Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Könül olubdu fərağında biqərar, ey dust,Neçin məni elədin zarü dilfikar, ey dust!
Yeni ailələrəHər oğlan ki evlənir, hər qız ki gedir ərə,Xoşbəxtlik istəyirsə, bunu alsın nəzərə:
Rübailər, 127Könlüm hanı dərdimdən açım mən söhbət,Qəmdən deməyə canımda yoxdur taqət.
Keçib daim günüm meyxanələrdəKeçib daim günüm meyxanələrdə,Yəqin bir sirr var peymanələrdə.
Rübai 45روزی که ز دهر بر غرامت نرومآلوده به صد رنگ ندامت نروم
Qəzəl 20حسنی که هست روی تو را بینهایت استخوب است گل ولی نمک اینجا به غایت است
Qəzəl 58نظرم دوش بدیدار مهی زیبا بودشب تاریک مرا روز جهان آرا بود
ŞəkibaiYar getdikcə təhəssür dili-şeydadə durar,Ömr vardıqca həves aşiqi-risvadə durar!
Hürmüz və ƏhrimənAzərbaycan, gözəl bir yaz… Həyat bolluq, işıq çoxdur,Qaranlıqdan, əsarətdən, xəyanətdən nişan yoxdur.
Mehmanxana xidmətçisiOrta yaşlı, çox şirindil bir qadındı,Elə belə soruşdum ki, «adın nədir?»
Hac havasındaMillət boğulurkən vətənin ac havasında,Məmurlarımız yallı gedir tac havasında.
SevinEvdə bikef olur yoldaşım hərdən,bir soyuqluq hopur qana, iliyə.
AzərbaycanMən könlümü təzəcə eşqə düşənlər kimiPıçıldamaq istərəm – eşidilməsin səsim.
Soruşdum dibərdən: yoxsa bərgi-gülSoruşdum dibərdən: yoxsa bərgi-gülLətafəti tər bədəndən öyrənib?
BalalaraOğlum, mən sənə aşiq olmaqla məşğulam*N.Hikmət*
Səadətnamə, 6بر جُنَید ابلهی گرفت این دَقْکه چه داری دلیل هستی حق
Dal-dalaYaz açılcaq gəl çiçəyin seyrinə,Təbib deyər qoy tökülsün dal-dala.
OvzaımızBir neçə zaman bundan əvvəl məqalələrimizin birində millətimizə rəhbər və başçı olmalı adamlar lazımdır məalında bir şey yazmışdıq. Bugünkü halımız camaatın adamsız qaldığını və adama əşədd möhtac olduğunu ən müəssir bir surətdə göstərməkdədir. Bir tərəfdən zemstvo məsələsi, digər tərəfdən məktəb və ələlümum maarif məsələsi, bir yandan da qərəzi-şəxs həvəsilə iş görməyə atılıb da, camaatın zərər və fəlakətindən mənfəət aparmaq istəyənlərin əmal və hərəkatimüzürrəsinə qarşı məmaniət göstərmək məsələsi. Bunların hamısı həll və fəsilsiz qalmaqla nə qədər zərərləri movcib olur.Bu zərər və ziyanları görüb də dinməmək, danışmamaq məhz xəyanət və vicdansızlıqdır. Axırda camaatın fəlakətini mövcib ola bilən bu zərər və ziyanları dəf etməklə işlərimizi düzəltmək və hər bir işi öz yoluna qoymaq üçün adamlar lazımdır. Oylə adamlar ki, qəlbləri pak, niyyətləri xalis olmaqla bərabər qüvayi-ruhaniyyələri möhkəm və mətin olsun. Hissiyyat sahibi deyil, əqli-səlim sahibi olsunlar... Zira hər bir böyük işdə insan ancaq əqlini özünə rəhbər tutmalıdır. Yoxsa hissiyyata təvəssül edilərsə, işi batırar, yaxşı nəticə görməz. Doğrudur insanın hissləri iki cürədir: yaxşısı da var, yamanı da. Yaman hisslərin insanın qəlbindən bilmərrə məhv və nabud olmasının lüzumu şübhəsizdir. Yaxşı hisslərə dəxi o qədər nəşvü nüma verməməlidir ki, əqlisəlimə qalib gəlsinlər.
BilmədimÖmrümə yaraşıq, könlümə həmdəm,Bir gözəl aradım, tapa bilmədim.
