Məşədi

İdareyə indiyə kimi azından əlli adam kağız yazıb xahiş edibdir ki, AJlah xatirəsi üçün bizim adresimizi Meşədi Cefer, Meşedi Əli yazmayın! Yavan Cəfər, yavan Əli yazın!Mən qabaqca bu kağız yazanlan məsxərə eyləyirdim və gülürdüm kı, əcəba bir surətdə ki ildə yüz minlərlə adamlar Məşhədimüqəddəse müşərrəf olub və mİlyonJar i!ə pullar xercləyib belə böyük səadəte yetişirler ki, həmi adlanna meşedi deyilir və həmi də behiştdə böyük-böyük qəsrlər onlardan ötrü mühəyya olunur. Məgər eyləyirlər? Sonra düşündüm, məlum oldu ki, xeyr, bunların çoxusunun ya ata-anası nazir deyib uşaqtıqda apanb Xorasana ve yainki siğə havası vurub başlarına gedibiər ziyarətə və sonra da gəlib peşiman olublar və indi arlarına gəlir ki, biz itilget müsəlman ola-ola, niyə bizim adımıza meşedi deyilsin?

Əliqulu Qəmküsar1 dəq
Dəniz əsəbidir...

Bu axşam nə ay var,Nə ulduz var dənizdə.

Balaş Azəroğlu19751 dəq
Dördü bir-biriynən eylər ixtilat

Bir çarşıda dörd dərvişə uğradım,Dördü bir-biriynən eylər ixtilat.

Xəstə Qasım1 dəq
Bu Günlər və bizim Rəhbərlər

Bu günlər hər kəsin qulağı Peterburq tərəfindədir. Bu günlər zülm və cəfadan cana doyan milyonlarca məxluğun zəif nəzərləri millət məclisinin tərəfindədir. Bu günlər əsiri-istibdad olan milyonlarca acizin, minlərcə fədakarani-hürriyyatin ümidi-nicatı o qibləgahi-hürriyyət tərəfindədir. Bu günlər ürəyində bir cüzi insanlıq məhəbbəti olan hər nəfər o ümidgahı-müqəddəs tərəfindən gələn səsləri dörd qulaq ilə dinləyir, vəkillərin cəsarətlərini qüvvətləndirmək üçün Peterburqa razılıq teleqramları yağdırır. Bu günlər camaat tərəfindən Peterburqa gedən teleqramlar camaatın hürriyyət və müsavat yolunda fədaya hazır olduqlarını çox açıq bir dil ilə anladır. Bu günlər hərkəs əlindən gəldiyi qədər millət məclisinə kömək etməkdə müzafiqə etməyir: kimi teleqraf ilə, kimi qəzet sütunlarında atəşli məqalələr ilə, kimi hürriyyətamiz, bəsirətəngiz məcmuələr ilə öz insanlıq borclarını əda edirlər. Bu günlər advokatların, müəllimlərin və mühərrirlərin yazdıqlarından sərfi-nəzər, gürcü, rus rəhbərlərinin, ruhanilərinin yazdıqları odlu yazılar, sazişli sözlər insaniyyət yolunda axıdılan qanlar ilə bərabərdir. Bu günlər rus keşişi fəzilətli cənab İvan Brixniçevin on altı səhifədən ibarət həftəlik çıxardığı “Dur, ey yatmış” qəzeti oxunub ibrət götürülməli qiymətli bir əsərdi, bu günlərə məxsus rusca yazılar bir bəsirətnümadır. İştə bu günlər hər kəs öz qüvvəsincə, öz həmiyyət və qeyrətincə, öz istiqbalı nöqteyi nəzərincə Allah rizası üçün səy və hümmət göstərirlər. Əlbət, belə dar, lazımlı günlərdə bizim rəhbərlərimiz də hümmət və qeyrətdən geri durmazlar. Əlbət, “islam” hamıdan artıq hürriyyət və müsavat, ədl və mərhəmət tərəfdarıdır. Xeyr, nəinki tərəfdarı, bəlkə hürriyyət və müsavatın anası, mənbəyidir. Əlbət ki, müsəlmanların rəhbərlərində hamıdan ziyadə öz dinlərinə layiq olan yolu tutub vaxtdan, təqazadan istifadə edəcəklər, əlbət ki, əfradi-millətin indiyə qədər ruhanilər barəsində olan bədgüman ve sui-təfhəmlerini dəf üçün idareyi-ruhaniler fürsəti fövt etməyəcəkdirlər. Xüsusilə Qafqazda müsəlman dəxi insanlar cərgəsində haqq və ixtiyar sahibi bir camaat olduğunu hökümətə göstərəcəkdirlər.Həmd olsun bu ümidlər boşa çıxmadı. Bizim rəhbərlər də özlərini göstərdilər. Mayın 7-de idareyi-ruhaniyyə rəisləri, üzvləri və qeyri qulluqçuları cənab müfti əfəndinin rəyasət xanələrinə cəm oldular, bu günlər müsəlmanların hər tərəfdən sıxılıb əzilməklərinə, zülm və cövr görməklərinə, bir sözlə zəmanənin təqazasına görə fürsəti qənimət bilib müşavirəyə başladılar. Müşavirənin əvvəli idareyi-ruhanilərin qərardadlarını təğyir ve islah oldu. Mayın 24-də təyin olunan ümumi məclisin görəcəyi vəzifəni bunların qabaqca yığışıb müşavir etməklərində əlbəttə ki, böyük bir tədbir, ali bir niyyət gözlənir. Əlbət ki, ümumi məclisdən əvvəl əcəli cəm olub rahat fikirlə müşavirə etməklə böyük bir fayda, uca bir məqsəd var. Əlbət ki, ümumi məclisin bəlkə birdən qəbul edə bilməyəcəyi hürriyyət ve müsavat cəhətlərini vaxtından əvvəl müzakirə edib məclisi qəbula məcbur edəcək yollar, sözlər hazırlamaq vacibdir. Budur ki, vaxt fövtə verilməyib şiddətli xahişlər ilə müşavirə başlandı. Bəli başlandı…

