Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Nerdə məni gül qoynunda doğuran,Xəmirimi göz yaşıyla yoğuran,
Bizləri məfluk edən hər adəti-millətimiziBizləri məfluk edən hər adəti-millətimiziƏcnəbilər daima teyibü təiin eyləyir.
Nazim yadıma düşdüDağların dağa bənzər!Yanıq bağrın nə qaradır,
OlmazÖzündən kiçiyi işə buyurma,Sözün yerə duşər, heç miqdar olmaz.
HəcərSəhər vaxtı qəfil çıxdı qarşıma,Sandım sənsən bağçalarda gül, Həcər.
Lam-ləng olaMərifət bəhrində, ədəb-ərkanda,Bir igid istərəm lam-ləng ola.
Bu axşam çimməyinGecə sakit, gecə lal,Ətraf sükut içində.
Qurban olumGüllər dərən gözəl sənin,Əllərinə qurban olum,
Şəxslərin və hadisələrin tipləşməsiŞƏXSLƏRİN VƏ HADİSƏLƏRİN TİPLƏŞMƏSİ*Turgenevin həqiqi, canlı simaları nəzərdə tutaraq tip yaratdığını söyləmişdik. Bu qayda Dostoyevski, L.Tolstoy və başqa yazıçılarda da görünür. Dostoyevski ədəbi həyatına böyük bir romanla xitam vermək xəyalında olduğunu 1870-ci ildə şair Maykova yazdığı məktubunda söyləyir. Bu romanın ikinci hissəsi müəllifin planına görə, monastıra həsr olunmalı imiş. Bu barədə Dostoyevski Maykova yazır: “Burada baş sima olaraq Tixon Zadonskini, əlbəttə başqa bir adla təmsil etmək istəyirəm. Bu arxiyereydir və monastırda istirahətdə bulunacaq. Bütün romanın baş qəhrəmanı yoldan sapmış, əxlaqsız, cinayət işləmiş on üç yaşında bir çocuq da (bu tipi tanıyıram) ata-anası tərəfindən monastıra qoyulmuş, orada da dərs oxuyur. Çaadayevi də (əlbəttə başqa adla) bu monastıra salacağam. Niyə Çaadayev bir il monastırda oturmasın? Təsəvvür ediniz, birinci məqaləsinin üstündə hər dəfə doktorlar müayinəsinə məcbur olan Çaadayev bu vəziyyətə dözməyib xaricdə, fransız dilində bir risalə nəşr etdi, buna müqabil Çaadayevi bir illiyə monastıra göndərə bilərdilər. Çaadayevin yanına qonaqlar da gələ bilər. Məsələn: Belinski, Qranovski, hətta Puşkin. (Axı mənim romanımdakı Çaadayev deyil, mən ancaq bu tipi alıram). Monastırda prusiyalı Pavel, Qolubev, inok Parfiriy də olacaq (bu aləmə bələdəm, rus monastırını çocuqluğumdan tanıyıram)...” Dostoyevskinin sadaladığı bu həqiqi simalar rus ədib və ruhanilərinə mənsubdur. Müəllifin “böyük romanı” çıxmadı, onun bir hissəsi olan “Karamazov qardaşları” yazıldı ki, Tixon orada Zosima adı ilə göstərilir.
Qəsidə 25شاه گردون را نگر شکل دگرگون ساختهبر شمایل پیکران عزم شبیخون ساخته
Ağlına gəlməzGünlərin birində Molla evə gəlib baxır ki, içəridə oğru var. OğruMolladan qorxur, Molla oğrudan. Bir müddət ikisi də donub qalırlar.
Ay anam mənimDərdim elə artdı, Kürü də keçdi,İndi hara gedim, ay anam mənim?!.
Molla Cümə və Bilalİsti yay günlərinin birində Molla Cuma yoldaşları ilə toyagedirmiş. Bu an qarşıdan kəndliləri Bilal bir araba yemişlə bostandan
Balaca mütəfərriqələr 16– Sənin borcun “amin” demək olsun, kərbəlayı, artıq danışmaq lazım deyil, bugünkü xəbərlər özgə cürə xəbərlərdir!– Baş üstə, ağa Dərviş, gözüm üstə, buyur görək?
Qəzəl: İstər gözüm ki göstərə dildarə könlümüİstər gözüm ki göstərə dildarə könlümüKimdir ki bir yerə yığa sədparə könlümü
Əldən gedərBu cahanda istədiyim mehriban əldən gedər,Taci-təxti, cahı-cəlal, şövkət-şan əldən gedər.
Valehlə Zərniyarın deyişməsiZərniyar:**O necə şəhərdir, on iki bazar,
SöhbətBir gimnaziya mütəəlliməsi ilə şəriət müəllimi arasında M ü t ə ə ll i m ə. Müəllim əfəndi, görünüz nə xoşbəxtik ki, bizim də “İşıq” qəzetimiz var. Bundan sonra hər ixtiyarımızı, hər hüququmuzu istəyəcəyik. Razı olmayacayıq dəxi kişilərin kefmə əsir olaq. “İşıq”ın çıxmağına dünyalar qədər sevinirəm. Sağ olsun Xədicə xanım!Müəllim. Ha, ha, ha! Öz başınızasınız ki, istədiyinizi edəsiniz. Bax, Xədicə xanım 3-cü nömrədə nə yazır: “Biz şəriəti-islamiyyə miivafıq əməl etmək arzu edirik”. Madam ki, şəriətə müvafiq əməl istəyirsiniz, o vaxt kef genə bizimdir.
Dördüncü pərdəToy məclisi. Böyük bir otaqda kəndlilər halə vurub əyləşiblər. Yuxarı başda toybaşı*əyləşib, fərraş, əlində çubuq, ortalıqda dolanır. Balabanlar çalğısı təqibi iləşamlarla*
Sorğu-qaytarğuSorğu — Tanrı bu dünyanı neçə gündə yaratdı,Əgər arifsən, söylə, sən aşiq,
Qəzəl 451Görünsə nagahan Leyli əgər məstanə səhrada,Olar Məcnun əlində lalələr peymanə səhrada.
Qəzəl 246Rəhm qıl, canan, bu cam başına qurban verim,Xəncərinlə qəlbimi yar, qoy önündə can verim.
Qəsidə 10Lütfə bax, gör nə gözəl mənzəreyi-xəzradır?!Yenə sübhün küləyi gör necə ruhəfzadır!
Cami-Cəm, fəsil 82Olduqca qəzəblə şəhvət sənə yar,Tövbə eyləməyə hər vaxt imkan var.
Zihî rüsvâ-yı ışk oldı şehâ dilZihî rüsvâ-yı ışk oldı şehâ dilZihî düşdi zenahda bir çehe dil
Lal oyunuAllah bir para pis adamların ömründən kəsib qoysun cənab Levitskinin ömrünün üstünə. Kişi bir elə yadigar qoyubdur ki, hər kəsin yadına düşəndə ona min rəhmət oxuyacaq.“Lal oyunu” üsulu ilə dərs vermək qaydası axırda Şamaxıya da gedib çıxdı.
Qəzəl 635چه غمست آخر از غم؟ چو تو در میانه باشیغم جانانه باشد چو تو در میان نباشی
Qəzəl 200صلاح از ما مجو زاهد که ما رندیم و قلاشیمگهی دُردیکش میخانه گه سرخیل اوباشیم
Töhfeyi-Sami, bölmə 157عنایت الله نام دارد اصفهانی است و طبعی تخلص میکند و در اکثر علوم وقوفی دارد مردی است خوش صحبت و آدمی است خوش طینت این دو مطلع از اوست :بلاست نخل قد فتنه بار یار نه قامت
AğrıHəyatda bitməyir ölüm çağrısı,Çox zaman çox yerdə yarır o bağrı.