Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Heyrət, ey büt, surətin gördükdə lal eylər məni,Surəti-halım görən, surət xəyal eylər məni.
“İşıq”Doğrudur, Bakıda çıxan “İşıq” qəzeti müsəlman qardaşları işıqlandırır, amma bunu gərək biləsən ki, çox bərk işıq da bir şey deyil, adamın gözünü qamaşdırar.Onuncu nömrəsində qəzetlərin bağlanmağından söhbət açıb baş məqaləsində deyir ki: “İttihadi-müslimin bizim ruhani əmalımızdandır və Rusiya hökuməti ittihadi-müslimin yolunda çalışan müsəlman yazıçılarını həmişə dost tutub. Rusiya hökumətinin baş vəziri biz müsəlmanların ruhani əmalımızı o dərəcədə xoşlayır ki, özü həmişə məscidimizə gəlib, axund Bayazitovdan namaz qılmaq dərsini alır ki, islam dininə müşərrəf olsun”. Sonra yazır ki, bir gün var idi, bir gün yox idi, bir qoca kişi var idi və bu qoca kişinin iki bədxasiyyət nəvəsi var idi. Bir gün nəvələrinin biri, Heydərqulu, babasından soruşdu ki: baba qələm sahiblərimizin tutulmağına sən nə deyirsən? Babası cavab verdi ki:
Bu hüsn ü cemâl ü bu melâhat niredendürBu hüsn ü cemâl ü bu melâhat niredendürBu zevk u kemâl ü bu letâfet niredendür
Ənisül-arifin, 26بیش ازین غافل ز خود بودن چرا؟جان بدست نفس فرسودن چرا؟
Kim aydır kim, üzün gülnara bənzərKim aydır kim, üzün gülnara bənzər?Ki, üzün nurəvü gül nara bənzər.
Töhfeyi-Sami, bölmə 236جوانی بوده است در کمال فهم و استعداد و خطوط را نیک مینوشت و بقدر طالب علمی داشت . تخلصش مشربی بود در عنفوان جوانی وفات یافت . این مطلع و بیت از اوست :ندارد رحم بر سوز دل و چشم پر آب من
Düşdü əlimə bir gecə bir şişə şərabDüşdü əlimə bir gecə bir şişə şərab,Gətdim evə sübh içim məni-xanəxərab,
Yurd sevgisiAğlayar yurd deyə qürbətdə qalan dərddaşlar,Çağlayar yurd deyə yurddaşlar ilə yurddaşlar.
Sən zülfünü aç, tök üzünə, şanəsi məndənSən zülfünü aç, tök üzünə, şanəsi məndən,Zənciri nişan ver mənə, divanəsi məndən.
Qəzəl 1197دوستی با کورفهمان حجت نادیدگی استوحشت از فهمیدگان برهان نافهمیدگی است
Qəzəl 207عقل ما سلطان جان میخواندشمجلسافروز جهان میخواندش
Qəzəl 53یا بپوش آن روی زیبا در نقابیا دگر بیرون مرو چون آفتاب
Rübai 13Ya Rəb! Arzumuzu özün et rəva,Kömək et, mənalı söz edək inşa.
Müsəlmanların ittihadıƏgər Bakıdakı müsəlman qardaşlarımız bir az ehtiyatlı dolanmasalar, hələ bundan da pis nəticə törəyə bilər. Vaqeən, axır hökumət lap aşkar görür ki, Bakıda müsəlmanlar birləşiblər və bu birləşmənin əsərləri çox işlərdə zahirə çıxır, xüsusən məktəb işlərində.Hələ buradan başlayaq ki, Bakıda şəhər məktəblərinin müsəlman müəllimlərinin arasında qəribə bir ittihadi-müslimin əmələ gəlib. Əvvələn, bunların bəzisinin libasları Bakı qoçularının paltarına oxşayır. İkinci əlamət budur ki, cəmi müəllim qardaşlar söz bir eləyiblər ki, heç bir iş görməsinlər; bu özü də elə əsl ittihadi-müslimindir; çünki əgər müəllimlərin biri, ya bir neçəsi iş görməsə, eybi yoxdur; amma əgər cəmisi iş görməsə, əlbəttə, bu olacaq “ittihadi-müslimin”.
Bâğa kıyâmet kopar bu serv-kadindenBâğa kıyâmet kopar bu serv-kadindenLerze düşer tûbîye dahi hasedinden
Rübai 26من بنده شیوه های شیرین توامآشفته طره های مشکین توام
Könlümün şəhrini çün kim, eylədi yəğmayi eşqKönlümün şəhrini çün kim, eylədi yəğmayi-eşq,Saldı aləm mülkünə şuri-şərü qovğayi-eşq.
Töhfeyi-Sami, bölmə 253او نیز پسر مولانا ابراهیم است این مطلع را از خود میداند :آمد بهار و هر طرفی صوت بلبل است
Ey xali-rüxi-cəmii-kişvər BağdadEy xali-rüxi-cəmii-kişvər Bağdad,Ey torpağı müşkü suyu Kövsər Bağdad.
Alov, odTükənər ömrü suda,Alov aşiqdir oda,
Sevməsəydim əgər ol zülfi-xəməndərxəmi mənSevməsəydim əgər ol zülfi-xəməndərxəmi mən,Bir dəm ömrümdə çəkərdimmi bu dərdü qəmi mən?
Qəzəl 1263گر نمی جوشیم با می از سر انکار نیستغفلت سرشار ما را باعثی در کار نیست
Qəzəl 212کو صبح که بار شب کشیدمدر راه بلا تعب کشیدم
Qəzəl 61اشک ما آبیست روشن در هواتخود به چشم اندر نیامد اشک مات
Qitə 14Ey ağıl sahibi, unutma bunu,İki kəsdən sənə çətinlik olar.
BizBiz nəyik?Bəzi vaxt mən öz-özümdən soruşanda ki, biz nəyik? Öz-özümə cavab verirəm ki, “biz heç bir şeyik”. Amma qəribə burasındadır ki, özgələr bizi bir şey hesab edirlər və hesab edib başlayırlar qorxmağa. Bəlkə elə belə də lazımdır; bəlkə elə lazımdır ki, bizi bir şey hesab edib, bizdən ehtiyat eləsinlər?!
Ne latîf derdi vardur ki beni devâya yilterNe latîf derdi vardur ki beni devâya yilterYüzi suyı ol hâkün ki beni hevâya yilter
Qəzəl 28دمادم میدهد ساقی لبالب ساغر جان رامگر یک دم برقص آرد سبکروحان عرفان را
Mərhəba, xoş gəldin, ey dildar, xoş gördük səniMərhəba, xoş gəldin, ey dildar, xoş gördük səni,Xoşmusan, ey bərgüzidə yar, xoş gördük səni.
Töhfeyi-Sami, bölmə 259برادر مولانا کمال الدین قصه خوان است و حالیا قصه خوان و مصاحب نواب صاحبقرانی است . این مطلع از اوست :دل، فگار از غم دلدار خوش است