Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Atabəy Məhəmməd Qızıl Arslanın məktubunu Kirmandan Həmədana qayıtdığının ikinci günündə aldı. O, məmləkətin vəziyyətini çox da yaxşı hiss etmirdi. Bağdaddan gələn xəbərlər xəlifənin təzə bir qüvvətə istinad etməyə hazırlandığını bildirirdi. Əyyubilərin Misirdə böyük bir səltənət qurmuş fatimilərə qalib gəlməsi xəlifədə təzə bir ruh oyandırmışdı. O, xilafəti türklərin təsirindən qurtarıb əyyubilərin nüfuzuna tapşırmaq istəyirdi.Xəlifənin Atabəy ölkələri içərisində dolaşan təbliğatçıları əyyubilərin lehinə olaraq geniş təbliğat aparırdı. Musildə, Xarəzm şahlarının sərhəd şəhərlərində atabəylərə qarşı sui-qəsd hazırlanırdı.
Çünki rəf’ oldu üzündən, ey şəhi-xuban, niqabÇünki rəf oldu üzündən, ey şəhi-xuban, niqab,Qalmadı küfrü zəlalət, zahir oldu afitab.
Касыда 102دوشم شبی خجسته بد و مجلسی ظریفعیشی چو روح روشن و وقتی چو جان نظیف
Töhfeyi-Sami, bölmə 589از آدمی زاده های شهر تبریز است و در شعر مسلم اهل آنجا خصوصا در قصیده و غزل طبعش خوب و ذوقش مرغوب بوده این دو مطلع از اوست :بفکر آن میان هر سو دل صد ناتوان گم شد
Şagirdlərin müəllimə kələk gəlmələriVar idi bir müəllimi-dana,Xoşzəban, xoşədavü nüktəsəra.
Рубаи 140با دل گفتم چو دلبری بگزیدیبنشین و بگو که با منش چون دیدی؟
Didərginİşgəncə olarmı hər gün olsun,Yurd bunca rəvamı gərgin olsun?!
Cavab verməliyəmMən atayam, sən – oğul, xalqımın qarşısındaHər bir hərəkətinçün cavab verməliyəm mən.
Hicrin yetirdi aşiqini canə, dilbərimHicrin yetirdi aşiqini canə, dilbərim,Canlar fədadı sən kimi cananə, dilbərim.
Газель 3930چو عشق دشمن جان شد حذر چه کار کندقضا چو تیغ برآرد سپر چه کار کند
Касыда 140عافیت را نشان نمییابموز بلاها امان نمییابم
Газель 628باغ جهان روی تست، رای گلستان مکنطیرهٔ سنبل مخواه، طره پریشان مکن
Газель 47نهفتن در دل و جان درد و داغ آن پریوش راتوانم گر توان پوشید با خاشاک آتش را
QoloşapovaEy yari-bivəfa Qoloşapov! Bu imiş məgər dostluğun şəraiti? Biz məgər sənlə belə danışmışdıq? Heç bilirsənmi ki, kimi qırırsan, kimin evlərini topa tutursan, kimin məhəlləsinə od vurub yandırırsan? Məgər Qarabağ müsəlmanlarını tanımırsan? Məgər qeyri müsəlmanları tanımırsan? Məgər müsəlmanlar sənin padşahın barəsində etdiyi rəftarının əvəzidir ki, sən müsəlmanlar barəsində eləyirsən?..Məgər bu, onun əvəzidir ki, Rusiya dövləti bina tutandan indiyə kimi hər bir müsəlman küçədə getdiyi yerdə bir rus görəndə tez qaçıb düşüb onun ayaqlarına və deyib: “Fəda olum sənə, ey rus”?
