Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Tiflis qəzetələrindən məlum olduğu üzrə doktor Xətisov tərəfindən cəmi-cümlətanı 17 nəfər adam cəlb olunubdur ki, bunlar Qafqazda zemstvoların nə yolda və nə sayaq təşkili məsələsilə məşğul olub bu barədə məlumat hazırlasınlar. Kəmali-heyrət və təəssüf ilə bildiririk ki, o adamların içində bir nəfər də müsəlman yoxdur. Bizim “vısşi kurs” qurtarmışlarımızın ətalət və etinasızlığına təəccüb edirik. Bu iş onların qulağına girmir. Halbuki “zemstvo” çoxdan bəri Qafqazda arzu olunan bir islahatdır. Əvvəlcə hökumət böylə bir imtiyazı yalnız içəri Rusiya üçün müxtəss edib ətraf ölkələri bundan məhrum qoymuşdur. İndi isə, Qafqaz canişini həzrətlərinin səy və ehtimamı sayəsində Qafqaza dəxi öylə bir ixtiyar verilmək üzrədir.Həmin 17 adamın borcu budur ki, zemstvonun Qafqazda nə sayaq təşkil lazım olduğunu bəyan və aşikar etsinlər. Yəni oylə bir zemstvo təşkil olunsun ki, məhəlli şəraitə müvafiq gəlsin. Əlbəttə, bu gün içəri Rusiyada olan zemstvonu haman eynilə bizim Qafqaza keçirtmək olmaz; içəri Rusiyanı ümumiyyət üzrə bir millət təşkil edir; halbuki bizim Qafqaz müxtəlif millətlərdən əmələ gəldiyi üçün, hər millətin də özünə məxsus şəraiti-məişəti mövcud olduğundan, oylə bir mühüm işin icra və tətbiqini ibtidada müzakirə edən heyətin içindən hər millətin nümayəndəsi olmalı idi...
Ədəbi dövrün başçısıƏDƏBİ DÖVRÜN BAŞÇISI*1906-cı ildə Şuşada uzun bir xəstəlik keçirmişdim. Bir gün Haşımbəy Vəzirov (bilaxirə “Tazə həyat” və “Səda” müdiri) məni yoxlamağa gələrkən, cibindən rəngli bir jurnal çıxarıb, xoş bir sevinclə mənə verdi. Bu “Molla Nəsrəddin”in ilk nömrəsi idi. Hər şeyi bəyənməyən, həsədə qapılan Haşımbəy bu dəfə olduqca məmnun idi. Xatırımdadır, məcmuəyə dair bir çox mədhiyyələr söylədi. Qara tüklü əllərilə məcmuəni vərəqləyərək başdan-başa oxudu, oxuduqca da hər bir sətri xoş qəhqəhəsi ilə canlandırdı.
HayıfsanÖzün üçün sən aşiqsən, ay Əsmər,Başın çatma qalmağala, hayıfsan.
Ghazal 147ای دل اینجا کوی جانان است از جان دم مزناز دل و جان جهان در پیش جانان دم مزن
Dəli AlıGün kimi aləmi tutubdu adı,İyidlər sultanı, xanı Dəli Alı.
Nə edimBir nəfər fəqir şəxs nə qədər qeyrətlə çalışırdısa da, külfəti böyük olduğu üçünyeməklərini ödəyə bilmirdi. Bir gün orada, bir gün burada işləməklə öz külfətini
GöründünLalə, nərgiz içində qız,Hər güldən ötkün göründün.
Təbrizlə görüşBu görüşü dərdə dərman bilmişdim,Həsrətinlə çox ağlayıb gülmüşdüm,
“Kəmalüddövlə məktubları”nın mülhəqatı“Kəmalüddövlə” müəllifinin dostlarından birinin bu müəllifin sirdaşlarından birisinə 1280-ci ildə yazmış olduğu məktubun surətidir.*
Dünya saheyi-qəmdirGülşəni-aləmdə bir gül varmı bixar olmasın?Hansı bülbüldür cəfayi-xardən zar olmasın?
Poem 3ای خوشا سودای دل از دیده پنهان داشتنمبحث تحقیق را در دفتر جان داشتن
QəzəlGözün qurbaniyəm saqi, xəbər tut bir məlalımdan,Keçər günlər, keçər aylar, neçin çıxmaz xəyalımdan.
AfətƏŞXASA f ə t – 33 yaşında, şux, füsunkar bir qadın.
UşaqlığımAltı ya beş yaşında təxminən,Tifli-məsumi, dilxərabi-həzin;
Masnavi 24طبیعت گر شَگَرفی ها نَمایدشِگفتی بر شگفتی ها فزاید
AzərbaycanımƏziz vətənim,sevdalı diyar,
İşıq sürətiXəyalım yenə də öz səfərində,Onun söykək yeri dərdim, məlalım.
Ghazal 123مایه حسن ندارم که به بازار من آییجانفروش سر راهم که خریدار من آیی
LəkələrPəncərədən bu səhərSeyr edirəm Nili mən,
Kimdir müqəssirVodevil iki məclisdə(Məzmun əxz olunub)
Xaki-payin, dilbəra, bir tac dövlətdirXaki-payin, dilbəra, bir tac dövlətdir mana,Bəs yüzün görmək sənin bəxtü səadətdir mana.
Xanım arvadla Damlıca mülkünün əhvalatıDünyaya çox igidlər, nəcib atlar verən gözəl Qarabağın «Kirs» deyilən qalın meşələrində Alyanlı adlı bir oba vardı. Alyanlı obasında hamıdan çox sayılan bir adam vardı ki, onun da adı Bağdad bəy idi. Məlum deyildi ki, dünyanın qurtaracağında, bu qalın meşələrin, bu sıldırımlı dağların arasına «Bağdad» adı haradan gəlib çıxmışdı. Bağdada kim bəylik vermişdi? Ancaq onu da deyim ki, Bağdad bəylə rəiyyətin fərqi ancaq onda idi ki, onun (yəni Bağdad bəyin) içində su dəyirmanı olan «Damlıca» adlı bir mülkü vardı. Bağdad bəy də başqa kəndlilər kimi, patavalı çarıq geyib, uzuntüklü qoyun dərisindən basma papaq qoyardı, dəyirmanda şahıdı özü alardı, Damlıca mülkündəki torpaqları özü şumlardı, özü də qabağından yeməyən igid bir adam idi, mahalda ən yaxşı at onda olardı.Siz taleyin işinə baxın ki, Bağdad bəyin də Kərbəlayı İbixan kimi gözünün ağı-qarası bircə qızı vardı və onun adı Xanım idi.
28 aprelMən əzilən bir sinifin hayqıran,Haq bağıran sədasından yarandım.
Bəyani-halKeçmişdə süxənvərani-agah,Olmuş nüdəmayi-məclisi-şah.
QiyamədəndirGah gedirəm, gah gəlirəm bu dama,Yar, mənim gəldiyim qiyamədəndir.
Sən niyə doğulmusan?Dedim? – Başım ağrayır,Dedi: – Əlacı məndə,
Əfqan torpağında qalanlarımGetdi cavanlarım, dönmədi geri,Uzaq səhralarda qəbirlər qaldı,
Altıncı şəkilCavanşirin sarayı*Elçin**
MərsiyəGecəni atəşi ilə qırmızı dan eylədilər,Xalqımı-millətimi güllə-baran eylədilər!
Demə…Bir səma altında neçə bahar-qış,Bir isti ocaqda, bir ailədə,