Ömər Faiq Nemanzadə19067 dəq
Qəzəl 236

Surətin sanki səməndər eləyər ayinəni,Gülüşün sinəsi gövhər eləyər ayinəni.

Saib TəbriziQəzəl2 dəq
Rübai 223

Ay üzlüm, gəmidə qorxu çəkən mən,Gəmitək çalxanıb, titrəyir bədən.

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 219

Nə bəhsə girmisən, ey qönçə, görcək ləblərin yarın,Nə söylərsən, sual etdikdə səndən lütfi-göftarın?

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
Cami-Cəm, fəsil 9

Bu təmiz vəzirlə, bu pak hökmdar,Çalışır din üçün vuruşur onlar.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi2 dəq
Rus məxrəci

Biz müsəlmanlar, əlbəttə və əlbəttə gərək, bir məxrəcə tabe olaq. Bu bizim alnımıza yazılıb, bunsuz biz müsəlmanlar nəfəs çəkə bilmənik; necə ki, balıq və heyvan havasız nəfəs çəkə bilməz. Bu da bir qismətdir ki, gözə görünməyən və dünya və aləmi yox yerdən xəlq edən Allah-taala həzrətləri biz xoşbəxt millətə təyin edibdir.– Vələzzalin.. .

Cəlil Məmmədquluzadə3 dəq
Yâ rab irür şol güne yâra irişem

Yâ rab irür şol güne yâra irişemFurkatınun denizini yara irişem

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Xosrov və Şirin, fəsil 47

Şirinin əlinə çatanda şahlıqÖlkədən hər yana yayıldı işıq.

