Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bir yol bir mürşidə etdilər töhmət,Müridlər içində qopdu qiyamət.
Yan tütəyiCavan vaxtlarımda mən İrəvanda naçalnik divanxanasında qulluq edirdim. Qulluğumun adı dilmanclıq idi; yəni şikayətə gələn kəndlilərin sözünü naçalnikə rusca tərcümə elərdim, naçalnikin də sözünü türkcə yetirərdim kəndlilərə. Şikayətçi olmayan vaxtda da naçalnik tərəfindən pristavlara və yüzbaşılara hökmlər və qeyri kağızlar yazardım və kağızları öz əlimlə yazandan sonra verərdim naçalnik qol çəkərdi, göndərərdik öz yerinə.Bir gün divanxanada oturub yazı yazırdım. Yoldaşlarımın çoxu ruslar idi; ancaq bir-iki nəfər müsəlman mirzələri hərə öz işinə məşğul idi. Günorta vaxtı idi. Burada birdən mənim başıma bir iş gəldi; oturduğum yerdə akoşkadan gördüm ki, divanxana həyətinə çoxlu kənd camaatı gəlməkdədir. Bu təbiidir: yaraşar ki, qəza naçalniki divanxanasında həmişə kəndli olsun. Amma məni təəccübləndirən iki şey oldu: biri bu idi ki, camaat adəti həddən artıq gəlirdi və ikincisi də bu idi ki, kəndlilərin bir çoxunun əlində bir şey görürdüm: uzaqda çubuq sapına oxşadırdım, amma akoşkaya yavıq gəldim və diqqətlə baxıb gördüm ki, kəndlilərin əlindəki yan tütəyidir.
Şərəfnamə, fəsil 12Saqi, dur, gətir o həyat suyunu!İskəndər şövkətli şaha ver onu.
İy beni delü kılan hicrân idersin eyle miİy beni delü kılan hicrân idersin eyle miİşigünde dâyimâ hayrân idersin eyle mi
Qəzəl 451بحمدالله من از دردی کشانمز ذوق درد دردش جان فشانم
Töhfeyi-Sami, bölmə 256کوشوان دهی است در حوالی هرات و مولانای مذکور جوانی آدمی سیرت و خوش طبع و خوش صحبت و شوخ طبیعت است خط نستعلیق را خوب مینویسد و در شعر و عروض و معما مهارتی دارد و گاهی بامر صحافی نیز می پردازد تخلصش کاهی است این اشعار از اوست:تا چند بحسرت در و دیوار تو بینم
Süruri-xəlvət Hüseynqulu xanAxşam saat səkkiz idi. Bu gecə Rəşidülmülk öz «sevgilisi» Hüseynqulu xan Süruri-xəlvət ilə evə hər gecəkindən tez gəlmişdi. Buna görə də Mahru xanım şübhələnir və bunun səbəbini öyrənməyə çalışırdı. O adəti üzrə Rəşidülmülklə öz otağının arasında olan dəhlizə keçərək onların danışıqlarını eşitməyə başladı.Süruri-xəlvət Rəşidülmülkün yazı stolundan kənarda durub onun yaxınına getmək istəmirdi. Rəşidülmülk isə bir neçə kərə:
Qəzəl 94مست شراب عشقش بی باده مست باشدبی باده مست یعنی مست الست باشد
Qəsidə 60Eyləyir dünyaya fərvərdin yeli hər dəm səfər,Eylədikcə hər səfər dünyayə o çalmış zəfər.
QucaqlaşmalıDərddən uzaq insandan uzaqlaşmalı insan,Dərd anlayan insanla qucaqlaşmalı insan.
Təbiətin ətriGünəşdən tez oyanıb gəzirəm öz bağımda,Nələr, nələr bitməyir bu ana torpağımda!
Qəsidə 52کشورستان راستین کاقبال سلطان خواندشصاحبقرانی کاسمان خورشید احسان خواندش
Peyğəmbərin tərifiDəxi yüz töhfeyi-səlatü səlam,Nə qədər var bu gərdişi-əcram,
Rübailər, 23Zülfümlə gərək tutum səni zəncirdə,Axtarmayım axşamkı kimi hər yerdə.
Üçüncü pərdəDördüncü şəkilSəhnə bəyin malikanəsini təsvir edir.*
Qəzəl 251گل رنگ و رو ببازد گر در چمن درآییگوش از صدف کند در چون در سخن درآیی
O gül mənə bu gecə həmzəban olan gecədirO gül mənə bu gecə həmzəban olan gecədir,Deyib, gülüb, danışıb, mehriban olan gecədir.
Digər şeir 15دلم چگونه نپیچَد به خُود ، چُو مار امشب،فتاده در کف اغیار زلف یار امشب
Rübai 94ای عاشق رخسار تو چون ما خیلیخود نیست به عاشقان دلت را میلی
Ruhum!..Ruhum, ey şahbazi-ülviyyət,Himmətimtək fəzadə pərvaz et!
Bir ağac yıxıldıBir ağac yıxıldı yol qırağında,Bir hənir yox oldu yol qırağından.
Aşığın dərdiMən səni görmüşəm on beş ıl əvvəl,Dilində bir qoşma, bir dərdli qəzəl,
Urus nemesdü qərdeşim!Bizim qurum "mobil" nidü, əsası səsdü, qərdeşim,Dinəndə "NO"du bilginən, susanda "ÜES"dü qərdeşim.
QınamaKimlərə od qoydun bu gözlərlə sənNə qədər adamlar yanıb-yaxılıb.
SınmaSən uca boyunu şax tut, şax dayan,dost var, dost yanında düşmən var qərəz.
Əsib badi-səba, nümayan olduƏsib badi-səba, nümayan olduÇaki-giribandan bir bəyaz məmə;
İllər və heykəllərİllər,min fəryadlı
Kənzül-həqayiq, fəsil 11ز بعد او دگر رکن جهاد استکه صاحب شرع اندر دین نهاد است
DərindiElə müəmmadır aşıq sənəti,Bir isimdə dörd hikməti dərindi.
EləyibXaliqi-ləmyəzəl-AllahMöcüz nümayan eləyib;