Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Kağızın gəldi, çatdı. Uşaqların oraya salamat getməklərinə şad oldum, çünki zəmanəmiz çox bietibar olub: tez-tez dəmir yolu uçur. Bir neçə gün sizinkilər gedəndən sonra mən Həmidə xanımı və Midhəti apardım Yevlaxdan yola saldım, getdilər Qalaya və özüm genə qayıtdım Bakıya. Hələ bir neçə gün buradayam. Bilmirəm sonra hara gedəcəyəm. Bu mənim əhvalatım, qaldı səninki. Hə, Tubu deyir: hörmət də var, hörmət də var. Mən də deyirəm: doğrudan, sənin bu Tubun qəribə xörəkli adam imiş. Axı, yemək də var, yemək də var. Ancaq söz burasındadır ki, papirosdan savayı qeyri bir yeməyini görmədik. Onunçün də, maşallah, göz dəyməsin, eləcə kökəlibdir. Maşallah, maşallah. Ancaq Şuranı bu dəfə mən yaxşı gördüm. Və xüsusən elə saatlar olurdu ki, onunla rubəru oturanda keçmiş günləri yada salırdım. Elə bilirdim ki, haman Eynəli qardaşım qırx il bundan qabaq yanımda oturub, cavanlıq həvəsilə oxuduğu kitablardan, rus maarifindən, Avropa əhli-qələmlərindən şirin-şirin və bəzi vaxt da odlu-odlu, yanıqlı-yanıqlı söhbətlər edir. O qədər məni özünə qulaq asdırdın ki, axırda məni doğrudan da, maarif aləminə daxil elədin. Yəqin bilirəm ki, sən olmasaydım, mən də qeyri sadəcə kənd müəllimlərinin içində yaddan çıxmışdım. Bəhər hal, Tubuya mənim qardaşlıq salamımı yetir. Şuranı da mənim əvəzimdən öp. Özün də hələ özünü bir tövr saxla görüm nə vaxt görüşərik.Cəlil
Zülfün hayâli tende bu cânı hayâl iderZülfün hayâli tende bu cânı hayâl iderSevdâ dimâğa irişicek çoh hayâl ider
Pərakəndə şeir 582زهی نگاه تو با فتنه گرم همدوشیبه دور خط تو خورشید در سیه پوشی
Qəsidə 110هین که به میدان حسن رخش درافکند یاربیش بهاتر ز جان نعل بهایی بیار
Qəzəl 298کرا بر تو فرستم که شرح حال کند؟به نام من ز لبت بوسهای سؤال کند؟
Ya mən əhatə elmükəl-əşya’ə külləhaYa mən əhatə elmükəl-əşya’ə külləha,Nə ibtida sənə mütəsəvvir, nə intəha.
Möhtərəm Vahab yoldaş! (2 sentyabr 1928)Bakı*İki gün bundan qabaq yaylaqdan gəldim və məktubunuzu oxudum. Cavabınız 36-cı nömrədə eynən çap olunacaq. Savayı bundan ixrac olunmuş müəllimlərin adlarını bilmək istərdim, gələcəkdə bizə lazım olar. Hələ ki, belə.
Ciğer firâkun odından kebâb oldı kebâbCiğer firâkun odından kebâb oldı kebâbYaşuma bah ki gözümden şerâb oldı şerâb
Pərakəndə şeir 585در گریه چشم افشک فشان را ندیده ایفصل بهار لاله ستان را ندیده ای
Qəsidə 130ای لب و زلفین تو مهره و افعی بهمافعی تو دام دیو مهرهٔ تو مهر جم
Qəzəl 303دلم از لعل تو یک بوسه تمنا نکندکه جفای تو مرا دیده چو دریا نکند
Ey mələksima ki, səndən özgə heyrandır sanaEy mələksima ki, səndən özgə heyrandır sana,Həq bilir insan deməz, hər kim ki, insandır, sana.
