Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Səbəb var, istərəm daim xəti-rüxsari-xubaniKi, vermişdir mənə yarımla ülfət etmək imkani.
ZinaHər adam istəyir hirsini yesin, dinməsin, insanı öz başına qoymurlar, dindirirlər.Yenə bir para ata-analarına lənət olmuşlar başlayıblar millətimizi çaşdırmağa, azdırmağa. Yenə bir para yeddi arxadan dönənləri tünbətün düşmüşlər qələmi murdar əllərinə alıb müsəlman qardaşları mədəniyyət aləminə dəvət eləyirlər, maarif yoluna çağırırlar, oxumaq və yazmaq dünyasına itələyirlər və bunun kimi bizlərə yaraşmayan əməlləri nişan vermək istəyirlər.
Dünyâda tolmış durur gavgâ-yı ışkDünyâda tolmış durur gavgâ-yı ışkKanı şol ki olmadı rüsvâ-yı ışk
Rübai 30از هر طرفی چهره گشایی،که منمدر هر نفسی جلوه گر آیی،که منم
Səndən iraq, ey sənəm, şamü səhər yanaramSəndən iraq, ey sənəm, şamü səhər yanaram,Vəslini arzularam, daxi betər yanaram.
Töhfeyi-Sami, bölmə 313از جمله نادره گویان قم و در وادی غلوی طمع که همواره چشم بر آب و علف داشت و سر کله بلهم :اما چون طبع عالی و ذهن جلی داشت از او این نوع خصلت دور بود در اواخر عمر بگیلان رفته در سنه اثنی و اربعین و تسعمایه شاهین روح و حید را بطمع طعمه در فضای صحرای فنا پرانید در مدت عمر میانه او و مولانا حیرتی شیوه ی معارضه و منازعه مسلوک بوده یکدیگر را اهاجی رکیک کرده اند که ایراد آن لایق نیست اما جهت تبریز شهرانگیزی گفته که این چند بیت از آنجاست :
Söz yox ki, şəkərdəndi ləbi-yar ləzizSöz yox ki, şəkərdəndi ləbi-yar ləziz,Nə Misrdə bir belə şəkər var, ləziz.
Qayğılı insanQəm yemə, qəlbini möhnət sarsa,Hər qəmin dəfinə fərman vardır.
Verməyən canını cananinə çıxsın getsinVerməyən canını cananinə çıxsın getsin,Kim qıyır eşqdə öz caninə, çıxsın getsin!
Qəzəl 1310نیست یک شادی که انجامش به غم پیوسته نیستاز لب خندان به جز خون در دهان پسته نیست
Qəzəl 257دل را به غم تو باز بستیمجان را کمر نیاز بستیم
Qəzəl 73نیامد وقت آن کز من بخواهی عذر آزارت؟دلم را شربتی سازی ز لعل چاشنی دارت؟
Rübai 47تا چند مرا آتش دل تاب دهدرخت طربم بسیل خوناب دهد
Mustafabəy ƏlibəyovBakıda çıxan “Nicat” qəzetinin 36-cı nömrəsi bu gün düşdü əlimə və istədim açıb oxuyam. Sağ tərəfdən müsəlmanca yazılıb: “İran vüqüatı barəsində”, sol tərəfdən rusca yazılıb: “Mustafabəy Əlibəyov həzrətlərinin tərcümeyi – halı”.Hansını oxumaq lazımdır? Əlbəttə, sağ tərəfdə müsəlmanca yazılanı. Ondan ötrü ki, mən müsəlmanam və bir də Mustafabəynən mənim nə alıb verəcəyim var; amma İran işlərini oxuyub bilmək mənə vacibdir.
Nıgarına ne haletdur kı bılmezuz ozumuzıNıgarına ne haletdur kı bılmezuz ozumuzıGözümüz şöyle gark oldı ki bulmazuz
Qəzəl 33باده می ریزند صافی دم بدم در جام ماتا چه خواهد شد ز جام یار ما انجام ما؟
Susadı könlüm nigarın lə'li-ruhəfzasinəSusadı könlüm nigarın lə’li-ruhəfzasinə,Talibi-şövqəm həbibin surəti-zibasinə.
Töhfeyi-Sami, bölmə 320صنعتش از تخلص معلوم و در عالم عاشقی همیشه قرین هموم و غموم، اشعارش بغایت بچاشنی و غم زدا چنانکه از ملاحظه شمه ای از آنها این معنی هویدا میگردد:غرق عرقی در دل گرم که گذشتی
Gər bülbüli-zari eşqi-gül zar etməzGər bülbüli-zari eşqi-gül zar etməz,Hərgiz həvəsi-gülşənü gülzar etməz.
Yemək-içməkƏyyaşın xəyalı içmək, yeməkdir,Yemək əyyaş üçün içmək deməkdir.
Ey şux nazənin, nə gözəldir məlahətin!Ey şux nazənin, nə gözəldir məlahətin!Heç kəs əsiri olmaya bir sən tək afətin!
Qəzəl 1321سرو مینا را تذروی بهتر از پیمانه نیستشمع را در بزم دلسوزی به از پروانه نیست
Qəzəl 259یارب از عشق چه سرمستم و بیخویشتنمدست گیریدم تا دست به زلفش نزنم
Qəzəl 77ماهی، که لبش بجای جانستگر ناز کند،به جای آن است
Ey xoş ol günlər ki, rüxsarın mənə mənzur idiEy xoş ol günlər ki, rüxsarın mənə mənzur idi,Çeşmi-ümmidim çiraği-vəsldən pürnur idi.
Məhəmmədəli MirzəBurada bir haşiyə çıxaq: ərəbcə “mirzə”nin mənası eşşək arısıdır.Gələk mətləbə.
Gülşenün içinde salın gel kıyâmet şimdi görGülşenün içinde salın gel kıyâmet şimdi görBu uzun ömre ki geçdi gel nedâmet şimdi gör
Rübai 36هم جام جهان نمای عالم ماییمهم آینه روشن کن آدم ماییم
Üzünü məndən nihan etmək dilərsən, etməgilÜzünü məndən nihan etmək dilərsən, etməgil!Gözlərim yaşın rəvan etmək dilərsən, etməgil!
Töhfeyi-Sami, bölmə 321از آن شهر شاعری پاکیز گوی مثل اوی، تا غایت پیدا نشده طبعش به هزل مایل و راغب بود و بدین واسطه با حکام و اکابر مصاحبت مینمود بلکه با اکثر مردم بدین طور زندگانی میکرد، هجوهای غریب میگفت و مردم هم او را هجوهای رکیک میکردند، طرفه تر آنکه بعضی از آنرا یادگرفته در مجالس میخواند و تعریف میکرد و طبعش در غزل خوب بود اما اشعار او شترگربه واقع شده و در سایر اقسام نیز شعر میگفت اما بکاری نمی آید این غزل و چند بیت از اشعار اوست :آه از این درد که مردیم و تو را پروا نیست