Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
İllər qədər uzun çəkdiBu intizar gecəm mənim.
Onlar və sənNizami komada yazdı,Sən isə
Dünya dərdiMelor Sturuanın “Tot bezumnıy mir”*kitabını oxuyub, şəkillərə baxarkən*
İkinci hissə, onuncu fəsilGəldiyev sağ-salamat gəlib, Vartaşenə çıxdı. Onun məqsədi burada qalmaq deyildi. Köhnə və sadiq dostu İsmiyevi görəcək, onun vasitəsilə Rusiya darülfünunlarından birinə ezamiyyət alacaq, yayınacaqdı. Əlbəttə, İsmiyev mühəndis olmuş dostunu asanlıqla buraxmayacaqdı: "Bəsdir oxudun, - deyəcəkdi, - qurtardın, gəl indi xalqa xeyir ver!"Amma Gəldiyev onu başa salacaqdı: "Hələ yarımçığam, Bakıda lazımi professorlar olmadığından dastatoçni bilik almadım. Moskvada oxumasam, özümə inciner demərəm. Təvəqqe edirəm boynuma qoyduğunuz haqq-sayı axıracan aparın. Mən də duz-çörək itirən oğul deyiləm, özün tanıyırsan!.." Gəldiyev axşam çıraqlar yananda rayona çatmışdı. Birbaşa dostunun evinə getmək, əziyyət vermək istəmirdi. Mehmanxanaya gəldi, orada ortayaşlı çopur bir kişi işləyirdi. Gəldiyevə bir köhnə çarpayı verdi. Gəldiyev ondan əhval soruşdu:
Səni unutmaqdan ötrü…Ən dözülməz ağrılara, əzablara tab edirəm,Şeytandan ümid umuram, iblisə xitab edirəm,
Qəzəl 1091دیده هر کس که حیران است در دنبال اوستهر که از خود می دود بیرون به استقبال اوست
Qitə 14Çoxdan vardı ürəyimdə Xorasanın arzusu,Reydə ikən arzulardım: yerim olsun Xorasan.
Qitə 45Bilirdi gərçi bütün dillərin nə olduğunu,Səfayi-təblə, həm elmü qüdrətilə nəbi.
Cami-Cəm, fəsil 41Xəzinə sahibi olan hökmüdar,Adətən çox kəndlər, şəhərlər salar.
Ruhum görür bolsa şâm u şâmâtRuhum görür bolsa şâm u şâmâtAtını salıp yayah balısar mât
Üsuli-tərbiyəSöhbət məktəb şagirdlərinə tənbeh etmək barəsindədir. Tənbeh də ona deməzlər ki, başlayasan şagirdə uzun-uzadı nəsihət eləyəsən. Çünki sən ona nəsihət edincə o da Krilovun “Dayının pişiyi” kimi bir ucdan əti yeyib, qurtaracaq. Hətta atalar da bunu deyiblər ki, Quran oxumağınan donquz darıdan çıxmaz.Müxtəsər ki, kötək lazımdır.
Rübai 18ای شاه جهان،از تو نیاید آزاردانا دل و عالمی و بختت بیدار
Qəzəl 230گر شبی ماه من از ابر نقاب آید بروندیگر از شرمش عجب گر آفتاب آید برون
Töhfeyi-Sami, bölmə 245اصلش از نیشابور است، در خط نستعلیق قطعات سحر آیاتش سواد بخش دیده حورا، اگر چه در این فن شاگرد سلطانعلی مشهدی است تحقیقا شاگرد مولانا عبدی نیشابوریست اما از او در خوشنویسی و خوش طبعی پیش است و با وجود چندین هنر بس فقیر نهاد و درویش است. این غزل از اوست : در شعر مخلص تخلص میکردچشم از ناز دمی باز نکردی هرگز
Bir gecə çəkib başıma meydən neçə camBir gecə çəkib başıma meydən neçə cam,Sərməst elədim künci-kəlisadə məqam,
Çəkməçi çocuqİstanbulda bir çocuqÇəkməçiyə rastladım,
Qitə 109خداوندا به پیروزی همه گیتی گشادی توز بخت و دولت پیروز ماه و سال شادی تو
Qitə 41به خدایی که قدرت او راماه را عاجز محاق کند
EtməzLəzzəti-xeyri görən şər işə iqdam etməz,Mərdi-aqil özünü nakəsi-əyyam etməz.
Yeriniz olmayacaqDostlar! Axır zamanlar məni yaman dərd alıb,Nədənsə bir sualım yenə cavabsız qalıb.
Rübailər, 16صحّاف پسر که شهرهٔ آفاق استچون ابروی خویشتن به عالم طاق است
Xosrov və Şirin, fəsil 114İbrət gözüylə bax sən bu əsərə,Özünü uydurma əfsanələrə.
Rübai 22مجذوب ز فکر بیش دلم سوختهایماز دست هوسها به ستم سوختهایم
Qurban BayramıBayram olcaq şövkətlilər, şanlılar,Dövlətlilər, pullular, milyanlılar,
Qəzəl 43از سوز دل مات همانا خبری نیستکاین ناله شبهای مرا خود سحری نیست
Qəzəl 139نکرد از لابه ای بیمهر اگر خوی تو تغییریبسازم من بخویت هین بکش زارم بشمشیری
Cavanlara xitabMənim düşkün könlüm sizdən eləyirBu fərz olan təmənnanı, cavanlar.
Qızımın sualları1. Buluda minmək olar?**– Təyyarəyə minir adam,
Bilmədim sən bilmisənMən sənə biganə qaldım, bilmədim sən bilmisən,Ey əsir qız, toy da çaldım, bilmədim sən bilmisən.
Çıx xanədən, ey sərvəri-səhi, can sənə qurban!Çıx xanədən, ey sərvəri-səhi, can sənə qurban!Əzm eylə gülüstanə, gülüstan sənə qurban!