Atma zinhar sitəm daşını divanələrəKi pərilər yığılıbdır bu pərixanələrə

Qövsi Təbrizi1 dəq
Gəlir

Müjdə verdilər ki, mənə el oğlu,Yarın gör nə işvə, naz ilə gəlir.

Çoban Əfqan1 dəq
Yüküm

Eşqidən kamil olan, xeyli iqbaldı yüküm.Dürlü qumaş cəm etmişəm, yaşıldı, aldı yüküm.

Varxiyanlı Aşıq Məhəmməd1 dəq
Yaxşıdır

Qəm çəkmə, ey könül, fani dünyada,Qılınc çəksən dərdə, aha yaxşıdır.

Ağ Aşıq Allahverdi1 dəq
Dürüst dər məni

Ey şahi zülfüqar, Düldüləsüvar,Səndədir dərdimin dürüst-dərməni.

Aşıq Hüseyn Şəmkirli1 dəq
Gündü

Bu günə deyərlər qurban bayramı,Hacılar murada yetdiyi gündü.

Aşıq Şenlik1 dəq
Bir günəş

Yetişdi hesablar, doldu mətləbə,Şükür, üstümüzə çaldı bir günəş.

Xəstə Hasan1 dəq
Yenə naşad könlüm buldu yüz yerdən məlal, ağlar

Yenə naşad könlüm buldu yüz yerdən məlal, ağlar,Rəvan eylər iki gözdən dəmadəm əşki-al, ağlar.

Molla Vəli VidadiQəzəl1 dəq
Ələsgər

Aşıq ƏləsgərəDədələr dədəsi, dədələr xası,

Aşıq Nəsib1 dəq
Altıncı şəkil

Eyni məkan. Ağabəyim ağa ilə Saday bəy.*Ağabəyim ağa**

İlyas Əfəndiyev19913 dəq
Sünbül saçın gül yüzünə çünkim niqab olur, şəha

Sünbül saçın gül yüzünə çünkim niqab olur, şəha,Pünhan olan gözün ol dəm şol afitab olur, şəha,

HəbibiQəzəl1 dəq
Pəri

Qarşıda Sına Pəri,Dostunu sına Pəri,

Məhəmməd bəy Aşiq1 dəq
Eylədin

Can alan, getmə dayan,Bil, məni candan eylədin.

Aşıq Əsəd1 dəq
Mənəm ki, sakini-meyxaneyi-diyari qəməm

Mənəm ki, sakini-meyxaneyi-diyari qəməm,Hərifi-badəkeşi-bəzmi-sağəri-ələməm.

Sadıq bəy ƏfşarQəzəl2 dəq
Görmüşəm

Bu qoca dünyanın yoxdur vəfası,Gah boşalıb, gah da dolan görmüşəm.

Aşıq Hüseyn Bozalqanlı1 dəq
Amerikanın səsi radiosunda Aprel işğalının 32 illiyi münasibəti ilə yayımlanan xitab

Bu gün Bakıda və Azərbaycanın hər bir tərəfində Sovet hökumətinin və Bolşevik partiyasının yapdırdıqları bütün yığıncaq və mərasim yerlərində Sovet Azərbaycanının istiqlal yubileyindən bəhs edilir.Azərbaycan xalqı guya ki, əsl bu gün öz müqəddəratını əlinə almış, həqiqi bir xalq idarəsi qurmuş, istiqlalına gerçəkdən bu gün sahib olmuş imiş.

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə19525 dəq
Mirzə Hüsen "Zülali" təxəllüs

Mirzə Hüseyn Zülali əslən şirvanlıdır. Tərcümeyi-halına dair məlumat cəm edə bilmədik. Eşitdiyimizə görə, Zülalinin nəslindən Şəmsəddin ismində və Zülalov familiyasında bir şəxs sabiqdə Gəncə şəhərində poçt-teleqraf kantorasında xidmət edirmiş. Mumiileyhə kağız göndərib Mirzə Hüseynin haqqında məlumat istədik, vəli cavabi-namə gəlmədi. Zülalinin əsərlərindən ancaq bir qəzəl tapdıq ki, zeyldə dərc olunur:Qəzəli-Mirzə Hüseyn Zülali:

Firidun bəy Köçərli19251 dəq
Üçüncü şəkil

Pinəci Qafarın evi.*Mirzə Fərəc**. Qafar, sən bunlardan müqəyət ol, mən də gedib axund molla Qasım ağanı çağırım gəlib bu binamusların talaqını versin.

Süleyman Sani Axundov3 dəq
Qəzəl: Şikəstə oldu könül zülfi-yar dərdindən

Şikəstə oldu könül zülfi-yar dərdindən,Bəlaya uğradı miskin nigar dərdindən

Nitqi Şirvani1 dəq
Eşq camından içən kimsə huşyar olmaz

Eşq camından içən kimsə huşyar olmaz,Nə bu dünyadə, qiyamətdə də bidar olmaz.

