Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Kuyindən alır daim rövnəq gülü bustanlar,Torpağını ol kuyin təşkil eləyir canlar.
Müəllifin tərcümeyi-halıQoy gizlin qalmasın. Bir qayda olaraq, hər bir kitabın əvvəlində onun müəllifinin müxtəsir tərcümeyi-halı, əsil-nəsəbi və kitabın təlifinin səbəbi yazılır. Hörmətli oxuculara məlum olduğu kimi, bu "Səyahətnamə"nin birinci cildinin çap olunmasından bugünədək keçən on iki il ərzində həmin qaydaya müraat olunmamış, müəllifin adı, ünvanı aşkara çıxmamışdır. Bu məsələnin özü bir çox bədgümanlıqlara səbəb olmuşdur. Dost-aşnalardan bir neçəsini istisna etməklə bir çoxları bu kitabın müəllifi haqqında şübhələnmiş və şübhədədirlər. Bəzilərinin gümanı bu kimi bir aləmdən və vətən sevgisindən çox-çox uzaq olan adamlara gedir. Onlar da bir para kinayə və eyhamla belə bir zənni təsdiq edərək, özlərini müəllif kimi qələmə verirdilər.İranın sabiq sədr-əzəmi Mirzə Ələsgər xan bir neçə nəfəri bu kitabı qələmə alıb yazmaqda töhmətləndirdi, onların tutulub həbsə alınması haqqında əmr verdi. İbrahim bəyin kitabını bir kəsin əlində tutan kimi onu cərimə edir, zəhmətə və xəsarətə salırdılar. Bütün bunlara görə müəllifin vicdanı əzab çəkir, ürəyi sıxılırdı ki, "nə üçün gərək allahın bəndələri mənim üstümdə əzab-əziyyət çəksinlər, zərərə, cəriməyə düçar olsunlar. Saf əqidə və xeyirxahlıq niyyətindən başqa bir məqsədim olmayan bir iş üçün nə səbəbə görə günahsız vətən evladı incidilməlidir?"
ITədris hissə müdiri Məlikə xanım onillik məktəb vəsiqəsini Mehmana təqdim edib, ayrılıq əlaməti olaraq, onun boynunu bərk-bərk qucaqladı. Məlikə xanımın qar kimi ağaran pərakəndə saçları Mehmanın şəvə kimi qara qıvrım saçlarına qarışdı.– Oğlum, – deyə müəllimənin yaşaran gözləri doldu. – Düz on ildir ki, sən bizim bu məktəbdə oxuyursan. Düz, on il əvvəl, sən buraya balaca bir uşaq kimi, çantanı yerlə sürüyə-sürüyə gəlib, indi cavan bir oğlan kimi gedirsən... Bu on ilin çox yarısını, mən özüm sənə dərs vermişəm... Sən mənim sevimli balam olmusan... Bu on ildə məktəbdə mən səni həm əxlaqda, həm də oxumaqda bütün uşaqlara nümunə gətirmişəm... Bu gün mən, məktəbi bitirmək şəhadətnaməsini sənə təqdim edib yola salıram. – Məlikə xanım çəkilib Mehmanın gözlərinin içinə diqqətlə baxdı. – Mənim sənə analıq tövsiyəm vardır, – müəllimə göy damarlı əlini qəti bir qərarla qaldırıb: – Hər nə sənəti ürəyin sevsə, onun dalınca da gedərsən, – deyə qeyd etdi, – bu sənin öz işindir!.. Ancaq mənim sənə çox mühüm bir tapşırığım vardır... Hər halda, hansı işdə olursan ol, daxilən-vicdanın pak-təmiz ol!.. Heç kəs bilməsə, tək bir sən özün bilsən belə, mənəviyyatını gün kimi saf, ay kimi parlaq saxla! Heç bir zaman bir balaca nöqtə qədər olsa belə öz ürəyini ləkələmə! – Məlikə xanım qaynayan gözlərini silib əlavə etdi: – Sənin bu dünyada iki anan var, birisi səni doğan ana ki, sən ona həmişə hörmət etməlisən, ikincisi də sənə təlim verən anadır!.. Sən bil ki, bu sözləri sənə anan deyir!..
Muğanda quraqlıqI**Muğanda düşdü quraqlıq, çayır, çəmən yandı,
Vidadidən gələn kağız məni fərxəndəhal etdiVidadidən gələn kağız məni fərxəndəhal etdi,Bu halı gördü qəm filhal məndən intiqal etdi.
Balaca mütəfərriqələr 14– Salam əleyküm, ağa Dərviş! Oğlan, heç görünmürsən, yəqin ki, qorxursan çölə çıxmağa?– Hara görünüm, atam, məgər şəhərin halından xəbərdar deyilsən?
