Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
به چشم سر هدف سازم دل خود را به جان تواگر بر نام من تیری بیندازد کمان تو
Bu, Məcnunun atası Leyliyə xastarlığıdır və Leyli atasının Məcnundan bizarlığıdırSaqi, gətir ol şərabi-nabi Kim,yetdi nisabə qəm hesabi.
Xırda xəbərlərBərdə – “Qoyunbinə” kənd şurası sədrinin fəaliyyəti sayəsində kənddə olan məktəb və gecə kursları şagird və müdavimlərlə “dopdolu”-dur. Məktəbdən və kursdan qaçan eləyən yoxdur.Naxçıvan – Zəhmət məktəbinin halı çox gözəldir. Paltar tərəfindən təmin olunduqları kimi, qaşıq olmadığından uşaqlar şorbanı da boşqablardan içirlər.
Gördüm bu gice zülfüni kıl kıla nigârâGördüm bu gice zülfüni kıl kıla nigârâKi kankısıdur ki bini kıl kıla nigârâ
Rübai 11ای دل،غم عشق ذو فنونت سازدوز هرچه گمان بری فزونت سازد
Ölüncə çəkmənəm meyxanədən hərgiz qədəm, saqi.Ölüncə çəkmənəm meyxanədən hərgiz qədəm, saqi.Ələ al sən əyaği-badəni eylə kərəm, saqi.
DəlisiyəmUlu ozanların dəlisiyəm mən,Tanburun, qopuzun ölüsüyəm mən,
Qəzəl 5454لطف کن مطرب رهی سر کن که بر جا مانده ایماز رفیقان سبک پرواز تنها مانده ایم
Qəzəl 127دل از آن دلستان به کس نرسدبر از آن بوستان به کس نرسد
Qəzəl 680زود شود باز بستهٔ توعاشق از دام جستهٔ تو
Bu, Məcnun atasının hirmanıdır və qeyri babdən tədbiri-dərmanıdırOl sahibi-nəngü namü namusDöndü evə, gəldi xarü məyus.
Tərcümeyi-halımAnadan olmuşam Naxçıvan şəhərində, Araz çayının beş-altı verstliyində və Culfa qəsəbəsinin 40 verstlik fasiləsində. Burada Araz və Culfa sözlərini mən qəsd ilə yazıram. Məlumdur ki, Araz çayı İran sərhədidir və Culfa qəsəbəsi İran ilə bizim aramızda olan bir tamojnadır və həmin çay və həmin qəsəbəyə mənsub olmağıma çox-çox fəxr edirəm iki səbəbə görə: birinci budur ki, İran məmləkəti mənim babamın vətənidir və ikinci səbəb də budur ki, dindarlığilə dünyada ad qazanan İran torpağı bəndə üçün həməvəqt bir mayey-iftixar olub; yəni belə bir müqəddəs məkanın qonşuluğunda dünyaya gəlməyimə mən həmişə min şükürlər eləmişəm.Nə vaxt anadan olmuşam? Vallah, bilmirəm, çünki bu barədə heç bir sənədim və yazım yoxdur. Yəni nə odur ki, mənim təvəllüdüm barəsində olan yazını mən itirmişəm. Xeyr, mən onu deyirəm ki, mənim dünyaya gəlməyimi heç bir kəs yazı ilə bir yanda qeyd etməyib: nə o vaxtlar metrik dəftərləri var idi, nə də o vaxtlar atalar övladının doğulmaq yadigarını yazıya götürməyi lazım bilirdilər.
İy hattı müzevver sanem ü zülfi müşemmerİy hattı müzevver sanem ü zülfi müşemmerDilde leb-i la'lün şekeri şükri mükerrer
Rübai 12دل بسته طره های مشکین تو شدجان خسته لعل گوهرآگین تو شد
Alıb qərarımı, gəl biqərar qoyma məniAlıb qərarımı, gəl biqərar qoyma məni,Şikəstə xatirü biqəmküsar qoyma məni.
Oğlum üçünRuhumda bir üsyan duyaram hər zaman, oğlum!Könlümdə qalan həsrətimi duy, aman, oğlum!
Qəzəl 5498Xamlığımdan deyil, atəşdə yanıb dad elərəm,Belə bir nemət üçün dostları da yad elərəm.
Qəzəl 134باغ جان را صبوحی آب دهیدو آن شفق رنگ صبح تاب دهید
Qəzəl 685ای دل مکن، بهر ستمی این نفیر ازوچون جانت اوست، تن زن و دل برمگیر ازو
Bu, Məcnunun dağ ilə müsahibətidir və cari olan çeşmə ilə münasibətidirBir dağə irişdi yolda nagah,Qəddinə libasi-vəhm kutah.