TelliŞahmar zülflərini görəndən bəri,Dərdim artıb, dönüb ümmana, Telli!
Fəhləviyyat 6دیله اویان چو من سامانه بگریتچو من بوم و بر و دامانه بگریت
Gülər(Xatirat dəftərindən fraqmentlər)– Əsərdə bir azərbaycanlı qızın çadrasını atması göstərilir. Kino tamaşaçıları bu bircə qızın da azərbaycanlı olmadığını öyrənincə, nə düşünə bilərlər? Ikicə gün də gözləyin, mən azərbaycanlı qızı taparam, – dedim.
DağlarZirvədən yol salıb ordan aşmadım,Qorxdum əhdimizi pozarsan, dağlar.
Rəqib bir gecə kim, yanında sahib ixtiyar olsunRəqib bir gecə kim, yanında sahib ixtiyar olsun,Nə dərdim var mənim andan, mana tək yar yar olsun.
Şeir 60قاضی کشمر ز محضر، شامگاهرفت سوی خانه با حالی تباه
Ulduzlara doğruDəsti-təsxirində tutmuşkən bəşər dünyaları,Yerləri, mə'dənləri, heyrətfəza dəryaları,
DivanəCavan qız sinni-şəbabətə yetişmişdi. Zahir və batinində çocuqluq əsərləri məhv olub gedirdi: boy ucalıb, gəysu dolğunub, simasında da ayrı məlahət görünürdü. Sitarənin könlü daha əyləncələr diləməzdi, fikirindən də uşaqlar ilə laqeydanə oynamaq keçmirdi. Axşamadək Sitarə pəncərənin önündə oturub xiyalatda idi; bu xiyalat həyatə və məişətə doğru idi. Sitarə pəncərədən bağçaya baxırdı: çiçəklər, otlar, güllər bahar günəşinin ılıq şuasının altında ruhlanıb, təravətlənib, gözəl qoquyurdular; quşların hərəsi bir nəğmə oxuyub, insana ləzzət verirdi.Sitarə bunlara baxırdı, şad olurdu, durub həyətə gedirdi və hər çiçəkdən birini dərib; hər güldən bir yarpaq üzüb, hərəsindən də bir həzz aparıb bir lətafət anlıyırdı. Sitarə bağçanı dolanırdı, fırlanırdı. Güldən çox gül, çiçəkdən çox çiçək. Lakin ürəkdə bir aramlıq, ruhda bir sakitlik yox idi. Sitarə ixtiyarsız çiçəkləri əldən yerə tökub, yenə pəncərənin önünə çəkilirdi. Və başını çiyninə qoyub fikirə gedirdi. Sitarənin xiyalında bir cavan oğlanın əksi nəqş bağlamışdı. Bu oğlan Sitarə kibi zərif, lətif bir cavan idi; gecə gündüz Sitarə ilə gəzib dolanardı. Bunlar bir birinə əşq yetirib, bir can bir cəsəd olmuşdular. Dadlı, dadlı, söhbətlər, səfalı, göz yaşları, bunların həyatını saadət nuru ilə ışıqlandırdı. Qız xoşbaxt, oğlan xoşbaxt – ikisi də əl ələ verib şad və xürrəm diriliyin geniş bağında ömür sürürdülər; gül yığıb, çiçəklər dərib, qoxusundan ruhipərvər olurdular. Onda Sitarənin ürəyi aram tapıb ruhu sakit olurdu. Sitarə tamam xiyalat aləminə qərq olub dünyadan xəbəri yox idi. Evdə bir söhbət olardımı, yeni bir iş ittifaq düşürdümü – bunların heç birindən Sitarə agah olmazdı. Bəlkə arvad qonaqları gəldikdə, onlara görünüb, çaydan xərəkdən verib, yenə o biri otağda pəncərənin önünə keçərdi.
İnamHansı sualın var cavabsız qala?Ümidlə, həvəslə bax istiqbala!
İlk pərdəYanda bir köşk... Qarşıda gül, yasəmən fidanları, sərv ağacları... Ortada fəvvarəli bir*havuz... Arif bir masa yanında əli alnında uyquya dalmış. Gecə aydınlığı... Coşğun*
Məsnəvi 32نمیدانم چرا حَتم است و واجبکه بر ما یک نفر گردد مواظب