Nizami GəncəviMəsnəvi4 dəq
Üz-üzə

İnqilab komitəsi mənim sərdar Rəşidin dəvət etdiyi ziyafətə getməməyimi qərara almışdı, çünki bu ziyafətin nə kimi bir məqsəd daşıdığı bizə aydın idi, onlar məni tutacaq və edam etdirəcək idi. Mən özüm də ziyafətə getmək həvəsindən düşmüşdüm. Lakin buna baxmayaraq, hələlik ziyafətə gedib-getməyəcəyim haqqında qəti bir söz deməmişdim. Ziyafətə getmək vaxtına bir neçə saat qalmışdı, oturub düşünürdüm. Telefonun zəngi sükutu pozdu. Tütünçüoğlu trubkanı götürüb qulaq asdı və sərdar Rəşidin məni telefona çağırdığını xəbər verdi.Dəstəyi aldım, salam verdim, o da mənim kefimi xəbər aldı, mən də həmin kəlmələri təkrar etdim, nəhayət, o:

Məmməd Səid Ordubadi17 dəq
Ənisül-arifin, 29

شمع چون پروانه را معدوم دیدگفت باآتش که:ای نور الفرید

Qasım Ənvar1 dəq
Qəzəl 126

سر چه باشد که نثار قدم یار کنندیا دل و دین به چه ارزد که در این کار کنند

İmadəddin Nəsimi1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 262

از استر آباد است و در شاعری و قصه خوانی سخنش خالی از اثری نبود این مطلع از اوست :بدور ماه خطش تا خط بنفشه دمید

Sam Mirzə1 dəq
Pişiyin tərifi

Bircə pişik var idi Kirmandə,Sövləti yox bəbrdə, əslandə.

Seyid Əzim Şirvani3 dəq
Rübai 126

تا دست من از دامن تو شد کوتاهدستی زده ام به دامن ناله و آه

Qətran Təbrizi1 dəq
Qəlbim evi bir məzarə bənzər

Qəlbim evi bir məzarə bənzər,Nəşəm də mənim qübarə bənzər.

Rəfiq Zəka Xəndan19611 dəq
Rübai 24

هر کو ز ملوک عصر بیگانه نشستدر آتش اندوه چو پروانه نشست

Mücirəddin Beyləqani1 dəq
Ana

Əzizə Cəfərzadəyə*Ey könül, nəğməmizin ilk sözü – fəxr et, anadır,

Süleyman Rüstəm1 dəq
Ürəyimdə o qədər sevgi varımdır Vətənə

Ürəyimdə o qədər sevgi varımdır Vətənə,Necə ki, bülbüli-şeyda olur aşiq çəmənə.

Əliağa Vahid1 dəq
İkinci pərdə

Meşəliyin ortasında bir tala. Səhnənin sol tərəfindən bir çay axır. Çayın yanında böyük*bir çinar ağacı. Bəhram təpə başında durub ov gözləyir. Əyyar da əlində ağacdan*

Abdulla Şaiq194610 dəq
Rübai 137

Könlüm qəminə olmuş əzəldən məskən,Canda əbədi qəminlə dost oldum mən.

Məhsəti Gəncəvi1 dəq
Qəzəl 127

ما حشمت و سپاه نداریم یا حفیظجز درگهت پناه نداریم یا حفیظ

Məczub Təbrizi1 dəq
Arif çalışır ki, millət azad olsun

Arif çalışır ki, millət azad olsun,Zahid çığırır ki, məscid abad olsun.

Mirzə Ələkbər Sabir19101 dəq
Digər şeir 60

شبهای وصل روز فراق آیدم بخوابچو غرقۀ که رخت سوی ساحل آورد

Nəyyir Təbrizi1 dəq
Məsnəvi 5

چون عمر شد روان به دار سلامگشت عثمان خلیفة الاسلام

Həmam TəbriziMəsnəvi1 dəq
Möhlətovun tərcümeyi-halı

Möhlətov birtəhər elədi, Allahsızlar İttifaqında kargüzar oldu. Biriki ay ürəklə işlədi. Səhər hamıdan tez gəldi, axşam hamıdan gec getdi. Nə dedilər, "baş üstə" ilə dinməz-söyləməz yerinə yetirdi. Onu işə düzəldən dostu da döşünə döyüb sədrin yanında öyünürdü:– Mən belə işçi taparam!

Mir Cəlal Paşayev193915 dəq
Oktyabr

Sən ellər toyusan, ellər bayramı,Könüllər mülkünün laləzarısan.

Səməd Vurğun19411 dəq
Şuşada bir gecə

Bu gecə gecənin son qatındayam,Bu gecə bir qəndil qanadındayam.

Məmməd Araz19701 dəq