İrəvan müxbirimizdənDəlmə – İrəvan şəhərinin kənarında, şəhərin cənubi-qərbində, Zəngi çayının sahilində yerləşir. Çox münbit torpağı olan bu yerdə, Dəlmə arxı ilə sulanan çoxlu meyvə-üzüm bağları vardır. Sayı 60-a çatan bu bağları xüsusi şəxslər – əməksevən yerli tatarlar salmışlar; həmin bağları salmaq üçün onlar vaxtilə, əllərində bel, əkdikləri meyvə ağaclarının və üzüm tənəklərinin üstə çox alın təri axıtmışlar ki, bu əkinləri nəvə-nəticələri üçün yadigar qoyub getsinlər. Zəhmətsevər insanların işi, öz gözəl bəhrəsini verdi: bir zamanlar daşlı-kəsəkli, bomboş yer olan Dəlmənin hər yerində hazırda şəhərin bəzəyi olan qəşəng bağlar əmələ gəldi. Lakin təəssüf ki, əzəldən bu bağların sahibi olan savadsız adamlar həmin bağları öz qabarlı, kobud əllərində saxlaya bilmirlər.Bizim bələdiyyə idarəsinin hələ çoxdan Dəlmə bağlarında gözü vardı; lakin bu barədə qəti bir tədbir görmək ona heç çür müyəssər olmurdu; axı, doğrudan da olmaz ki, əldə heç bir əsas olmadan gəlib bağ sahiblərini öz bağlarından qovub çıxarasan; “ürəyim yanır, amma əlimdən bir iş gəlmir”. Məhkəmə yolu ilə iddiaya başlamaq da mənasız idi: əldə heç bir sübut və sənəd olmadığına görə, bu işi udmaq ağlabatan deyildi. Yeni torpaqlar uğrunda qızğın iş getdiyi, şəhər tərəfindən müsəlman qəbiristanlığını da bir otlaq kimi şəhərin ərazisinə daxil etmək məsələsi ətrafında mübahisə başladığı zaman vəziyyət belə idi. Lakin Dəlmə bağları qətiyyən otlaq yerlərə oxşamır.
Ne dilüm varur ki vasim dileyemNe dilüm varur ki vasim dileyemNe elüm irer ki sunam biline
Məqamatül-arifin, 13معرفت،پس بقای جان باشدپس فنا ملک جاودان باشد
Xalü xətin olub dili-viranə oğrusuXalü xətin olub dili-viranə oğrusu,Oldu iki qaraçı bu bir xanə oğrusu.
Sevgi olubDəli könlüm zaman-zaman vurulub,Ucalardan axıb-axıb durulub,
Qəzəl 5545به دست بسته دستی در سخاوت چون سبو دارمکه چندین جام خالی را زاحسان سرخ رو دارم
Qəzəl 138دل بستهٔ زلف تو شد از من چه نویسدجان ساکن فردوس شد از من چه نویسد
Qəzəl 689ای ز چین و حلقهٔ زلف سیاهبسته شادروان خوبی گرد ماه
Bu, Leylinin İbni Səlama giriftar olduğudur və yardan məhrum və müqəyyədi-əğyar olduğudurMe'mari-səraçeyi-ibarətBöylə bu evi qılır imarət:
İrəvandan (xəbər)Şəhər dumamızın son növbəti iclasında başqa məsələlər cümləsində su kəməri məsələsinə də baxıldı. Görəsən, bədbəxt şəhərimizə su kəmərini görmək qismət olacaqmı? Cənab Babova verilən konsessiyanın təsdiqi işi güc-bəla başa çatmaqda idi ki, ortaya təzə bir maneə çıxdı. Səhər dumasına tacir İsay Canpoladovun bu məzmunda bir ərizəsi yetişdi ki, o, su kəmərini şəhər üçün daha əlverişli şərtlərlə çəkməyə hazırdır. Şəhərin bu iki ağadan hansını seçəcəyini qabaqcadan demək çətindir; amma bir şey şəksizdir ki, hələlik bu məsələ dedikcə ləng həll olunur. İndilik belə bir sual ortaya çıxır: C. Babovla bağlanıb, artıq müvafiq başçılar tərəfindən bəyənilmiş müqaviləni ləğv etməyə dumanın haqqı varmı? Hazırda duma məmurları bu hüquqi sualın cavabı üzərində baş çatladırlar.Bu iclasda irəvanlı Məşədi Abbas Xararatovun boş qalmış şəhər torpağının ona icarəyə verilməsi barədə ərizəsinə də baxıldı. Duma bu ərizəni yekdilliklə rədd etdi. Yerli tatarlardan bir başqasının eyni məzmunda ərizəsinin də başına o işi gətirdilər. Lakin bu cür məsələləri həll etmə üsulu olduqca maraqlıdır. Sədr məlumat verir: “Məşədi Abbas ərizə vermişdir ki,...”, sədr sözünü qurtarmamış duma üzvlərinin səsi eşidilir: “olmaz”; yaxud da belə olur: sədr məlumat verir: “İrəvan şəhərinin sakini kərbəlayı Cəfər Əli oğlu uprava idarəsinə ərizəsində xahiş edir ki,... “ Qlasnılar içərisindən “olmaz”, “olmaz” sözləri eşidilir. Bu surətlə duma məzmunu ilə tanış olmadığı ərizələr haqqında qərar çıxarır.