Sarrâf eğer görse dişün gibi dür-dâneSarrâf eğer görse dişün gibi dür-dâneTerk eyleye hirfetin oturmaya dükkâna
Газель 529مقررست و معین بحجت و برهانکه: غیر دوست کسی نیست در مکین و مکان
Təsadüf– Sən heç vaxt ruhdan düşmə, bu hadisəyə məğlubiyyət adı vermək olmaz, çünki mübarizə hələ bitməmişdir. Son cəbhəyə kimlərin sahib olacağı bəlli deyildir. İki döyüşən qüvvət növbətlə qələbə əldə edə bilər. Lakin mübarizənin sonunda hər kəs qazandığı qələbəni əlində möhkəm saxlamağı bacarsa, həqiqi qalib odur. Əmir isə əldə etdiyi qələbəni hələlik möhkəmləndirə bilməmişdir. Mən elə zənn edirəm ki, bu qələbə, nəhayət, onun ifşa edilməsilə nəticələnəcəkdir.Nizami bu sözləri Fəxrəddinə deyirdi. Lakin Fəxrəddin bir daha qələbə əldə edə biləcəyinə əmin deyildi. Onun fikrincə, Atabəy məmləkətin vəziyyətini öyrənmədən və xalqın həyatı ilə tanış olmadan Arandan gedəcəkdi.
Dilbəra, dil səndən özgə bir dəxi yar istəməzDilbəra, dil səndən özgə bir dəxi yar istəməz,Çün müyəssər oldu vəslin, qeyri didar istəməz.
Касыда 104با درنگ از درد دل در بوستان دی داد رنگزرد و پرچین شد چو روی دردمندان با درنگ
Töhfeyi-Sami, bölmə 592از مردم عراقست و کاتبی سریع الکتابت بود چنانکه روزی هزار بیت مینوشت و در شعر شناسی مسلم بود بروم رفت و دیگر خبری از او نیامد این مطلع از اوست :جام برکف چشم بر رخسار ساقی مانده ام
Oğluma xitab (Ey oğul, alim olsa rəbbani)Ey oğul, alim olsa rəbbani,Sən onun ol dərində dərbani.
Рубаи 143زان دل ز من ای سرو سهی! نستانیخواهی که ز من دل تهی نستانی
Yunus deyə-deyəYazda gözləri yol çəkərDağlar Yunus deyə-deyə,
Xəzansız çiçəklərDöyüş illərinin təcrübəsiniCavan nəsillərə ötürən oldum.
Yetişdi qeyri aşiqlər vüsali-yarə, mən qaldımYetişdi qeyri aşiqlər vüsali-yarə, mən qaldım,Xəlayiq çarə tapdı dərdinə, biçarə mən qaldım.
Газель 3954مکن ملاحظه ازآهم ای بهشت وجودکه عود مجمر آزادگان ندارد دود
Касыда 143من کیم باری که گوئی ز آفرینش برترمکافرم گر هست تاج آفرینش بر سرم
Газель 633خلاف دشمنان روزی نظر بر دوستان افگنحسودان را بخوابان چشم و بندی بر زبان افگن
Газель 48عشق مضمون خط لوح جبین است مراسرنوشت از قلم صنع همین است مرا
Vətən məhəbbətiVətəndən bəzi səbəblərə görə uzaq düşən qarabağlılar bəlaya giriftar olan vətəndaşlarının əhvalını hər bir vasitə ilə yoluxub izhariməhəbbət və təəssüf etməkdədirlər.Peterburq darülfünununun tələbələrindən bir Qarabağ ermənisi “Novoye vremya” qəzetində üzünü Şuşa şəhərinə tutub deyir: “Ax, mənim qardaşlarım, yox olaydı o gün və o saat ki, mən vətəndən uzaqlaşdım, niyə mən bilmədim ki, siz bir belə dərdə düçar olacaqsınız? Niyə mən orada olmayaydım ki, sevgili qardaşlarıma əlimdən gələn qədər köməklik göstərib məzlumlara təsliyyət verəydim! Ax! Bu sözləri yaza-yaza uşaq kimi ağlayıram, dəxi səbr edə bilməyib əvvəlinci dəmir yol qatarı ilə gəlirəm vətənə!”.