Qəsidə 4

یکی پرسید از سقراط کز مردن چه خواندستی؟بگفت ای بی‌خبر، مرگ از چه نامی زندگانی را‌؟

Pərvin EtisamiQəsidə5 dəq
Pilot qardaş

Pilot qardaş, şahinləri göy üzündə havalandır!Bir tərəfi buzlu dəniz, bir tərəfi Savalandır

Rəsul Rza19411 dəq
Qafqasyada müəllimlər

Qafqasyanın ibtidai məktəblərində türkcə dərs verən müəllimlər təqribən üç qisməbölünür:

Hüseyn Cavid19105 dəq
Yarımın sevdası gəzir başımda

Yarımın sevdası gəzir başımda,Min səsli, sədalı telə bənzəyir!

Əhməd Cavad19161 dəq
Məsnəvi 31

گفتم به جوانکی مُفَرَّنگکای در خم و چم بسان خرچنگ

İrəc MirzəMəsnəvi1 dəq
Harayçın ollam

Qar yağdı, qapını yaman aldı qış,Əlinə bir qırıq kaman aldı qış.

İslam Səfərli1 dəq
Muğam

Üzeyir bəy Hacıbəyovun xatirəsinə*Bəlkə

Bəxtiyar Vahabzadə197535 dəq
Qəzəl 147

خوشست پیری اگر مانده بود جان جوانیولی ز بخت بد از من نه جسم ماند و نه جانی

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl2 dəq
Çobanaldadan

Pöhrələnmiş kol içindəBu xırda quş tikər yuva.

Qasım Qasımzadə1 dəq
Dəccalabad

“Hərdəm bə libasi digər on mar bəraməd Gəh gürzə ilan şüd, Gəh mərsiyəxan-şüd,*Gəh afəti-can şüd,*

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev4 dəq
Musayə təsəlli göründi Turdən

Musayə təsəlli göründi Turdən,Məst olub ağlını şaşırdı sirdən,

Şah İsmayıl Xətai1 dəq
Əfəndi baba və beşaçılan tüfəng

Biz evə gələndə Zinyət xəbər verdi ki, Abdulla Əfəndi nökərilə gəlib, atlarını tövlədə qoyub, ağa ilə (yəni mənim atamla) çıxıblar şəhərə. Atamın əmisi Abdulla Əfəndi İstanbulda təhsil almışdı. Qar kimi ağ, uzunsaqqallı, nurlu bir kişi idi. Qarabağın cənub tərəfindəki sünnilərin çox hörmətli ruhanisi idi. Artırmada qırmızı güllü bir xurcun, yanında da divara söykənmiş gödək bir beşaçılan tüfəng vardı. Mən bilirdim ki, xurcun Əfəndi babanındır. Zinyətdən soruşdum:– Bəs bu tüfəng kimindir? Əfəndi babanın nökərinindir?

İlyas Əfəndiyev7 dəq
Qafqaz

Bu dağlar, göylərdə oynayan bu dağlar,Bağrında filizlər qaynayan bu dağlar...

Mikayıl Müşfiq2 dəq
Bəradərim Ə.M.Sərkərov cənablarına!

İthaf“Sevdim səni”, hətta dedin “oldum sənə aşiq”,

Abbas Səhhət19152 dəq
Namidarıdı

1-ci variant**Bir pərzad görmüşəm sizin ellərdə,

Aşıq Qurbani1 dəq
Atanın arzusu

Qəşəngdir oğlumun xurmayı saçı,Qaşları qaradır, gözləri qonur.

Tofiq Bayram1 dəq
Xilaskar

Dünya şöhrətli onkoloq cərrah*Əhliman Əmiraslanova ithaf*

Mirvarid Dilbazi19981 dəq
Yeddinci şəkil

Yenə Nizaminin eyvanı qarşısında bağça. Qürub etməkdə olan günəş meyvə ağaclarının yarpaqları arasından balaca arxın sularına əks edir. Afaq yalnız dayanmış, kədərli-kədərli baxır. Onun gözləri yaşarmışdır. Oxuyur.*Afaq**

Mehdi Hüseyn7 dəq
İnanmaq öz yerində...

Mən də vətəndaş kimi,Alışıb-yanmıram bəs?!

Qabil1 dəq
Var

Ey mələksimalım, qəddi minalım,O sərxoş baxışda əlamətin var.

Novrəs İman1 dəq
Məni başa düşmədilər bu zəmanədə…

Mənə sözün, ixtiyarın verdi yaradan,Dedi:-sənə ilham, qələm qoy kömək olsun,

Cabir Novruz19943 dəq
Göndərin məni...

Daha ayrılığa dözə bilmirəm,Vətəndən əlimi üzə bilmirəm,

Həkimə Billuri19662 dəq
Ərzurumun bazarına varanda

Ərzurumun bazarına varanda,Məqamda düşmanı atmağın gərək.

Xalq ədəbiyyatı1 dəq
Dünyamızın sabahı

Yer üzündə insan qalacaq, –Qurub, yaradan insan.

