Gülşəni-raz, fəsil 9

تو از عالم همین لفظی شنیدیبیا برگو که از عالم چه دیدی؟

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi4 dəq
Ayalı keçdi

Yad edəndə yad ellərdə diyarı,Aşığın eynindən ayalı keçdi.

Aşıq Alı1 dəq
Ordan-burdan 62

Cavad uyezdində pristav Şəfi bəy Fətəlibəyova açıq məktub*“Dusti-mehriban” cənab Şəfi bəy!

Üzeyir Hacıbəyov2 dəq
Gülxanım

Afərin, səd afərin,Sən təki yara, Gülxanım.

Şair Məmmədhüseyn1 dəq
Gedibdi

Eşidin, məclisdə arif olanlar,Sərrafam, gövhərim, kanım gedibdi.

Aşıq Ələsgər1 dəq
Solğun çiçəklər

5 pərdəli dram**Məclis əhli

Cəfər Cabbarlı1 dəq
Özün bilirsən

Özün bilirsən ki, mənim kimimsən,Uzaq mənzillərə üzən gəmimsən.

Sabir Rüstəmxanlı1 dəq
Qəzəl 110

تا شراب عشق از جام ازل کردیم نوشتا ابد هرگز نخواهیم آمد از مستی بهوش

Şəms MəğribiQəzəl1 dəq
Alü ala könlək ol əndami-simin üstünə

Alü ala könlək ol əndami-simin üstünə,Lalənin yaprağıdur gülbərgi-nəsrin üstünə.

KişvəriQəzəl1 dəq
Şeir 49

کسی که بر سر نرد جهان قمار نکردسیاه روزی و بدنامی اختیار نکرد

Pərvin Etisami2 dəq
Bariqeyi-inqilab

1Hala qırılmadı səsi tari-rübabımın,

Məhəmməd Hadi1 dəq
Bir axşam

Dənizin firuzə gözlərindəkölgələr titrəyir, sıxlaşır.

Rəsul Rza1 dəq
Divanə

Cavan qız sinni-şəbabətə yetişmişdi. Zahir və batinində çocuqluq əsərləri məhv olub gedirdi: boy ucalıb, gəysu dolğunub, simasında da ayrı məlahət görünürdü. Sitarənin könlü daha əyləncələr diləməzdi, fikirindən də uşaqlar ilə laqeydanə oynamaq keçmirdi. Axşamadək Sitarə pəncərənin önündə oturub xiyalatda idi; bu xiyalat həyatə və məişətə doğru idi. Sitarə pəncərədən bağçaya baxırdı: çiçəklər, otlar, güllər bahar günəşinin ılıq şuasının altında ruhlanıb, təravətlənib, gözəl qoquyurdular; quşların hərəsi bir nəğmə oxuyub, insana ləzzət verirdi.Sitarə bunlara baxırdı, şad olurdu, durub həyətə gedirdi və hər çiçəkdən birini dərib; hər güldən bir yarpaq üzüb, hərəsindən də bir həzz aparıb bir lətafət anlıyırdı. Sitarə bağçanı dolanırdı, fırlanırdı. Güldən çox gül, çiçəkdən çox çiçək. Lakin ürəkdə bir aramlıq, ruhda bir sakitlik yox idi. Sitarə ixtiyarsız çiçəkləri əldən yerə tökub, yenə pəncərənin önünə çəkilirdi. Və başını çiyninə qoyub fikirə gedirdi. Sitarənin xiyalında bir cavan oğlanın əksi nəqş bağlamışdı. Bu oğlan Sitarə kibi zərif, lətif bir cavan idi; gecə gündüz Sitarə ilə gəzib dolanardı. Bunlar bir birinə əşq yetirib, bir can bir cəsəd olmuşdular. Dadlı, dadlı, söhbətlər, səfalı, göz yaşları, bunların həyatını saadət nuru ilə ışıqlandırdı. Qız xoşbaxt, oğlan xoşbaxt – ikisi də əl ələ verib şad və xürrəm diriliyin geniş bağında ömür sürürdülər; gül yığıb, çiçəklər dərib, qoxusundan ruhipərvər olurdular. Onda Sitarənin ürəyi aram tapıb ruhu sakit olurdu. Sitarə tamam xiyalat aləminə qərq olub dünyadan xəbəri yox idi. Evdə bir söhbət olardımı, yeni bir iş ittifaq düşürdümü – bunların heç birindən Sitarə agah olmazdı. Bəlkə arvad qonaqları gəldikdə, onlara görünüb, çaydan xərəkdən verib, yenə o biri otağda pəncərənin önünə keçərdi.

Yusif Vəzir Çəmənzəminli4 dəq
Birinci pərdə

Səmərqənddə, Əmir Teymur sarayında Şərq zevqinə uyğun süslü bir salon... Salonun içi Türküstan, Iran və Hindistan məfruşatilə döşənilmiş... Dört guşədə gümüşdən yapılmış birər qartal, ortada altın sütunlar, yaldızlı masalar və sandaliyələr... Qarşıda böyük bir pəncərə, pəncərədən görünən son dərəcə baqımlı və çiçəkli gözəl bir bağça nəzərləri oqşar. O l q a pəncərə önündə ətrafı seyrə dalmış görünür. Dışarıda əskəri marş çalınır.Or x a n (Gəlir. Olqayı görür-görməz arqası sıra gələn D ə m i r q a y aya).

