Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
مولدش معلوم نشد در صحافی اندک وقوفی دارد و در علم ادوار او را خبرهاست، این مطلع از اوست :کسی مقید عشق بتان تواند بود
Güzərin düşsə dəri-dilbərə, ey badi-səbaGüzərin düşsə dəri-dilbərə, ey badi-səba,Yetir ərzim o güli-əhmərə, ey badi-səba!
Ana dili ana yurda bağlıdırAna dili ana yurda bağlıdır,Ana dilin aynasıdır ana yurd.
Zülfi-ənbərşikəni ol büti-şəkkərsüxəninZülfi-ənbərşikəni ol büti-şəkkərsüxəninSaldı səhralərə müşkini qəzali-Xütənin.
Qəzəl 3246Qorxağın axsa qanı, cümlə cahan haya düşər,San, qiyamət gününün tufanı dəryaya düşər.
Qəzəl 213نه رای آنکه ز عشق تو روی برتابمنه جای آنکه به جوی تو بگذرد آبم
Qəzəl 414هر چه گویم من، ای دبیر، امروزنه به هوشم، ز من مگیر امروز
Qəzəl 409Bu diyar içrə mənə nə yar, nə qəmxar var,Heç nəyəm, bir kəs mənə qılmaz cahanda etibar.
İy büt-i kallâş ive gel bizi bâzârî kılİy büt-i kallâş ive gel bizi bâzârî kılİve gel nâmûs tonından bizi tîz ârî kıl
AdSən çalış adın bədnam olmasın.Görürsən, Bakı artistlərini? Heç biri özünə müsəlman adı qoymur; biri adını qoyur Çaraparski, Həsən özünə deyir Qaraxarski, Hüseyn yazır Maranarski, Əli adını qoyur Kirmanşaxski, bircə Vəlinin ağlı yoxdur ki, ona elə bircə Vəli deyirlər; Allaha şükür olsun ki, bu da cəhənnəm oldu artistlikdən çıxdı getdi.
Qəzəl 318عشقش بخاک بردم و گفتم که: یا ودود«ارحم لنا» که غیر تو کس نیست در وجود
Könül sarayına mehri buraxdı ta tabiKönül sarayına mehri buraxdı ta tabi,Gözümdən oğru xəyalın oğurladı xabı.
Töhfeyi-Sami, bölmə 459از مردم نهاوند است در اوایل جوانی در خدمت اتراک می بود بعد از جوانی شاعر شد این مطلع از اوست:بسینه چون در آمد تیر او جان کرد آهنکش
Nə qədər gər ola bu çərxi-cəfacudə bəlaNə qədər gər ola bu çərxi-cəfacudə bəla,Olmaz ol qədr ki, var ol büti-bədxudə bəla.
Cavid xiyabanı könlümdən keçirGözümü sənətə açandan bəri,Cavid prospekti könlümdən keçir!
Yar üçün nazını çəkmək gərək əğyarlərinYar üçün nazını çəkmək gərək əğyarlərin,Gül üçün bülbülə min cövri yetər xarlərin.
Qəzəl 3299مرهم زخم مرا شور محبت داردپنبه داغ مرا صحبت قیامت دارد
Qəzəl 214Bu zülmkar dövranda mən bir vəfa görmədim,Üzü qara taledə mən bir səfa görmədim.
