Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Işkı südini la'li hayâlinden emeldenTıflî gönülün barmağ emer oldı emelden
Bakı müsəlmanlarıAy gözüm Bakı müsəlmanları, ahay igidlər, yaşasın Bakı müsəlmanları! Ay, hay, ho, ho!.. Hay, can, Bakı müsəlmanları! İgidin adı gərək. Məsələn, necə ki, deyirlər: “Flankəsi barmaqnan göstərirlər”, yəni gör nə qədər şöhrətlənib ki, hər yanda adı dillərdə söylənir. Canımsınız, Bakı müsəlmanları, indi tamam Rusiyada hər nə danışıq var, hər nə söhbət və bəhs var, – hamısı sizin barənizdədir. Demək ki, illərlə çəkdiyiniz zəhmətləriniz, əməyiniz, çaylara tökdüyünüz müsəlman qanları puça çıxmadı; yenə hər nə isə bir səmərə bağışladı.“Novoye vremya” qəzetində Menşikov yazır ki, Bakı müsəlmanları pis adamdırlar; ondan ötrü ki, hər gün küçə və bazarda parta-part salıb bir-birini qırırlar və qoymurlar ruslar öz evlərində rahat yatsınlar. Menşikov yazır ki, “Bakı müsəlmanları hərçənd gecə və gündüz birbirini qırmaqdadır, amma bunların əsl fikri o deyil ki, yəni axırda birbirini lap qırıb qurtarsınlar, xeyr, bunların fikri budur ki, “parta-part” səsi ilə rusları narahat eləsinlər və axırda ruslar da bunlardan bir az inciyib Bakıdan çıxıb getsinlər”.
Тюркское стихотворение 1ال یار عزیز ابله که: جان با دینه دورمسجد دسار و باردم که بوکن آینه در
Рубаи 12من مظهر نطق و نطق حق ذات من استدر هر دو جهان صدای اصوات من است
Töhfeyi-Sami, bölmə 10او نیز از جمله اولاد و امجاد آن سرور ارباب سداد است، بقوت بازو و شوکت و شجاعت و پیل تنی سرور ارباب جدل و عنا بود، قدرت بازوی او در کمانداری تا بحدی بود که اگر کمان رستم بدستش افتادی در یک کشش درهم شکستی، حدت نظرش در تیراندازی در مرتبه ای بود که اگر صد تیر انداختی پیکان بر سوفار آن دیگری نشستی، اما . چون سخت کمان قضا تیر تقدیر جهت فنای او از آماج خانه ی قدر گشادی داد، کشش و کوشش او فایده ای نداد و چون زال روزگار پنجه ی آمال و اقبال او را تاب داده بود، از چابک دستی و کوشش بسیار او هیچ نگشاد و هر چند بعد از پدر کروفری نمود آخر کار بکام و ناکام از استرآباد و دامغان که مقر او بود بجانب دشتی که مسکن یخه ترکمانان است گذشت و به امداد آن طایفه بر قلعه کرات که از امهات قلاع خراسانست مستولی شده آخر بدست مخالفان ازبک گرفتار شده و در شهور سنه خمس و عشر و تسعمایه قلعه بدنش را از ذخیره حیات خالی نمودند و مضمون آیه کریمه. « انما یدرککم الموت و لو کنتم فی بروج مشیده » شامل حال او گشت . این مطلع و بیت از اوست :شوخی که دایما دل او مایل جفاست
Olmasaydı qəmi-eşqin dili-viranımdaOlmasaydı qəmi-eşqin dili-viranımda,Saxlamazdım onu bu izzət ilə yanımda.
SanaramYaralı ney kimi coşar, inlərəm,Dolu gözlərimə çən qovuşanda,
Касыда 65بتی که راستی از قد او رباید تیربتیر غمزه ز گردون فرود آرد تیر
Кыта 50چو گیتی بگسترد فرض جلالتتو اندر جهان فرش نیکی بگستر
Könlüm olubdu mail ol yarə, neyləyim mən?Könlüm olubdu mail ol yarə, neyləyim mən?Oldum onun qəmindən biçarə, neyləyim mən?
Ana çörəyiBu bağın başqa gözəllikləri var,Boylanıb incə çiçəklər, otlar.