Səhər də, axşam da işlədi bağbanSəhər də, axşam da işlədi bağban,Verdi çiçəklərə diləklərini.
"Pravda Vostoko"yaYadındamı, on il əvvəl doğulduğun zamanlar,O zamanlar sənin səsin böylə şaqraq deyildi.
Kərbəlayı Abdulla İbn CaniKərbəlayı Abdulla Şuşa şəhərində təvəllüd edibdir. Sahibi-mərifət və əhli-hal bir zat olduğu üçün ümumi-əyan və əşrafi-vilayət içrə əziz və möhtərəm tutularmış.Əxlaqı xoş, xasiyyəti gözəl, təbi-şeriyyəsi rəvan və səlis İbn Canı məclislər zinəti və məhfillər yaraşığı əziz bir vücud imiş.
GəlsinBizdən salam olsun arif olana,Hər kəsin mənimlə varisə gəlsin.
Qorxuram bayramımız qarə gələQorxuram bayramımız qarə gələ,Məmdeli, Pinti Həmid birdən ölə.
Mənim şeir kitabımİlk şerimi yazandaElə bildim dünyanın
Bəri baxŞəninə dastan yazıram,Ay qoşa duran, bəri bax!
Ləzgi Əhmədlə Xəstə Qasımın üçüncü deyişməsiLəzgi Əhməd:**Səndən xəbər alım, ay Dədə Qasım,
Aşıq Heydərin Axırkələk səfəriBir gün Aşıq Heydər oturub qəlyan çəkirdi. Birdən arvadı Yetər tələsik içəri keçdi:– A kişi, bir nəfər cavan, boylu-buxunnu oğlan gəlif, amma nə qədər elədim içəri gəlmir.
Rüstəm və SöhrabMillətlərin dərəceyi-tərəqqiləri məhz bir şeylə ölçülür ki, o da ancaq mətbuatlarıdır. Hansı məmləkətdə çoxlu nəfli, davamlı və nüfuzlu mətbuat varsa, ən mütərəqqi və mədəni məmləkət də orasıdır.Mətbuatı olmayan millətin mövcudiyyəti-istiqbalı qətiyyən yoxdur. Mətbuatı olmayan millətin və məhəbbəti-vətəniyyəsi, nə qeyrəti-milliyə və insaniyyəsi və nə də idareyi-məşrutəsi ola bilər.
Cismi-zarımdan mənim hicran nə istər bilmərəmQəzəlCismi-zarımdan mənim hicran nə istər bilmərəm.
Qəzəl 3864Qəlbimi şad edən aləmdə bu sözlərdi mənim,Sədəfəm, köksüm içi incidi, gövhərdi mənim.
Qəsidə 74Mal və şöhrət sahibidir bu gün alçaq adamlar,Nəfsə əsir olanların bazarıdır bu bazar.
Qəzəl 100Kim deyir bağda qədin tək sərv yox, ey can alan!Var, lakin sən kimi yox fitnəkar sərvi-rəvan.
Cami-Cəm, fəsil 118Əvvəldə etmişdim səni xəbərdar;Üç ruh bədən ilə daim olur yar.
ArtistlərDünən vağzalda bir cavan oğlan, əlində çamadan sol əlində paltosu, adamların dal tərəfindən gizlincə istəyirdi ki, çıxsın platformaya. Ona oxşayırdı ki, Tiflisdə mehmanxanaya borclu qalıb xəlvətcə əkilir ki, borc sahibi bilməsin.Maşın fışqırıqladı, çıxdı getdi.
Canisin canuma, leykin sən canumun canısınCanisin canuma, leykin sən canumun canısın,Ləl kanıdur totağun, sən şəkər dükkanısın.
Sirlər xəzinəsi, fəsil 4Əzəlin lövhəsində „əlif“ yazıldığı an,Asıldı kilid kimi Əhmədin qapısından.
Şahqulu bəyin nəvəsiMirzə Kazım Kazimiç evə girən kimi, bir ah çəkərək dedi:– Zəmanənin üzünə lə’nət!
Ənisül-arifin, 12خارپشتی بد میان کوهسارخویشتن را کرده پنهان زیر خار
Qəzəl 54جانا بیا که صحبت جان بی تو هیچ نیستناز و نعیم هر دو جهان بی تو هیچ نیست
Töhfeyi-Sami, bölmə 232از جمله خوش طبعان آنجاست این مطلع از اوست :
Hacı və molla əhvalatı (Köpəyə ehsan)Köpəyə ehsanVar idi Şahsevəndə bir haci,
Qitə 18این جهان را سایه تو باد بر سر جاودانزانکه چندانی که هستی این جهان جان پرور است