Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Kür qırağının əcəb səyrəngahı var,Yaşılbaş sonası, hayıf ki, yoxdur!
Balaca mütəfərriqələr 55Ey dörd-beş kasa xamraşı, ya düşbərə yeyib beş-altı dəfə “afiyət olsun” eşidib istirahət edən ağalar! Görürsünüzmü altı-yeddi yaşında, cındır libasda soyuqdan titrəyə-titrəyə küçələr divarlarına pənahlanmış tifilləri? Rast gəlibdirlərmi sizə qoca kişilər dalında cındır yorğan balasının əlindən tutmuş, yanında ayaqyalın övrətləri, qollarında tifilləri?– Ay qardaş! Ancaq, Allah xatirinə!
Öləndə bir daşa çevirin məniÖləndə bir daşa çevirin məni –Vətən torpağında bozca bir daşı.
ŞərqdəAnnə, artıq bu gün sən ağlama, gül…Çünki qoynunda oynaşan bülbül
Məhəmməd bəy Cavanşir "Aşiq" təxəllüsMəhəmməd bəy vələdi-Behbud bəy-Zəngilani "Aşiq" təxəllüs Aşıq Pərinin aşiqlərindən birisidir. Ziyadə qeyrətli, vəfadar və sahibi-kəmal bir vucud imiş. Dindar və həqq tərəfdarı olduğu üçün müasirləri arasında hörmət və izzəti çox imiş. Bununla belə düşmənləri də az deyilmiş. Belə ki, Rus dövləti Qarabağ xanlığının bir çox nöqtələrini təhti-təsərrüfünə götürdükdən sonra Zəngəzur mahalını dəxi zəbt etdi. Bu əsnada bəzi şurişlər o mahalda vuqua gəldi. Məhəmməd bəyin düşmənləri bu hadisədən nəfbərdar olub, onu dövlət nəzərində müttəhim qıldılar və ricali-dövlət dəxi onun haqqında söylənilən iftira və böhtanları təhqiq et[mə]miş, onu vətənindən çıxarıb Ordubad şəhərinə göndərilməsinə əmr verdi və o məkanda miladın 1861-ci sənəsində vəfat etmişdir.Hər qisim əşarı var isə də, mürəttəb divanı yoxdur. Əşarından nümunə üçün bəziləri burada zikr olunur. Mirzə Həsən Mirzəyə bəhri-təvil səbkdə yazdığı bir qəzəl:
Gəldi yenə Rəhim xan İranə, barəkallah!Goldi yene Rəhim xan İranə, barəkallah!Çıxdı əceb igidtək meydanə, barəkallah!
Xəzər, ay Xəzər...Sahili sarı qumluDalğası ağ Xəzərim.
Felyeton («Yeni irşad» və H.Naseh)“Yeni irşad”ın 20-ci nömrəsində Gəncə şəhərindən H.Naseh imzalı bir məktub çap olunmuşdu. Cənab Nasehin orada yazdığı sözlərin hamısını başa düşmədim, çünki o dili mən oxumamışam. Ancaq zehnnən bunu anladım ki, Gəncədə müsəlman cavanlan rus dilində bir qəzet çıxartmaq istəyirlərmiş, Nasehin də xoşuna gəlmir ki, oxumuşlarımız öz müsəlman dilimizi qoyub rusca qəzet yazmaq istəyirlər. Çünki həqiqət, rus dilini baqqal Kərbelayi Əsədmi, əllaf Hacı Göyüşmü, yoxsa bəzzaz Səməb başa düşəcək Naseh belə yazır və belə başa düşür. Amma “Molla Nəsrəddin” özgə cür xəyal edir və özgə cür yazır, qulaq as, gör nə deyir?“Molla Nəsrəddin” deyir ki, əgər dünyada heç bir qəzet olmaya, ancaq yer üzündə bircə Naseh yazdığı dildə çap olunan qəzet ilə bir də Gəncədə rus dilində bir qəzet qala və bəzzaz Səmədimiz oxumaq üçün qəzet axtara və axırda gedib bu iki qəzetəni ala ki oxusun – o vədə and olsun Allaha, imama, peyğəmbərə, Kərbəlayı Sadığın canına ki, Naseh yazan qəzeti bəzzaz Səməd açıb üzüm büküb aparacaq evinə, amma rus dilində yazılan qəzeti yenə qənimət bilib ehtiyat üçün qoyacaq cibinə ve bəzzaz dükanında çitlərin üstündə yazılan açıq və aşkar rus hərflərinə aşina olmağı kifayət verəcək ki, bir qədər səy edib rus qəzetindən bir mətləb çıxartsın.