Газель 1642لب لعل تو ز خون دل من جام گرفتسرو قد تو ز آغوش من اندام گرفت
Кыта 361نیست سالم دو ده ولی به سخننُه فلک یک جوان ندیده چو من
Газель 490ای که رفتی و نرفتی نفسی از یادمخاک پای تو چو گشتم چه دهی بر بادم؟
Газель 400نمی آید ز تو ای سایه چو من دشت پیماییرفیقی با تو می باید نداری تاب تنهایی
Bu söz ile fâş itdi lebün râz-ı cihânıBu söz ile fâş itdi lebün râz-ı cihânıKim sûzum ile yahdum oda sâz-ı cihânı
Ana diliTatarlar ana dilində yazdığı qəzetləri oxuyanda Qafqaz cavanlarının ana dili danışmaqları yada düşür.Tatar qəzetlərinin biri İran barəsində söhbət açıb bir yerdə belə yazır:
Газель 2ای دل و جان عاشقان خسته تیغ مرحباغلغله تو در سمک کوکبه تو در سما
Рубаи 13طوف سر کوی یار طاعات من استاوصاف جمال او مناجات من است
Töhfeyi-Sami, bölmə 16یعقوب بن حسن بیک بن ملک حسن را شاهی و آسمان جمال را ماهی، ولد امیر حسن بیک بن علی بن قراعثمان است آن طایفه را آق قویونلو گویند و چنانکه در کتب تواریخ مسطور است اجداد ایشان در زمان اغوز خان که قبل از ظهور اسلام بوده و از فضای ولایت شرق بایران لشکر کشید و بر اکثر آنولایت مستولی گشته در حدود دیار بکر رحل اقامت انداخته اند و اول کسی که از این طبقه لباس و شعار سلطنت پوشیده و در احیای مراسم آباء و اجداد کوشیده حسن بیک است بعد از او اسن اولادش سلطان خلیل بعد از شش ماه برادر کوچکش یعقوب بیک که از جانب او حاکم دیار بکر بود متوجه آذربایجان شده رایت مخالف برافراشت، و در روز چهارشنبه چهاردهم شهر ربیع الاخر سنه ثلاث و ثمانین و ثمانمایه در حوالی خوی و سلماس چشمه حیاتش را بخاک بی اعتباری انباشت، بعد از این فتح پای بر مسند سلطنت نهاده حاکم اکثر بلاد ایران گشت و دست اکثر متغلبه را بر چوب بست و در رفاهیت بر روی رعایا گشاد اما در آخر حال نسبت بخلاصه و زبده ی آل و دودمان صفویه خیر مآل قدس الله تعالی اسرارهم قطع نظر از انتساب خاندان طیبین و طاهرین ملاحظه آیه کریمه قل لا اسئلکم علیه اجرا الاالموده فی القربی ننموده و در مقام خلافت درآمد و بید بی بهره ی عمرش از صرصر قهر الهی مستأصل گشت.تا دل مرد خدا نامد بدرد
Görəsən kim nə imiş hörməti-səhbayə səbəbGörəsən kim nə imiş hörməti-səhbayə səbəbKi, həram etdi bu can cövhərini Şahi-Ərəb.
GörünçəDünyamı qaranlıq saran zamanda,Sən doğdun ömrümdə bir günəş kimi.
Касыда 76رخ چو لاله شکفته بر گل سورزلف چون میغ در شب دیجور
Кыта 51به فر دولت تو صد هزار کس هستندرسیده این به مراد و نشسته آن به سرور
Çöhrəndə ölüm kölgəsi var, ey qarı düşmənÇöhrəndə ölüm kölgəsi var, ey qarı düşmən,Xalq ordusu çoxdan qazımışdır sənə mədfən.
Sıfırı yeddinin yanından pozunA dostlar, deməyin dolmusan yaşa,Şairəm, yaşıma baxmayın mənim.
Газель 1669ز سادگی است به فرزند هر که خرسندستکه مادر و پدر غم، وجود فرزندست
Арабское стихотворение 3انی لاخدم ناصح الخلفاءمرد الائمة خاضع الحنفاء
Газель 492معراج ما به روح و روان بود صبح دمدیدار ما به دیدهٔ جان بود صبح دم
Газель 401رحمی باسیران شب تار نداریبر روز قیامت مگر اقرار نداری