Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Səyyad olub ov bərəsin keçəndə,Yaxşı yerdə yaxşı gözlə, yaxşı yat.
Çarə kimdür ələmi biçarə olmuş könlümüÇarə kimdür ələmi biçarə olmuş könlümü,Qandadur bir cəm edən sədparə olmuş könlümü.
Nizamiyə borcumuzAzərbaycanın bu böyük oğluna can və ürəkdən bağlanmaq, ona aid maddi və mənəvi xatirələri Vətən və milləti birləşdirən bir müqəddəsat kimi mənimsəmək, əsərlərini diqqət və ehtiram ilə öyrənmək, yaratdığı ədəbi tablo və timsalları müasir sənətin texnikası vasitəsi ilə yenidən canlandırmaq, möcüzəli sənətindəki bütün incəliklərin zövqünə varmaq, yüksək ruhundakı böyüklük və dərinliyin həqiqi ölçülərini bilməyə çalışmaq, varlığın sirlərini araşdıran hikmət və fəlsəfəsini qavramaq, bir sözlə: öz zamanında anlaşılmadığından şikayət etdiyi “türkcə”sini anlamaq – budur vətənpərvər Azərbaycan ziyalılarının və xalqını sevən bütün türklərin vəzifəsi.Bu vəzifədən üzərimizə düşən hissəsini öz bacarığımız daxilində hazırladığımız və müharibə vaxtının yaratdığı çətinliklər məxəz və qaynaqların hamısını əldə edib nəzərdən keçirə bilmədiyimiz nəticəsində istədiyimiz kamillik və dolğunluğa nail olmayıb bizi qane edə bilməyən bu səhifələrin Nizaminin yubileyinə hədiyyə edilməsindən başlıca məqsəd türk dilli gənc nəsildə Azərbaycanın bu böyük şairinə qarşı bir maraq oyatmaqdan ibarətdir.
Ağahüseyn "Arif" təxəllüsMəhəmməd ağa Müctəhidzadə[nin] "Riyazül-aşiqin" ünvanı ilə tərtib etdiyi "Təzkirətüş-şüəra"sında verdiyi məlumata görə, Arif Molla Pənah dövrünün şüərasındandır.Nişatın və Ağaməsih Şirvaninin müasiri imiş. Əsli və nəsəbi İrana mütəəlliqdir. Təvəllüd edib Təbrizdə, sonraları Qafqaziya torpağına hicrət edib və Şuşa şəhərini məhəlli-iqamət etmişdir. Çox arif, danişmənd və bəzi elmlərə dara bir şəxs imiş. Təbii şeriyyəsi dəxi var imiş.
Qəzəl: Qaçan ol sərvi-səhi nazilə rəftar eylərQaçan ol sərvi-səhi nazilə rəftar eylər,Gövhəri-əşki gözüm payinə isar eylər
Sənsiz, ey gül, könlümün bir dəm qəran yoxdu, yoxSənsiz, ey gül, könlümün bir dəm qəran yoxdu, yox!Səndən özgə neyləsin, bir qəmküsan yoxdu, yox!
VIII fəsil, 4Qar ara vermişdi. Göyün üzündə gün işıldayırdı. Amma hava sazaq idi. Dünəndən kişilərinə çörək gətirən arvadlar evlərinə getməmişdilər. Onlar qonşu həyətlərdə, damların böyründə, çəpərlərin dibində büzüşüb oturmuşdular. Ümid edirdilər ki, böyüklərin ürəyinə insaf gələcək və kişilərin yemək üçün evlərdən gətirilən şeyləri qəbul edəcəklər. Damların üstü, çəpərlərin dibi, kənd yolları, evlər qarın altında qalmışdı. Başqa vaxt olsaydı, kənd adamları damların üstünü, həyət-bacaları qardan təmizləyər, mal-qaranı həyətə çıxardar, sonra da kürəyi götürüb yollarda cığır açardılar. Bacalarından tüstü qalxan evlərin belindəki qarı təmizləməyin ayrı ləzzəti var idi. Uşaqlar da, elə böyüklər də bundan ayrı zövq alardılar. Amma indi həyətlərdə nə malqara görünür, nə də qar təmizləyirdilər.Məsciddəki camaat soyuqdan titrəşirdi. Biryandan qar-şaxta, bir yandan da aclıq onları əldən salmışdı. Soyuqdan donmamaq üçün ayaqlarını yerə döyür, kürək-kürəyə verib bir təhər qızışırdılar, Qar adamın gözünü qamaşdırırdı.
Газель 3321نرگس از دور به آن چشم نگاهی داردوقت گل خوش که عجب طرف کلاهی دارد
Кыта 54زیان تو در سود دانستن استتوان تو در ناتوانستن است
Газель 143من که باشم که مرا کوی تو مسکن باشدخاک کویت همه دم در نظر من باشد
Джам-и Джам, глава 33نوبهارست و روز عیش امروزبهل این اضطراب و طیش امروز
TədarükMüsəlmanlar bərk tədarükdədirlər. İndidən hər kəs ki, tanış kəndlilərindən birinə rast gəlir, qaçıb kəndlinin qabağını kəsib deyir:– Qasıməli kirvə, əlbəttə bizə gərək iki put xalis inək yağı gətirəsən, amma üç həftəyədək gərək yetirəsən… əlbəttə-əlbəttə!
Uyhu gözünün esrügini aya mı dirsinUyhu gözünün esrügini aya mı dirsinGüneş yüzünün nisbetini aya mı dirsin
Ənisül-arifin, 15چون هوی بر حب دنیی شد مزیدبختت اندر نفس شوم آمد پدید
Töhfeyi-Sami, bölmə 402بدیهه گویی شعار خود ساخته و در بدیهه گویی خوب است این مطلع از اوست :سرو، جان داد از هوای قامت جان پرورش
Газель 73تا از لب و چشم تو به عالم خبر افتادصد صومعه ویران شد و صد خانه برافتاد
Alçaqlar olan yerdəGözdən asılar pərdə,Alçaqlar olan yerdə,
Касыда 71چون رخ معشوق خندان شد بصحرا لاله زارابر نیسانی همی گرید ز عشق لاله زار
Yaralarım[Poemanın əvvəli – kitabın 95-ci səhifəsi – mənbədəki skanda yoxdur.]*Başıma daş atılıb, gül atılıb,
Газель 65چه بد کردم که پیمانم شکستی؟امید وصل در جانم شکستی
Рубайят, 29چندان که نخواهی غم و رنجوری هستدر دوستیت آفت مهجوری هست
Xan və dehqanОднажды весельчак-дехканШёл по дороге; видит — хан.
Газель 145روزگاری شد که من دردیکش میخانهاممشق درویشیست کار همّت شاهانهام
Röya deyilTuti, yaz bu sözü xalqa elə elan, mən ölüm,Hamı bilsin, ayılıb daxı müsəlman, mən ölüm!
Рубаи 83ترکم چو کمان ابروان کرد به زهتیر مژه انداخت از آن بر که و مه
Хосров и Ширин, глава 16Когда Хосров Парвиз увидел свой позор,Он призадумался, его померкнул взор.
Лаали-манзуме, глава 31اندر شب آتش افروز علیستتغییر دهندۀ شب و روز علیست
Hər nə versən, verБудь щедрым - что скупиться? Но бедным ни грошаПри виде нищих татов пусть не болит душа.
ŞahdağıQar əridi, sinən coşdu sinəmtək,Nə gözəldir ilk baharın, Şahdağı.
Fərq– Ağ neftlə qara neftdə nə fərq var?– Ağ neft butulkalarla satılır, qara neft kəmərlərlə.