Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
دگر کردی سؤال از من که من چیستمرا از من خبر کن تا که «من» کیست؟
SənəmCümə günü ürcah olduYandı canım nara, Sənəm.
Ordan-burdan 77Belə rəvayət edirlər ki, Dövlət dumasının buraxılması müsəlman vəkillərinə çox artıq təsir edibdir. Belə ki, duma buraxılandan sonra, onlar bir yerə cəm olub bikef və bidamaq oturubmuşlar. Bir qədər sükutdan sonra bunların birisi başını qalxızıb sairələrinə deyibdir:– Allahın altında, adam gələcəyi bilə idi!
Qoca baxtımNə sevda tapıbsan, nəyə talıbsan?Hansı qəflətdəsən, gəl, qoca baxtım!
İstəArsız olub, hədyan deyib – danışma,Danış sən sözünü namus, ar üstə.
BilənlərəEy dil, baxırmısan gölü dərya bilənlərə,Zaği-siyahı bülbüli-şeyda bilənlərə.
DağlarZirvədən yol salıb ordan aşmadım,Qorxdum əhdimizi pozarsan, dağlar.
Ghazal 165ز چشم من چو تو ناظر به حسن خویشتننیچرا نقاب ز رخسار خود نمیفکنی
Poem 55آن قصه شنیدید که در باغ، یکی روزاز جور تبر، زار بنالید سپیدار
Ey cəmalun şəm’inə kövnü məkan pərvanəsiEy cəmalun şəm’inə kövnü məkan pərvanəsi,Kakilün zəncirinə canü cəhan divanəsi.
ƏməlƏməl bir nurdur, yə's isə bənzər tibq zülmətə,Bu oylə bir həqiqətdir ki, hacət yoxdur isbatə.
Deyim, dinləGəl, otur!Bax, belə!
İlk pərdəYanda bir köşk... Qarşıda gül, yasəmən fidanları, sərv ağacları... Ortada fəvvarəli bir*havuz... Arif bir masa yanında əli alnında uyquya dalmış. Gecə aydınlığı... Coşğun*
IIOrucluqda şeyxlərin məscidində (Veylabadda şeyxi, üsuli, kərimxanı kimi neçə dini fırqələr var və hərəsinin də özünə məxsus məscidi mövcuddur). Əli-Əsgər ağaya pul yığılanda qabaqca qırmızı dəstmala bükülü mənbərə tərəf bir şey göndərilirdi, mənbərin alt pilləsində duran tələbə onu alıb, kəmali-mə’rifət ilə onu açardı və içindən bir parça cındıra bağlı pul və iki cüt ə’la başmaq çıxardıb, qovzardı yuxarı və uca səs ilə çığırardı: «usta Ağabala kərbəlayı Cahangir oğlu kəfşduz bir imperyal və iki cüt başmaq verdi.Başmağın bir cütü Ağa üçün və bir cütü də külfəti üçündür. Allahu-təbarək və tə’ala onu dünyada yer-göy bəlasından hifz eləsin və axirətdə də cənnət hurilərindən məhrum qoymasın! «Amin» səsi məscid ilə bir olardı.
Qasida 30گفتم رهینِ مهرِ تو شد این دلِ حزینگفتا حزین دلی که به مهری بود رهین
Niyə gəlmədin“Mey”dən könül küsdü, sana sarıldı,“Gəldim ” deyib durdun, niyə gəlmədin?
Mirzə Melkum xana1871-ci il iyunun 2-də Melkum xana yazılmış məktubun surəti**Cənab Ruhül-qüds!
Tanış gözlərŞəhəri aramla gəzirəm yenə,Qəlbimdə həyatın zövqü, nəşəsi.
Ghazal 78نفسی داشتم و ناله و شیون کردمبی تو با مرگ عجب کشمکشی من کردم
Ana diliDil açanda ilk dəfə ana söyləyərik biz,"Ana dili" adlanır bizim ilk dərsliyimiz.
MəlahətYaman xəstə düşübdürMəlahətin nənəsi.
Sabirin tərcümeyi-halıMirzə Ələkbər Sabir Tahirzadə 1278-ci sənaye-hicridə zihiccə ayının əvvəlinci günündə Şamaxıda təvəllüd etmişdir və rəcəb ayının 28-də, 1329-cu ildə vəfat etmişdir.8 yaşında məktəbə gedib oxuduğunu yazmağa həvəsnak olduğundan mollası tərəfindən afərin əvəzinə döyüldüyünü uşaq dili ilə bu sayaq nəzm etmişdir və rəsmi-xətti də böyləcə imiş:
Pristav və oğru(Mükalimə)P r i s t a v – A gədə, sən qəribə bihəyasan. Neçə dəfə mənə söz veribsən ki, oğurluq eləmiyəsən. İndi bu nə işdi? Bu kasıb bədbəxtin öküzünü aparıbsan, binəvanı əli qoynunda qoyubsan.
Musayə təsəlli göründi TurdənMusayə təsəlli göründi Turdən,Məst olub ağlını şaşırdı sirdən,
ZiyançıKimdir o, ziyançı mühəndis?Çökmə diz
Üzmə sən barıBaşına döndüyüm alagöz Pəri!Əlim ətəyindən üzmə sən barı!
Anamın qanı...(novella)*Anam Suğranın xatirəsinə*
İnamım, əqidəmYaşaya bilərəm odsuz, ilhamsız,Yaşaya bilərəm çörəksiz, susuz.
Dünyanın kədəriBayram babam qəza milis rəisi olandan sonra Qızılbaşoğlu Alı kimi, Hacı kimi, Əhmədalı kimi atıb-vurmağı, yaxşı at minməyi bacaran igid oğlanlardan başına toplayıb dağlarda, meşələrdə yurd salan oğru-əyri qaçaqlarla mübarizəyə başlamışdı. İnqilabdan əvvəl bizdə iki cür qaçaq olurdu. O adamlar ki, hökumətin, yerli bəylərin, ağaların zülmündən qaçıb qaçaq olurdu, onların kasıb-kusubla, camaatla işi olmurdu. Əksinə, Nəbi kimi, Süleyman kimi qaçaqların, yeri gələndə, kasıblara köməkləri də dəyirdi. Amma elələri də olurdu ki, oğurluq üstündə, başqalarına haqsız ziyan vurmaq üstündə qorxub qaçaq olurdular. Belələrinə hamı nifrətlə baxırdı. Birinci növ qaçaqları babam sülhlə üzə çıxarmağa çalışırdı. İkinciləri isə dağda-dərədə hərləyib, nəhayət, tuturdular. Bir dəfə Bayram babam pul üstündə bir seyidi öldürdükləri üçün iki nəfəri tutub gətirmişdi. Sonra dedilər ki, onları camaatın qabağında güllələyəcəklər. Həmin gün Fatma nənəmlə birlikdə mən də getmişdim tamaşaya. Şəhərin ortasındakı meydana çoxlu adam yığılmışdı. Yeddi-səkkiz nəfər əlitüfəngli hazır dayanmışdı. Fatma nənəm arvadların içində, yerdə oturmuş qoca bir qarını göstərib dedi:– Həmin öldürülən seyidin anasıdı bu arvad.
GörmüşəmHəsrət ahu kimi gözüm intizar,Xab içində Mürtəzanı görmüşəm.