Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Daha görün nə var!Dünən Zəngəzurdan, Sisiyan mahalından gəlmiş bir məktubu oxudum və yenə dünən Dağıstan tərəflərindən bir əhvalat eşitdim. Nə kağızın məzmununu və nə də əhvalatın nə olduğunu burada söyləməyəcəyəm və deməyəcəyəm ki, haman kağızın axırında on nəfər adamın qolu var idi və Dağıstan əhvalatını söyləyən adam da çox mötəbər şəxs idi. Heç burasını söyləməyəcəyəm ki, kağızı yazıb qol qoyanlar Sisiyan mahalında bəzi “Molla” adlı, amma, iblis sifətli adamlardan şikayət ediblər (belə rəvayət eləyirlər ki, iblis həmişə insanları bir-birinə yaği eləyir) və heç ağız açmayacağam ki, Dağıstan ətrafında qara-qara adamlar qara-qara xəbərlər salıb, qara-qara ağılları, qara-qara işlərə və qara-qara ürəkləri, qara-qara təmələrə həris etmək üçün qırmızı adamlardan qırmızı pullar alıb, qırmızı işlər görmək istəyirlər. Bunu dəxi ürəyimdə saxlayıb, heç kəsə deməyəcəyəm ki, haman “Molla” adlı və [...] sifətli adamlar mərifətsizlik zülmətinin içində ola-ola öz adlarını “alim” qoyub, nadan və qanmazların pislərindən də pis hərəkət çıxardırlar və həmin qara ürəkli adamlar da öz əcdadlarına ən alçaq bir nökərçilik edib, axırda öz qardaşlarının cəlladları olmaq divanəliyinə mübtəladırlar...
YetişdiBu dünyada heç şad olub gülmədim,Hər vaxt işim ahu-zara yetişdi.
Mirzə Fətəlinin əsərləri başqa dillərdəMİRZƏ FƏTƏLİNİN ƏSƏRLƏRİ BAŞQA DİLLƏRDƏ*Şərqin XIX əsr müəlliflərindən Avropada ən çox tanınanı, heç şübhəsiz ki, Mirzə Fətəli Axundovdur. Bir çox müstəşriqlər Mirzə Fətəlinin əsərlərinin tədqiqi və tərcüməsi ilə məşğul olmuşlar. Ilk əvvəl Mirzə Cəfərin farscaya tərcümə etdiyi nüsxə Avropada 1859-cu ildə Tiflisdə basılan türkcə nüsxəsindən əvvəl məşhur olmuşdur.
OlmazTanıram əslini, söyüddü zatın,Uca boy verərsiz, barınız olmaz.
Qəzəl 144ایدوست بیا بر نظر ما نظری کنبر دیده جان و دل شیدا نظری کن
Sahib-zühurEvini Allah yıxsın, a Baba, Dum əməllərindən qabaq bizim evimizi sən yıxdınki, elə dedin: “Qız gərək oxusun, qız gərək oxusun!”
Mən olumGül bağçadan boylanan yar,Boyuna qurban mən olum.
Kəndə qayıdaram1**Daha burdan o yana bu əsrin səsi yetməz,
Qafqaz Canişini dəftərxanasının direktoru M.P.ŞerbininəQafqaz canişini dəftərxanasının direktoru həqiqi müşavir və Kavaler Mixail Pavlovic Şerbini həzrətlərinə**Poruçik Mirzə Fətəli Axundzadənin məlumat vərəqəsi 28 fevral 1852-ci il, Tiflis*
Təsviri-məhəbbət, yaxud vərəqi-eşqü məvəddətKönlüm cəhimi-eşq, zəbanim zəbanədir,Şe'rim odur ki, qəlbi yaxar, müriqanədir.
Şeir 92برزگری پند به فرزند دادکای پسر، این پیشه پس از من تراست
Din, ümid, inamBabam müsəlman idi,nənəm də,
Gəncəm, heyBura Şahsevəndi, bura Bağmandı,Bura Sərdar bağı, bura Ozandı!
Üçüncü pərdəVəq’ə bir ay sonra, gündüzün Barjomda vaqe olur. Sağ tərəfdə bir sofa (koridor), solda tək qapılı, iki pəncərəli, küçük, sadə bir oda. Pəncərə önündə bir çarpayı, bir masa, dörd-beş sandalya və masa üzərində bir sürahi, bir-iki qədəh və bir taqım ilac şişələri görünür. Təmmuz... ikindi çağı... Cəmil bəy xəstə olaraq yataqda uyur. Humay (sofada bət-bənizi uçmuş və məhzun bir halda düşünür. Yüzünü göy səmtinə tutaraq). Aman, yarəbbi! Bu nə fəlakətli hal!.. Cəmili azarladığım o mənfur saət, o məş’um dəqiqələr kaş ki, yaranmayaydı!.. Ah, gedib ayaqlarına qapanmaq istiyorum, fəqət, heyhat!..*S ə l t ə n ə t (Humaya rast gələrək). Nə düşünüyorsun, yavrum?
Arifnamə, fəsil 7خدایا تا به کی ساکت نشینممن اینها جمله از چشم تو بینم
Yol ayrıcındaYazda gömgöy olan bağlar,Payızda tez sovuşurlar.
Vicdan xəstəsiyikA vicdan əzabım, üsyanəzabım, öldürmə məni.
Qəzəl 97ای شاخ گل که در پی گلچین دوانیاماین نیست مزد رنج من و باغبانیام
Gözümüzün qabağındaGözümüzün qabağındayarpaqlayır budaqlar,
Üçüncü şəkilHəmin otaq Əmiraslan, Simon, Əhəd, Zeynal.*Ze ynal. Əmiraslan, Simon olmasaydı, İndi biz yığılıb başımıza döyüb “yoldaş vay” deyə ağlayırdıq.
Qızıl gül, bağü bustanım, nə dersenQızılgül, bağü bustanım, nə dersən?Fəda olsun sənə canım, nə dersən?
DəvətBu gecə nə qədər xoş gecədir,Bir qara qız kimi tellicədir.
Bir məktuba cavabMəsləkin hikmətin qəvaidinə, –Ey bəradər, bütün mənafidir.
Sənə qurbanDindirirəm niyə dinmirsən, ay qız?Bir zaman lal olur dil, sənə qurban!
Mübariz çağırışEy gənclik, hazırla zəfər çantanı,Yolçu yolda gərək demiş babalar.
Nə zənginəm, nə yoxsulamNə zənginəm,Nə yoxsulam,
Hava necə olacaqHava necə olacaqLaçında - Kəlbəcərdə?! -
O bütün canlılara müştəridirNə tez unutdun məni...(Nəğmə)*Yadındamı, gözəl yar,
Yox, mənə deməyinYox, mənə deməyin"çox yazma,