Mədinə Gülgün19771 dəq
I fəsil, 2

Həsən ağa ətrafa səpələnmiş quru budaqlardan bir qucaq yığdı, gətirib meyitin yanında yerə tökdü. Əlləri əsə-əsə ciblərini axtardı. Kibrit çıxardıb ocaq qaladı. Meşəyə qızıl dilli alovun işığı yayıldı. Sonra iri bir kötüyü sürüyüb ocağa qoydu. Bir xeyli çartıltıyla yanan odunlara baxdı.Alan yerə yatdı. Qabaq ayaqlarının üstündə, xəzəli xışıldada-xişıldada, zingildəyə-zingildəyə meyitin bərabərinə qədər süründü. Onu imsilədi və birdən dik atılıb geri sıçradı. Həsən ağa dolmuşdu. Başını əlləri arasına alıb, için-için, korun-korun ağladı. Elə bil Alan bunu başa düşdü. Ulamasına ara verib təzədən yerə yatdı. Bu dəfə sürünə-sürünə Həsən ağaya yaxınlaşdı. İtin zingiltisini eşidən kişi əlini onun başına çəkdi. İt özünə həyan tapmış kimi sivişib ona lap yaxınlaşdı. Quyruğunu buladı, Həsən ağanın bədəninə qısıldı. Hər ikisi titrəyirdi. Həsən ağa itin bu hərəkətindən ürəkləndi, özünə həmdərd tapmış kimi oldu. Bədəninin titrəməsi azaldı. Əlini əsim-əsim əsən Alanın başına çəkdi. "İndi nə eləyək, Alan, bu dərdi kimə söyləyək? Özün gördün ki, məndə günah olmadı, bədbəxt oğlunu əcəl çəkib bura gətirdi! Özünün də evini yıxdı, mənim də. İndi mənə kim inanacaq?". Kişinin yanaqlarından yaş yuvarlandı. Elə bil Alan da ağlayırdı, ocağın işığında gözləri parıldayırdı.

İsmayıl Şıxlı19954 dəq
Barışma kədərlə

Barışma kədərlə,Hər şeyə biganə olarsan.

Əli Kərim1 dəq
Bilə-bilə

Dindirirəm, könlüm açanSöz demirsən, bilə-bilə.

Zeynal Cabbarzadə1 dəq
Mən paxıllıq edirəm quş və qarıncayə müdam

Mən paxıllıq edirəm quş və qarıncayə müdam,Ki, xoş, asudə yatırlar yuvada hər axşam.

Abbasqulu ağa BakıxanovQəzəl1 dəq
Nəzəri-diqqətə layiq bir mətləb

İndi bu çirkin əməlin yaxşı-pisini, xeyri-şərini diqqətlə nəzərdən keçirək, görək bunun nə səmərəsi, nə kimi şərəfi və iftixarı vardır. Bizim əziz həmvətənlərimizdən bir çoxunun qondarma bir təzkirə üçün ürəyi gedir, ona hədsiz-hesabsız pullar xərcləyirlər. Neçə nəfər mənim yanıma gəlib xahiş eləmiş ki, rus təbəəsi olmaq yolunu onlara göstərim. Mən xeyirxahlıq üzündən, dünya və axirət mənfəətini nəzərə alaraq dəlil və nəsihətlə onları bu fikirdən çəkindirib, bu niyyəti başlarından çıxarmışam. Rus dövlətinin özü heç bir vəchlə təbəə qəbul eləmir. Bunun səbəbi nədir? Bilmirəm. Lakin zirək adamlar təzkirə tapırlar. Şirvandan, Qarabağdan, Gəncədən və başqa yerlərdən gətirilmiş saxta təzkirə vərəqəsini Təbriz və Rəştdə olan rus konsulxanası birinin əlində görən kimi ağına-bozuna baxmamış qəbul edir. Bunu ələ gətirən kimi sanki onlar qolçomaqlıq, millətin hüququna təcavüz etmək haqqı qazanmış olurlar. Bəziləri də bu təzkirəni əldə etməklə yalnız öz hüququnu filan məmur, ya filan sədrülüləmadan qorumaqla kifayətlənirlər, İran məmurları heç fikir vermirlər ki, axı bu Haşım Tağı oğlu baqqal idi, filan məhəllədə də dükanı var idi. Bəs necə oldu ki, birdən-birə rus rəiyyəti oldu? Halbuki bu məsələ Peterburqdan soruşularsa, o saat cavab gələcək ki, bizim belə bir rəiyyətimiz yoxdur. Nə isə, bu haqda deyiləsi söz çoxdur, fəqət bizim mövzudan kənardır.İranda ümumi qanunun olmaması və hərc-mərcliyin hökm sürməsidir. Bir kapitan, bir naib, bir molla və ya seyyid qolçomaqlıq eləyib neçə nəfəri öz himayəsinə aldığı halda, xarici ölkənin konsulu öz rəiyyətini nə üçün öz qanadı altına almasın?

Zeynalabdin Marağayi7 dəq
II

Məktəbin uzun dəhlizi oğlan-qızla dolmuşdu. Onlardan kimisi qolqola gəzir, kimisi yığışılıb söhbət edir, kimisi onillik məktəbi qurtarmaq vəsiqəsini öz yoldaşına göstərib öyünür, bəzisi də başını aşağı salıb kəsir içində olduğu üçün məktəbdən bikefcə çıxırdı. Bir dəstə tələbə qapı ağzında dayanıb Mehmanın çıxacağını səbirsizliklə gözləyirdi. Onlardan bir çoxu hörmət, bəzisi də qibtə hissi ilə Mehmanın vəsiqəsinə baxmaq istəyirdi. Bunun üçün də hərə bir cür danışır, bir fikir söyləyirdi:– Ali məktəbi də görək, bizim mülayim Mehman, belə əla qiymətlə qurtaracaqmı?

Süleyman Rəhimov19445 dəq