Qəzəl 420به رخ شمع شبستانم تویی بسبه قامت سرو بستانم تویی بس
Bu, Leylinin anasına vəsiyyət etdigidir və dust yadı ilə dünyadan getdigidirMə'budinə ərz qıldı razın,Bildirdi könüldəki niyazın:
Sâkîya ayağunı elüme virSâkîya ayağunı elüme virNazar eyleyiben bu hâlüme vir
Qan hamamıBu gün mən eşitdim ki, italyanlar Tripolidə osmanlılara basılmaqlarının əvəzini çıxartmaqdan ötrü o qədər günahsız ərəb uşağı qırırlar ki, frəng qəzetləri bu qırğının adını qoyublar “Qan hamamı”.A kişi, Allah xatirinə, başımı ağrıtma, mənim öz dərdim özümə bəsdir. Sən görürsən ki, mənim evim yıxılıb, belim qırılıb, mənim Seyid Məhəmməd ağa kimi ağam əlimdən gedib. Sən hələ mənə deyirsən ki, nə bilim, italyanlar osmanlı və ərəb qanı ilə hamamlar qayırıblar. Sən deyirsən ki, Avropa şəhərlərində sosialist firqələri mitinqlər əmələ gətirib, nitqlər söyləyirlər, italyanlara nifrət eləyirlər və hökumətlərinə ariz olurlar ki, vəhşi italyanların namərdliklərinə sədd çəkilsin. Sən deyirsən ki, Praqa şəhərində indi neçə min çex milləti ki, özləri də katolik məzhəbində ola-ola, bir yerə cəm olub, osmanlılara mərhəba, italyanlara min lənət göndəriblər. Mən də deyirəm ki, bizim Qafqaz müsəlmanlarına dolaşma. Sənin xəbərin yoxdur ki, bir nəfər Seyid Məhəmməd dari-fənadan dari-bəqaya rehlət buyuranda nə qədər hammal, qəssab, dəllək, mismarçı, qatıqçı, qatırcı ağanın həyətinə yığışırlar. Bitli molla küçədən cındırlı uşaqları yığıb, hərəsinin əlinə bir şaqqıldaqlı baydaq verib; əztərəfi-digər “Müzəffəri-məktəbi” bağlanıb, keçəl, bitli uşaqlar ağlaya-ağlaya və başlarına vura-vura gəlirlər ağanın həyətinə. Əz yek tərəf molla xoruzulla və ağanın həmşəhriləri qaçıb məsciddən Qasim otağını bəzəyib gətirdilər; küçədə su boçkaları hazır. Qərəz nə başını ağrıdım, iki palan camaat ilə ləbaləb. Əli kəsik dərviş bir yanda, molla qarpızəli bir yanda, sair dərvişlər bir yanda. Neçə yerdə camaat toplaşıb, mərsiyəyə ağlaşırlar, tainki Qasim otağı hazır oldu, nəşi-mübarəki həyətdən çıxarıb, mollalar düşdü qabağa və başladılar quran oxumağa. Daldan şkol uşaqları müdirin sərkərdəliyi ilə və camaat növhə deyə-deyə, sinə vura-vura cənazəni gətirdilər Təkə meydanına (sən axmaq hələ İtaliya və Osmanlıdan danışırsan), haman Təkə meydanına ki, türkmənlər orada at, eşşək, dəvə və flan bağlayırlar. At-eşşəkləri açıb buraxdılar bir yana, nəşi qoydular onların yerinə və başladılar haman müqəddəs yerdə namazı (mən ölüm ürəyini sıxma).
Qəzəl 320فتنه در خواب قیامت خفته بودچشم بیدار تو خوابش در ربود
Ləbinə əhli-nəzər çeşmeyi-heyvan dedilərLəbinə əhli-nəzər çeşmeyi-heyvan dedilər,Gərçi uçmaq hurusu cümlə ana can dedilər.
Töhfeyi-Sami, bölmə 474از شعرای صاحب دیوان کاشانست این مطلع از اوست :خطت شبی است که افتاده بر کناره ی صبح
Ol lalərüxün işvəvü nazı çox imiş, çoxOl lalərüxün işvəvü nazı çox imiş, çox,Üşşaqə onun suzü güdazı çox imiş, çox.
Bu vətən torpağıdırBu vətən torpağıdır dövlətimiz, sərvətimiz!Ayla, ulduzla gülümsər, bu ulus bayrağıdır!
Səfayi-söhbəti-cananı kim görüb, o desin!Səfayi-söhbəti-cananı kim görüb, o desin!Bəlayi-möhnətü hicranı kim görüb, o desin!
Qəzəl 3334از سری جوی سعادت که ز دولت گذردتن به خواری دهد از افسر عزت گذرد
Qəzəl 245چون تلخ سخن رانی تنگ شکرت خوانمچون کار به جان آری جان دگرت خوانم