Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Çərxi-fələk yarıtmadıDövlətdən, vardan məni;
TəsnifCan nəqdin əgər etsən,Ey şux, təmənnasən,
Qəzəl: Əldən gedirəm sərvi-xuramanını görcəkƏldən gedirəm sərvi-xuramanını görcəkDildən düşərəm qönçeyi-xəndanını görcək
Belə olmazAy ağalar, ay qazılar,Belə olmaz, belə olmaz!
Söyüd ağacı– Ey söyüd ağacı! Allah-təala məni sənə oxşadanda, ha budu, niyə demədin yazıqdı. Deyəydin ki, bədbəxt eləmə o yetimçəni... Bəlkə özü kimi eləsinə qismət oldu ki, ha budu, onun da heç kimi olmadı... Qoy bir övladları olsun, havadarları olsun, qocalanda əllərindən tutan olsun...Şəhdigül həyətin aşağısındakı söyüd ağacının altında iki dizini də yerə qoyub başını yuxarı qaldırmışdı, ovuclarını ağaca söykəyib elə bil onunla bəhsə girmişdi. Birdən ayağa qalxdı, ev yananda Zəhranın Əcəmiyə bağışladığı balaca xalçanı yovşan süpürgəsi ilə təmizlədi, ikiqat büküb hovuzun yanına qoydu, təzədən nə fikirləşdisə söyüdün hovuzun üstünə uzanan budaqlarından tutub bərk-bərk silkələdi, o tərəf-bu tərəfə əydi, sındırmaq istədi, gücü çatmadı. Birdən həyətdə qəribə bir zümzümə qanadlandı. O, başını söyüdə söykəyib zümzüməsini elə bil ağıya çevirdi: “Əzizim, dillər haray, Sonalar, göllər haray. Fələk qəsdimə durub, haray, ay ellər, haray...”
OlsunQız alanda gözlərini açgilən,Üzü şirin, rəngində də qan olsun.
Qərəzİbtida əlifdən dərsim alanda,Göstərdilər mənə nə qara yaxşı.
Deyə-deyəYığmadım dövləti, yığmadım malı,Ümidlə gəlmişəm var deyə-deyə.
DağlarıŞenlik der: məclisə sağı gələndə,Qədəhi dəstində ağı gələndə,
Yenə yad eylədim keçən günləriYenə yad eylədim keçən günləri,Axdı gözlərimdən qan gedər oldu,
Bir dəm salınsa çün ol sərvi-rəvan çəməndəBir dəm salınsa çün ol sərvi-rəvan çəməndə,Gözüm edər həzaran abi-rəvan çəməndə.
Gözlə, gözlə sənDedim, könül keçmə söz sərhəddini,Öz sözündən öz-özünü gözlə, sən.
Asivü bədəməlü rusiyəhü xaram mənEy xuda, sənə əyandır ki, vəfadaram mən,Tutduğum işləri yad eyləyib ağlaram mən.
BilinSəhər durur kolxozçularTarlaya katan aparır,
Qalmağay erdi bu aləmdə məhəbbət kaş kiQalmağay erdi bu aləmdə məhəbbət kaş ki,Tuşkey erdivü berdin rəsmi-müvəddət kaş ki.
Qəzəl: Könlümə mehrin ilə, ey mah, mübtəla əksik dəyilKönlümə mehrin ilə, ey mah, mübtəla əksik dəyil,Başıma zülfün ucundan bir bəla əksik dəyil
Amma müqəddimə. Bu hekayətlərin əsil əvvəl raqım və ravilərin bəyan edərAMMA MÜQƏDDİMƏ. BU HEKAYƏTLƏRİNƏSİL ƏVVƏL RAQİM VƏ RAVİLƏRİN
Qəzəl 1311Kim ki, azadə təriqətdi, itaət eləməz,İnanır, pərdədi səccadə, o, hörmət eləməz.
Qəsidə 56Bu göylər şahının lütfü mənə sayə salıb hər an,O itmiş könlümə indi dübarə olmuşam sultan.
Qəzəl 26Qarət etdi yuxumu, uyquma gəldi gecə yar,O səbəbdən yuxu gəlməz gözümə leylü nəhar.
Cami-Cəm, fəsil 11Sən ey xoş taleli mübarək saray,Səninlə olmuşdur ruha sevinc pay.
Üçüncü məclisMərcan xanımın evində böyük qonaqlığa hazırlaşırlar. Zal otağında uzun stol açılıb. Üstündə belə qonaqlıqlara yaraşan hər növ qab-qacaq, hər növ içki, meyvəcat, şirniyyat, qəlyanaltı və qeyri düzülüb hazırdır. Stolun ətrafında dolanan Mərcan xanım,38 Zərəfşan xanım, Çiçək, Püstə, Həsrət xala, Şərəf xala, Vələmir (kişi qulluqçusu) . Hərdənbir İzzət nənə də vayıldaya-vayıldaya görsənir. Mürşüd dayı da hərdənbir bazardan gəlib, bazarlıq işlərinə dair baş çəkmək xidməti göstərir və gedir. Pərdə açı-landa otaqda olur Mürşüd dayı, Mərcan xanım və Zərəfşan.
Leyli və Məcnun, fəsil 15Leylinin eşqi ilə Məcnunun ağlayıb sızlamasıMəcnun qohumların yalvarışından
Tapuna irişen dîvâna döndiTapuna irişen dîvâna döndiSeni kâfir görüp îmâna döndi
İslahat və nəticələrQızıl Arslan islahatı birinci növbədə paytaxdan başladı. O, hökumət qanunlarını nəzərdən keçirməyə başladı. Çünki bütün kəsirlərin üsul-idarədən doğduğunu bilirdi. O, bacardıqca hökumət qanunlarının icraiyyə işlərini qəzavətxanalardan alıb hökumət idarəsinə tapşırmağa çalışırdı. Hökumət məhkəmələri təşkilinə başladığı zaman ruhanilər arasında böyük dedi-qodu başlandı.Qızıl Arslan torpaq vergisi işlərini tamamilə dəyişdirmək üçün geniş bir komisyon təşkil etdi. Çünki vergi qanunları olduqca ibtidai idi. Bu qanunlar, ərəblərin vaxtında qoyulmuş qanunlar idi ki, bunun vasitəsilə də kəndlilər təpəsindən dırnağına qədər soyulurdu. Nəticədə kənd təsərrüfatı dağılır, kəndli torpağı buraxıb şəhərlərə qaçırdı<sup>1</sup>.
Ənisül-arifin, 11هر کرا قصد حریم کبریاستدشمنش در راه دین کبر و ریاست
Töhfeyi-Sami, bölmə 422اطوار خوب و اخلاق مرغوب داشت این مطلع از اوست :کاکل مشک فشان بر قد نخل آسایش
Qəzəl 65ای سایه الهی ظل همای زلفتجانها اسیر چشمت، سرها فدای زلفت
Qitə 23ای با خدای و با همه خلق خدای راستاز داد و راستی همه پیروزئی تراست
ƏrənlərCan verib şan alan ərlər var Azərbaycanda,Düşmənə odlu sipərlər var Azərbaycanda!