Həmidə! (28 fevral 1929)Midhətlə Tiflisə getmişdim. Orada sənə kağız yazdıq. Mən olmayanda Azərbaycan MİK sənin ərizəni Dağlıq Qarabağa göndərib ki, öz fikirlərini yazsınlar. Dünən Azərbaycan MİK-nə getdim və elə dünəncə Azərbaycan MİK-i tərəfindən Xankəndinə teleqram vuruldu ki, cavabı ləngitməsinlər. Zənnimcə sənin səs məsələn müsbət həll ediləcək; odur ki, narahat olma.Tiflisdə uşaqlar bizim gəlişimizdən çox şad oldular. Biz hər gün bir yerdə olurduq. Hətta Yusifxan bizim hamımızı sirkə qonaq elədi, sirk uşaqlar üçün çox maraqlı oldu.
Gönülüm derdini şâhâ niçe diyem dil ileGönülüm derdini şâhâ niçe diyem dil ileGönülüm derdi benüm şöyle degül kim dil ile
Pərakəndə şeir 586آسوده ای که لطف نمایان ندیده ایآن سینه را ز چاک گریبان ندیده ای
Qəsidə 146روزم فرو شد از غم، هم غمخوری ندارمرازم برآمداز دل، هم دلبری ندارم
Qəzəl 305یار آن کسی بود که به کارت نگه کندباری نگه کنی، دوسه بارت نگه کند
Aşiq oldum yenə bir tazə güli-rənayəAşiq oldum yenə bir tazə güli-rənayəKi, salır al ilə hər dəm məni yüz qovğayə.
Həmidə! (19 aprel 1929)İndicə Ənvər Şuşaya, sənin adına 40 manat pul yola saldı. Gecikməyimin səbəbi təqaüdümün gecikməsidir. Təqaüdlərin hamısını dəyişdirmək barədə məsələ qaldırırıq, görək nə olacaq. Odur ki, mən sənin üçün Şuşada bahalı mənzil tuta bilmirəm. Hər halda necə olur-olsun ev sahiblərinin sözünə əməl eləməli və evlərini boşaltmalısan.Müzəffər və Münəvvər səsləri barədə verdikləri ərizənin nəticəsini gözləyirlər, zənnimcə [müsbət] cavab alacaqlar. Müzəffər hələlik jurnala kömək eləyir. Münəvvər də [evin] təsərrüfat işlərinə baxır. Uşaqlar oxuyurlar. Hələlik bir yenilik yoxdur.
La'l-i leblerüne dişlerüne dür diyimezemLa'l-i leblerüne dişlerüne dür diyimezemEyle kurdun kaşunı bir dahi kur diyimezem
Pərakəndə şeir 587زهاد را به حلقه رندان چه می بری؟این خار خشک را به گلستان چه می بری
Qəsidə 173سنت عشاق چیست؟ برگ عدم ساختنگوهر دل را ز تف مجمر غم ساختن
Qəzəl 307عاشق کسی بود که چو عشقش ندی کنداول قدم ز روی وفا جان فدی کند
Bilməz idim, bilmək ağzın sirrini düşvar imişBilməz idim, bilmək ağzın sirrini düşvar imiş,Ağzını derlərdi yox, dediklərincə var imiş.
Əli Məhzun yoldaşa!1929*Mən qabaqlarda Ruhullaya da demişdim ki, öz barəmdə bir şey yaza bilmərəm, savayı ondan ki, anadan olmuşam min səkkiz yüz yetmişinci ildə (1870), Naxçıvan şəhərində. On üç yaşadək mollalar yanında dərs almışam, sonra Qori seminariyasına daxil olub, 1888-ci ildə oranı tamam edib kəndlərdə müəllimliyə məşğul olmuşam. Ta ki, 1904-cü ildə “Şərqi-Rus” qəzetində bir il çalışıb, 1906-cı ildə “Molla Nəsrəddin”i bina etmişəm.
Tana değin bu gice nâle vü feryâd idelümTana değin bu gice nâle vü feryâd idelümNiçe bir fevt olan ömrümüzi yâd idelüm
Pərakəndə şeir 588ای فتنه از سپاه تو تیری ز ترکشیاز خنده تو شور قیامت نمکچشی
Qəsidə 197ای در دل سودائیان، از غمزه غوغا داشتهمن کشتهٔ غوغائیان، دل مست سودا داشته
Qəzəl 309صبری کنیم تا ستم او چه میکند؟با این دل شکسته غم او چه میکند؟
Qeyrə eylər bisəbəb min iltifat ol nuşləbQeyrə eylər bisəbəb min iltifat ol nuşləb,İltifat etməz mənə mütləq, nədir bilmən səbəb?