Əbülqasim NəbatiQəzəl1 dəq
XIX

Qara-qara buludlar şüş-şüş dağları qaplayırdı. Yuxarı dağlardan – San babadan, Sağsağanlıdan, Kirsdən üzüaşağı Araz çayına doğru uzanan qara bulud salları Ziyarət dağını da örtür, Göyən düzənlərini zülmətə bürüyürdü. Divan gözləyən, ancaq divan tutulmayan Ulduzun özü öz ayaqları ilə divana gedirdi. Qara ölüm şıltağa başlayıb əzabəziyyət içində Ulduzu hər necə girinc etməkdən zövq alsa da, bu faciədə şər-şeytanın hər necə nəşələnib əyləndiyini görsə də, Ulduz “daha bəsdir!” demək qərarında qəti idi. Axı ölüm gözləyən Ulduz niyə Şükranın atası Göyalı tərəfindən oxlanmadı? Niyə Ulduz o qədər top-top dayanan adamların müqabilində oxlanmaq gözlədiyi halda, bir kəs tərəfindən oxlanmadı? Məgər Ulduz öz sinəsini dalbadal atıla bilən oxlar üçün görməmişdimi? Bu oxlar onun iztirab dənizinin dalğalarına son qoymayacaqdımı? İndi qara don geyən Ulduz üçün həmin cığırla geriyə dönmək, Göyən düzənlərinə qayıtmaq, ara-ara Göylər obasında görünmək mümkün deyildi. Bir də Şükranın məzarının dövrəsində gözdağı kimi dolana-dolana qalmaq, bu məzarın keşiyini çəkmək, ölü durmaq özü də Ulduz üçün bəs deyildimi? Üstü torpaqlanan, tikanlanan, daşlanan Şükran dərindən-dərin sükut aləmində idi. Haçan bu qəbir üzərində “Ağ oğlan” adı ilə şöhrət tapa biləcək bir uca qüllə qalxacaqdı? Bu hələ qabaqda idi. Ağqoyunluların qədim adətincə bir il ərzində qəbiri tərpətmək, ölən adamın ruhunu narahat etmək olmazdı. Bir ildən sonra çox yəqin ki, Şükranı dəfn edən el-oba yenə də axın-axın gələcək, onun ildönümündə igidi yad edəcəkdi, elə bu zamanlar da köhnələn qəbir tərpədiləcəkdi. Şükranın türbəsi üzərində ağ-ağ yonulan daşlardan “Ağ oğlan” adlı günbəz ucalmağa başlayacaqdı.Ulduzun tab-təvanı tükənmişdi. O, heç bir kəsi gözləmədən öz-özünü divana çəkməli idi. Bu yoldan qayıtmaq, özünü ölümdən də artıq bir əzaba salmaq idi. Qara buludlar gəlirdi. Qara qanadları sallanan qara buludlar bir-birinə dəyə-dəyə, çırpıla-çırpıla yağışı, kürdaşı, dolunu, alaçalpov qarı bir-birinə qatıb qarışdırmırdılarmı? Bu, tufan idi, bu qiyamət yay mövsümünün yetişdiyinə baxmadan, bir də hiddətlə geriyə dönməklə qaralan Ulduzu aparmağa gəlməmişdilərmi?

Süleyman Rəhimov5 dəq
VII fəsil, 3

Hava olduqca isti idi. May ayının axın olmasına baxmayaraq elə bil küçələrə od ələnmişdi. Qoşa minarəli Şah Abbas məscidinin önündəki avara meydanında göyə ucalan çinarların enli yarpaqları meh vurduqca astadan xışıldayırdı. Məscidin həyəti ibadət edənlərlə dolmuşdu. Başlarında ağ fəs, əyinlərində arxalıq olan kişilər balaca arxa yaxınlaşır, əllərindəki aftafanı su ilə doldurub dəstəmaz alırdılar. Hücrələrin kiçik qapıları açılıb-örtülür, buranın daimi sakinləri günorta namazına hazırlaşırdılar. Məscidin kənarı ayaqqabı və başmaqlarla dolu idi. Həyətdəki çinarların kölgəsində dəvələr uzanmışdı. Dəmiryol vağzalına gedən yolun ətrafındakı kiçik dükanlar qaynaşırdı. Papaqçılar öz papağını, pinəçilər öz ayaqqabılarını, dərzilər öz paltarlarını küçəyə sərib müştəri gözləyirdilər. Özlərinə bir papaq, ya çuxa almaq istəyən kəndlilər isə dükanların qabağından dönə-dönə ötür, almaq istədikləri paltar-palazı dönə-dönə yoxlayırdılar. Başı boxçalı arvadlar isə çarşab içində günbəzli hamama doğru addımlayırdılar. Avara bağının sol tərəfindəki arxdan isə su aramsız şırıldayıb axırdı. Bu suyun şırıltısı Gəncənin küçələrinin hər iki tərəfi boyunca axan arx sularının səsini batırırdı.Ağacların kölgəsində poqquldayan iri samovarların ətrafı adamla dolu idi. Sərin havada oturub çay içən, hətta özü ilə pendir-çörək gətirib naharlananlar da var idi. Arabir çiyinlərində səhəng su satan uşaqların ciyiltili səsi eşidilirdi: "Ay ürəyi yanan, yaxın gəlin, sərin su var, buzlu su var". Bu səslərə meydanın başqa tərəfindən eşidilən səslər də qarışırdı: "Buzlu su, sərin su, isgəncəvi".

İsmayıl Şıxlı19953 dəq
Qəzəl 227

Rəf qıllam hər bəlasın bu dili-divanənin,Dağ seli çağrılmamış mehmanıdır viranənin.

Saib TəbriziQəzəl3 dəq
Qəsidə 21

Sübh çağıydı dünən, saldı qapım taqqataq,Qarşıladım şövq ilə, Xızr idi, gəldi qonaq.

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 335

Sənin hicrində, ey şəmim, düşüb zülmatə, zarəm mən,Keçir hər bir gecəm qəmlə, həmişə biqərarəm mən.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq