Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Saqi, dur, gətir o həyat suyunu!İskəndər şövkətli şaha ver onu.
İy beni delü kılan hicrân idersin eyle miİy beni delü kılan hicrân idersin eyle miİşigünde dâyimâ hayrân idersin eyle mi
Qəzəl 364بیا، بیا، که غریبیم و عاشقیم و نزاربیا، بیا، که نداریم بی تو صبر و قرار
İslahat və nəticələrQızıl Arslan islahatı birinci növbədə paytaxdan başladı. O, hökumət qanunlarını nəzərdən keçirməyə başladı. Çünki bütün kəsirlərin üsul-idarədən doğduğunu bilirdi. O, bacardıqca hökumət qanunlarının icraiyyə işlərini qəzavətxanalardan alıb hökumət idarəsinə tapşırmağa çalışırdı. Hökumət məhkəmələri təşkilinə başladığı zaman ruhanilər arasında böyük dedi-qodu başlandı.Qızıl Arslan torpaq vergisi işlərini tamamilə dəyişdirmək üçün geniş bir komisyon təşkil etdi. Çünki vergi qanunları olduqca ibtidai idi. Bu qanunlar, ərəblərin vaxtında qoyulmuş qanunlar idi ki, bunun vasitəsilə də kəndlilər təpəsindən dırnağına qədər soyulurdu. Nəticədə kənd təsərrüfatı dağılır, kəndli torpağı buraxıb şəhərlərə qaçırdı<sup>1</sup>.
Töhfeyi-Sami, bölmə 283از اولاد خواجه رشید است مرد خوش صحبت و آدمی سیرت است خط نستعلیق را خوب مینویسد و در انشاء مهارتی تمام دارد چنانکه بعضی اوقات منصب انشای من باو تعلق داشت، و اکثر کتب متداوله را خوانده است و شاعری پاکیزه گوست و از اقسام شعر بقصیده گویی بیشتر میل دارد و میکوشد، در جواب قصیده ی مولانا امیدی که گفته است :«ای تو سلطان ملک زیبایی
Qəzəl 55هر که با جام می لعل لبش همدم نیستدر حریم حرم حرمت ما محرم نیست
Qəsidə 60Eyləyir dünyaya fərvərdin yeli hər dəm səfər,Eylədikcə hər səfər dünyayə o çalmış zəfər.
GətirdinAy oğul, yolunu çox gözləmişdik,Atana, anana şəfa gətirdin.
LeylamızLeyla Bədirbəyliyə*İncə qəlbində böyük dünyası var Leylamızın,
Qəsidə 51Yar, gözlərin qanımı içsə də, deyirəm mən:Yarəb, sən özün saxla o gözlərin nəzərdən.
Rübailər, 12Görsən məni bir söylə nədən dinmirsən?Qan tökməyə təşnədir gözün, dönmürsən.
Padşah və bağbanSübh bir padşah oldu səvar,Edibən sürət ilə əzmi-şikar.
XIIIXasay hər gün məktəbdən evə döndüyü zaman halı dəyişirdi. Bir gün evdə yalqız olduğundan artırmada durmuş, gözlərini pəncərədən bağçaya dikib düşünürdü. Atası sağ olduğu zaman bağçada bərabər çalışdıqları xoşbəxt günlər, sinifdə birinci əlaçı olduğu, atasının ölümü, anasının Rəcəbə ərə getməsi, bu quldurun təsiri ilə azğın yollara sapıb işıqlı, uca göylərdən bataqlığa düşməsi – bütün bunlar kino lenti kimi bir-bir onun gözləri önündən keçirdi. Bu acı xatirələr içində onun ruhuna işıq, qəlbinə sevinc verən heç bir şey yox idi. Yalnız ruhunu oxşayan, səmimi məhəbbət bəsləməyə başladığı sevimli müəllimi Kamil idi. Düşündükcə, Kamil müəllim onun gözləri önündə böyüdükcə-böyüyür, canlı bir heykəl kimi qarşısına dikilib ona: “Qorxma, sənin fitri istedadını inkişaf etdirmək üçün bütün qüvvə və iradəmi sərf edəcəyəm” – deyirdi.Xasay düşüncələrlə bağçaya çıxdı. Bağça əvvəlki bağça deyildi, alaq basmış, su verilməmiş olduğundan çiçəklər solmağa başlamışdı. Xasay o solğun çiçəklərə baxıb acı-acı gülümsədikdən sonra: “Atam sizi beləmi becərirdi?” – dedi. Sonra qollarını çirmələyib bağçanın alağını etdi, təmizlədi, süpürdü, tam iki saat çalışdı. Vəzifəsini bitirmiş olan adamlara məxsus bir tövrlə bağçaya bir də baxdı. Bu dəfə bağça ona bambaşqa göründü.
Qəzəl 78بشنو از من سخنی کز غمت آزاد کندبه یقین شاد شود هر که دلی شاد کند
Ədalətİzhar ola gər pərtövi-ruxsari-ədalət,Dünyanı tutar büsbütün ənvari-ədalət.
Qəzəl 55روی زیبا چون تماشا را به گلزار آوردشاخ گل را شرم بادا گر گلی بار آورد
Atəşkədə, fəsil 12وقت آن شد که کشد کلک نزارچون نی از دل ناله های زار زار
Təbib ilə xəstəBir təbibə gedib də bir bimarDedi: “Mədəmdə ağrı bir şey var;
YerlərƏgər ad sırası gəzsək həyatda,Əgər yer davası düşsə şerdə,
ŞeirO axşam gəldim sizə,Nə hörmət etdin bizə?
Urus nemesdü qərdeşim!Bizim qurum "mobil" nidü, əsası səsdü, qərdeşim,Dinəndə "NO"du bilginən, susanda "ÜES"dü qərdeşim.
PayızDeyirəm, saralıb solduqca bağlar,niyə qan qaynayıb-qarışmayır heç?
Əgər olmasaydınDünyaya gəlməsəydinYenə tapardım səni.
Könül, uyma bivəfayəKönül, uyma bivəfayə,Axır səni xərab eylər;
Stratfordda...Dedilər gedirsən İngiltərəyə,Gözümün önündə bu zaman mənim
Səadətnamə, 112در حدوث و قِدَم بسی نقل استوان همه شکّ و شبهۀ عقل است
BənzərsənSüsənli, sünbüllü, tər bənövşəli,Yaylaq, bizim yaylaqlara bənzərsən.
EləyibXaliqi-ləmyəzəl-AllahMöcüz nümayan eləyib;
Yada düşdüGördüm üzünü, bağçada laləm yada düşdü;Əmdim dodağın bal kimi, ağzım dada düşdü.
Ordan-burdan 22Tazə xəbərEşitdiyimizə görə şəhər idarəsi belə qərar qoyubdur ki, daha indidən belə müəllimlərlə alış-veriş eləsin. Məsələn, elə müəllim var ki, iyirmi dərsi əlli manata deyir, elə müəllim də var ki, haman iyirmi dərsi 40 manata deyir. İş belə olan surətdə daha şəhər idarəsinə nə düşübdür ki, 40 manat yerinə 50 manat versin? 10 manat təfavüt eləyir, zarafat deyil! O ki qaldı dərs yaxşımı olacaq, pismi – onun şəhər idarəsinə dəxli yoxdur.