Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
پا شو ای مست که دنیا همه دیوانهٔ توستهمه آفاق پر از نعرهٔ مستانهٔ توست
Tanış gözlərŞəhəri aramla gəzirəm yenə,Qəlbimdə həyatın zövqü, nəşəsi.
Həm oğul, həm ataHamı adilikdən qalxıb ucalmaq,Hamı bu millətə ağsaqqal olmaq,
Xeyirxahın intiqamıXeyirxahın intiqamı yamanmış –Əlinə “girəvə” düşəndə gördüm.
Zəhmət çəkmə!İki gözüm, millətçün zəhmət çəkib çalışma,Yanıb millət oduna pərvanə tək alışma.
Sənsən həmişə surəti mənidə şahımızSənsən həmişə surəti mənidə şahımız,Ruzi-əzəldə həzrətin oldu pənahimiz.
Keçmiş günlərdənBirinci türk teatrosunu mən Şuşada 1881-ci il yay fəslində gördüm. Mənə necə təsir bağışladığından burada danışmaq istəmirəm; ancaq bunu demək istəyirəm ki, Qori seminariyasının tələbələri və oranı bitirmiş müəllimlər Şuşa teatrosunun birinci pionerləri olmuşlar. Onlar hər bir yay tətilində şəhərə toplaşdıqdan sonra, həvəskarlar adı ilə biriki tamaşa göstərirdilər. Başqa əsərlər olmadığından Mirzə Fətəlinin komediyalarından oynayırdılar; hasil olan paralar isə yoxsul tələbələrin mənfəətinə sərf edilirdi. O vaxtkı aktyorlardan ancaq Muxtar Muradovun – İndi də sağdır – adını çəkməyi burada lazım bilirəm.1892-ci il yay fəsli idi. Müəllimlər həmişəki qayda ilə toplaşıb Xandəmirovun “teatro salonunda” Haşım bəy Vəzirovun “Evlənmək su içmək deyil” adlı komediyasını oynayırdılar.
İllərİllər külək yürüşlü,Qartal qanatlı illər.
Üzmə sən barıBaşına döndüyüm alagöz Pəri!Əlim ətəyindən üzmə sən barı!
Anamın qanı...(novella)*Anam Suğranın xatirəsinə*
Qarı dağıŞəhər otuz doqquz gün mühasirədə qalaraq, uzaq məmləkətdən qoşun çəkib gəlmiş şahla vuruşdu. Qırxıncı gün şahın iyirmi yaşlı cəsur oğlu Maliktac beş yüz nəfər seçmə pəhləvanla hasarın bir tərəfindən hücum edib şəhərə girdi. Onun ardınca bütün qoşun yol tapıb şəhərə doldu.Yerli əhalinin inadından və təslim olmaq üçün dəfələrlə edilmiş təklifi rədd etmələrindən qəzəblənmiş şah, vəziri Taygöz Yusifi çağırıb kimsəyə aman verməməyi əmr etdi.
FərqimizOn beş dekabrda sən doğulmusan,Ay ustad on altı dekabrda mən.
GəldiQaleyi-zəmində mən idim xəstə,Üstümə mərdlərin ağası gəldi.
Səhər, günorta, axşamNə gözəldir səhərin şəfəqləri yananda,Əvəzsizdir kainat təbiət oyananda,
QuzuŞəhərin ucqar küçələrindən birində, hər zaman saralan kərpic evin qabağında gözəl bir bağça vardı. Yaz fəsli gələndə, bu bağçanı görən hər kəs azı bir neçə dəqiqə hərəkətsiz durub, yeni açılmış güllərə, çiçəklərə heyran-heyran baxardı. Oradan səhərdən axşama kimi əlləşən qoca bağban, kənarda duran tamaşaçılara nəzər salmasa da, qızların və oğlanların bu bağçaya daha ürəkdən vurulduğunu bilirdi.Qoca bağban sərt təbiətli, əsəbi və daima savaşan, uzun, arıq bir kişi idi. Kənardan baxanlara sevindiyi halda, bağçaya girənləri söyüb qovardı.
Tolstoyvarı(1-ci variantda)*O çəkdi tilovu
Demə…Bir səma altında neçə bahar-qış,Bir isti ocaqda, bir ailədə,
Bəxtimlə söhbətOturmuşdum bir gün bəxtdən gileyli,Gözümdə, könlümdə şikayət meyli.
Çay mahnısıKimin ağrıyır canı,Qoy çay içsin mərcanı,
Yarın ətəkləriDüşüncəli könlüm, yatmaz, dinlərdi,Gecələrin dərinləşən səslərin...
OlduAy həzarat, ay camaat,Ürək zərd oldu, zərd oldu!
Telefon xətlərindəTelefon xətlərində bir səs düşdü dünyayaTelefon xətlərində birləşdi ana, bala.
Düzlər məsləkini izləyənlər dastanının davamıBu aşiqlik, bu məşuqluq əvvəlinci mənzildir,Eşq əhlinin kami-dili bu mənzildən hasildir.
İsti köynəkDağdan enən zaman yağışa düşdüm,Nə bir ağac tapdım, nə də bir qaya.
Ləzgi ellərindəGülşən üçün*Mən ömrümdə görməmişdim ləzgilərin elini,
ŞamamaBir sənəmin sinəsinə muştağam,Cox cəkirəm ahu zarı, şamama!
Tökül, ey dağ çayı, uç qayalarda!Tökül, ey dağ çayı, uç qayalarda!Sonra şırıldayıb ax çəmənlərdən.
AxtarırsanAhu nigah, ay həsrəti xumarın,Dolanıb bağlarda bar axtarırsan.
Müsibəti-FəxrəddinÇəkmə, çəkə bilməzsən, bərkdir fələyin yayı*Əfradi-əhli-məclis
XVIRayon partiya komitəsindən təkrar zəng edildi. Mehman stolu və şkafı örtdü, iki böyük iş qovluğunu da qoltuğuna vurub çıxdı, qapını bağladı, açarı cibinə qoydu, müstəntiqi özü ilə aparmaq məqsədilə səslədi, küncdə, başını stol üstünə qoyub yatan Qaloşlu adam oyandı, gözünü ova-ova:– Yoldaş prokuror, o hara isə bayaqdan getdi, – deyə xəbər verdi, – xeyli vaxt olar!