Ghazal 281جان به لب داریم و همچون صبح خندانیم مادست و تیغ عشق را زخم نمایانیم ما
Qit'a 54زیان تو در سود دانستن استتوان تو در ناتوانستن است
Ghazal 300می روم زین شهر و در دل مهر ماهی می برمکوه دردی با تن چون برگ کاهی می برم
Jam-i Jam, chapter 26امتزاج این دو روح را با همچونکه در اعتدال شد محکم
MükafatHər bir zəhmətin axırı mükafatdır ki, zəhmət çəkənə verilər.Türk tənqid-təbliğ teatrosunun da zəhmətkeş müdirlərinə layiqincə mükafat verildi. Bu da ibarətdir ondan ki, bu ilin teatr mövsümü axıra çatan vaxtlarda teatrın maliyyə işlərini diqqəti-tam ilə bir neçə həftənin müddətində təftiş və təhqiqdən, uzun-uzadı sualcavabdan keçirtdilər ki, görsünlər hər bir şey yerbəyerdir. Rəsmi surətdə xəbər verildi ki, türk təbliğ-tənqid teatrosu işlərində heç bir nöqsan və xəyanət müşahidə olunmayıb.
Ârif oldur ki bulımaz yâr katında öziniÂrif oldur ki bulımaz yâr katında öziniIşk bir bâzârdur ki anda satılmaz özini
Sharafnama, chapter 5A night, like the morning, with the jewel (of Divine splendour) adorned;With so many morning prayers (from God) desired.
Hüsaməddinin həbsxanadan qaçması– Bu işlər dəyişəcəkdir. Sən bilirsən ki, bu dövran daima bir nəfərin arzusu ilə dolanmayacaqdır. Bayram edilən evlərin bir gün yasa batması da təbiidir.Sən bilirsən ki, bu dünya bir topdur, o hər gün bir hökmdarın çövkanının başında oynayır. Fələyin çərxi hərlənir, ondan asılı olan insanların bir gün qalxıb, bir gün də düşməsi bəllidir. Bu gördüyün dünya bir güzgüdür. Burada hər kəs növbətlə öz çöhrəsini görməyə məcburdur.
Ghazal 44سخنی می رود بوجه صوابهمه قشرند و دوست لب لباب
Ghazal 158ای ز آفتاب رویت روز جهان منوروی از نسیم زلفت کون و مکان معطر
Töhfeyi-Sami, bölmə 280دهک محله ایست از محلات قزوین اشعار متین او پر زور و رنگین در اوایل حال در کارگاه جولاهی دست و پایی میزد و در بعضی اوقات از او اشعار آبدار سر میزد بگوش اقاصی و ادانی رسید و خوش خوش خبر سخن درویش بمجلس سلطان یعقوب کشید او را بسایه سریر طلب کردند حسب الأمر بخدمت آن پادشاه رسید. مشهور است که این مطلع را در بدیهه جهت جوان پروانچی که در خدمت پادشاه حاضر بود و اتاقه بر سر داشت گفت :اهل مجلس قوت طبعش را از این بدیهه قیاس کرده و در تعظیمش افزودند و روز بروز مرتبه او پیش آمده از جمله شعرای مقرر پایتخت شده گویند که مولانا جامی این مطلع او را بغایت پسندیده بوده است :
ƏflatunBir şəxs Əflatun-həkimdən sual elədi ki, çox illər cəhazda dəryasəfəri qıldın. Dəryada nə əcayib gördün?
Rubai 140زانگه که مرا بیافریده است خدایهر روز فزون بود مرا دانش و رای
Ulusuyla öyünənlər ulusuyla sevinərUlusuyla öyünənlər ulusuyla sevinər,Yurdunun carçısı yurddaşlara candan güvənər.
Qasida 19جان و دلم همیشه به عشقت اسیر بادجانا مرا خیال تو نقش ضمیر باد
MeynələrƏkdim sizi dünən özüm, meynələr,Üstünüzdə oldu gözüm, meynələr!
Ey dil, fəraqi-yaridə əfğan edəm gərəkEy dil, fəraqi-yaridə əfğan edəm gərək,Hicran oduyla ta səni büryan edəm gərək.
LaylaLayla, mələgıim, körpə balam, sevdiciyim, yat!Bir də ələ düşməz bu uşaqlıq dəmi, heyhat!
Rubai 166افتاد مرا با بت خود گفتاریگفتم که ز من سیر شدی؟ گفت آری
Ghazal 156چون جام باده کوی مغان است مسکنمپاک است طینتم چه شد آلوده دامنم
XaqaniUlularımızdan eşitdiyimiz*Şirvan xaqanlarından, xaqani-kəbir Mənuçöhr olsa gərək, - bir gün erkən ova getdiyi əsnadə Şamaxının şimal-qərbisində, ən yavıq məhəldə vaqe Məlhəm kəndi kənarından keçərkən, pişvazı üçün kənd əhlindən bir kimsənin gəldiyini görmədiyi halda ancaq çıpırtı yığmaqla məşğul gördüyü bir uşağı yanına çağırıb demiş ki,
Other poem 70با همه شعلۀ آهی که شب از سینه بر آرمراست بر طرۀ شبرنگ تو ماند شب تارم