Hüseyn Cavid192521 dəq
Qitə 29

میم سپاسی کجاست تا که نگویدعارف بیچاره دادخواه ندارد

İrəc Mirzə3 dəq
Qızıma

Qüdrətim olsaydı, yaza bilsəydim,Bir kağız üstünə bu dərdi, qızım!

Əhməd Cavad19341 dəq
Nikolay İvanoviç Baranovskiyə

Qafqaz canişinliyi baş idarəsi departamentinin mütərcimi podpolkovnik Mirzə Fətəli Axundzadənin yazılı məruzəsi**Qafqaz canişini Baş idarəsi departa- mentinin direktoru həqiqi dövlət müşa- viri kavaler Nikolay İvanoviç Baranovski*

Mirzə Fətəli Axundzadə2 dəq
Meşəli sahillər

Nabran lövhələrindən*Mən Xəzərdən ayrılmıram,

İslam Səfərli3 dəq
Qəzəl 69

قمار عاشقان بردی ندارد از نداران پرسکس از دور فلک دستی نبرد از بدبیاران پرس

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl2 dəq
Qiymət

Tələbələrimə*1

Bəxtiyar Vahabzadə197015 dəq
İki lövhə

Yolun alt tərəfi pambıq tarlası,Yolun üst tərəfi gömgöy zəmidir.

Qasım Qasımzadə1 dəq
İlk bahar

Gəldi martın doqquzu,Bayram etdik novruzu.

Abbas Səhhət19121 dəq
Acından təbib

Şuşa və İrəvan arasında düşən bir qəzaya Zəngəzur qəzası deyirlər. Bu qəzanın çox yerləri dağlıq və əhalisi də kürdlərdir. Əhalinin peşəsi qaramal saxlayıb, yağ, pendir satıb onunla güzəran etməkdir. İlin səkkiz ayını Zəngəzur yollarını qar basar, tərəddüdlər kəsilər. Ancaq dörd ay yollar şənlik olar. Aran tərəkəmələri qoyunlarını oraya, yaylağa apararlar. Alış-verişçilər dəstə-dəstə gedib kürdlərdən yağ, motal, yun... alıb, satış üçün Qarabağa gətirərlər. Kürdlər həmçinin gəlib şəhərdən özləri üçün qış tədarükü apararlar.Kürdlər dünyadan uzaq bir yerdə yaşadıqlarından pula qiymət qoymazlar və pulun hesabın da bilməzlər. Xüsusən arvadları. Yağı, pendiri dəyər-dəyməzinə, cürbəcür arşın malına, sabuna, güzgüyə, saqqıza... və habelə şeylərə dəyişərlər... Odur ki, oraya yağ, pendir almağa gedən bir atı güzgü, üskük, ucuz üzük, saqqız və sair bu ənva şeyləri ilə yükləyib yola düşər və qayıdan vaxtı bir at yükü lətif, kəhrəba kimi yağ gətirər. Bu sətirləri tacirlərimizin ittilaı üçün yazıb keçirəm mətləbə. Bir gün may ayının ortalarında İki yoldaş – mən və Kərbəlayı Məhəmməd yağ almaq niyyəti ilə bir qədər çərçi malı götürüb Zəngəzur tərəfə rəvan olduq. Turşsu adlanan bir yerə çatdıqda aclıq bizə ilə verdi. O yan-bu yana baxıb ev qaraltısı da olsun görmədik. “Pənah pərvərdigara” deyib bir qədər də yol getdik. Zarıslı kəndinə çatanda gördük kəndin ətrafında tərəkəmə köçü düşüb. Köç tərəfə yeriş edib bir az çörəkdən, süddən istədik. Alaçığın qabağında istirahət ilə uzanmış bir oğlan başını qalxızıb dedi:

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev4 dəq
Xaki-payin, dilbəra, bir tac dövlətdir

Xaki-payin, dilbəra, bir tac dövlətdir mana,Bəs yüzün görmək sənin bəxtü səadətdir mana.

Şah İsmayıl XətaiQəzəl1 dəq
Telefon söhbəti

Sən məndən uzaqsan, mən səndən uzaq,Uzaqdır sevimli gözlərin mənə.

Mikayıl Müşfiq1 dəq
Məmələrin

…………………………………………………………………………

Aşıq Qurbani1 dəq
Xal

Yarpaqlara xal düşürXəzan gələndə.

Qabil19851 dəq
Ulduzlar

Yüz illər, min illər sizin şölənizSularda səpildi hər yola, izə.

Tofiq Bayram19642 dəq
Məktəb, uşaqlar və mən

Sentyabrın on beşində babam məni üstü qırmızı dəmirli, böyük kürsülü binada yerləşən məktəbə apardı.Və orada mənim anlaşılmaz, daimi kədərimə yeni bir hiss də əlavə olundu: mən uşaqların şən çığır-bağırı içində birdən-birə özümü yalqız hiss elədim və bu hiss sonralar da eyzən mənimlə oldu.

İlyas Əfəndiyev5 dəq
Gəlməz

Dağılıb başımdan qəm ədaları,Cəhd ilə çalışsam, kamala gəlməz.

Novrəs İman1 dəq