Sevgi candan ayrılmaz

Sevən könlüm sevdi səni,Sevgi candan ayrılmaz!

Əhməd Cavad1 dəq
Nikolay İvanoviç Baranovskiyə

Qafqaz canişinliyi baş idarəsi departamentinin tərcüməçisi mayor M.F.Axundzadənın yazılı məruzəsi**Sentyabr 1868-ci il Baş idarə departamentinin direktoru, həqiqi dövlət müşaviri və kavaler Nikolay*

Mirzə Fətəli Axundzadə3 dəq
Bayram töhfəsi

Nəcib, düşüncəli bir bəstəkar qız,Piano önündə oturmuş yalqız.

İslam Səfərli2 dəq
Qəzəl 1

گذار آرد مَهِ من گاه‌گاه از اشتباه اینجافدای اشتباهی کآرد او را گاه‌گاه اینجا

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl2 dəq
Gülüstan

Azərbaycanın birliyi və istiqlal uğrunda*çarpışan Səttar xan, Şeyx Məhəmməd Xiyabani*

Bəxtiyar Vahabzadə19598 dəq
Sehrli torpaq

Bu torpağa zinət vermiş, sığal çəkmiş təbiət,Onu mənə ana edən deyil təkcə bu hikmət...

Qasım Qasımzadə2 dəq
Acından təbib

Şuşa və İrəvan arasında düşən bir qəzaya Zəngəzur qəzası deyirlər. Bu qəzanın çox yerləri dağlıq və əhalisi də kürdlərdir. Əhalinin peşəsi qaramal saxlayıb, yağ, pendir satıb onunla güzəran etməkdir. İlin səkkiz ayını Zəngəzur yollarını qar basar, tərəddüdlər kəsilər. Ancaq dörd ay yollar şənlik olar. Aran tərəkəmələri qoyunlarını oraya, yaylağa apararlar. Alış-verişçilər dəstə-dəstə gedib kürdlərdən yağ, motal, yun... alıb, satış üçün Qarabağa gətirərlər. Kürdlər həmçinin gəlib şəhərdən özləri üçün qış tədarükü apararlar.Kürdlər dünyadan uzaq bir yerdə yaşadıqlarından pula qiymət qoymazlar və pulun hesabın da bilməzlər. Xüsusən arvadları. Yağı, pendiri dəyər-dəyməzinə, cürbəcür arşın malına, sabuna, güzgüyə, saqqıza... və habelə şeylərə dəyişərlər... Odur ki, oraya yağ, pendir almağa gedən bir atı güzgü, üskük, ucuz üzük, saqqız və sair bu ənva şeyləri ilə yükləyib yola düşər və qayıdan vaxtı bir at yükü lətif, kəhrəba kimi yağ gətirər. Bu sətirləri tacirlərimizin ittilaı üçün yazıb keçirəm mətləbə. Bir gün may ayının ortalarında İki yoldaş – mən və Kərbəlayı Məhəmməd yağ almaq niyyəti ilə bir qədər çərçi malı götürüb Zəngəzur tərəfə rəvan olduq. Turşsu adlanan bir yerə çatdıqda aclıq bizə ilə verdi. O yan-bu yana baxıb ev qaraltısı da olsun görmədik. “Pənah pərvərdigara” deyib bir qədər də yol getdik. Zarıslı kəndinə çatanda gördük kəndin ətrafında tərəkəmə köçü düşüb. Köç tərəfə yeriş edib bir az çörəkdən, süddən istədik. Alaçığın qabağında istirahət ilə uzanmış bir oğlan başını qalxızıb dedi:

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev4 dəq
Ol pəripeykər ki, çeşmimdən nihan olmuş durur

Ol pəripeykər ki, çeşmimdən nihan olmuş durur,Baqi ömrüm olsun, ol cismimdə can olmuş durur.

Şah İsmayıl XətaiQəzəl1 dəq
Sabirin tərcümeyi-halı

Mirzə Ələkbər Sabir Tahirzadə 1278-ci sənaye-hicridə zihiccə ayının əvvəlinci günündə Şamaxıda təvəllüd etmişdir və rəcəb ayının 28-də, 1329-cu ildə vəfat etmişdir.8 yaşında məktəbə gedib oxuduğunu yazmağa həvəsnak olduğundan mollası tərəfindən afərin əvəzinə döyüldüyünü uşaq dili ilə bu sayaq nəzm etmişdir və rəsmi-xətti də böyləcə imiş:

Abbas Səhhət9 dəq
Tərtərhes nəğmələri

I**Yenə könlüm uzaqlarda,

Mikayıl Müşfiq10 dəq
Üzmə sən barı

Başına döndüyüm alagöz Pəri!Əlim ətəyindən üzmə sən barı!

Aşıq Qurbani1 dəq
Kəbin

Nə vaxt bir-birinə can-can dedilər,Harda tapışdılar, kim bilir onlar.

Tofiq Bayram1 dəq
Axşam qəribliyi

Yenə axşam çökür yamaca, yalaSükuta qərq olur bağça da, bağ da.

Qabil1 dəq
Mən və ağaclar

Evimizin qabağında atamın saldırdığı və indi hər gün, heç olmasa, bir-iki saat həvəslə qulluq elədiyi, öz əli ilə suvardığı cavan bağla mənim aramda gizli bir ünsiyyət yaranırdı. Buradakı alma, ərik, tut, gilənar, əncir, gavalı, qoz, armud, heyva ağaclarının hərəsinin öz görünüşü vardı və bunların hər biri mənə bir cür təsir eləyirdi. Ərik ağacının çəhrayıya çalan çiçəkləri mənə nə üçünsə əsrarəngiz təsir bağışlayırdı, gilənar, gavalı ağaclarının ağ çiçəkləri mənə zərif bir şadlıq gətirirdi. Ağ şahtutun günəş işığında zümrüd kimi parıldayan enli, ipək yarpaqları bu şənliyə bir cəsarət, daha qüvvətli bir şadyanalıq çaları verirdi. Qoz yarpağının soyuq ətri məni qüssələndirir və anamın tez-tez xəstələnməsini xatırladırdı. Bəlkə də bu ondan idi ki, bir dəfə anam malyariyadan bərk qızdıranda Zinyətə dedi ki, «get, bir qoz budağı qır gətir». Zinyət budağı gətirib verəndən sonra anam gözlərini yumub onu xeyli qoxladı... və anamı yuxu tutanda mən də balaca qoz budağını götürüb qoxladım və onun enli, tər yarpaqlarından qalxan ətir mənə soyuq və həsrətli göründü.Anamın xəstələnməsi həmişə mənim üçün son dərəcə qəmgin bir hadisə olurdu. Onun gözəl, şəffaf gözləri qızdırmadan alışıb-yananda mən özümü dünyanın ən bədbəxt adamı sayır və saatlarca yastığının böyründən uzaqlaşmırdım. Anam xəstəlikdən sağalıb ayağa qalxanda isə ürəyimdəki fərəhin həddi-hesabı olmurdu. Lakin kədərim kimi, fərəhim də həmişə ürəyimdə gizli qalırdı. Yəni mən onları izhar eləməkdən çəkinirdim. Ona görə çəkinirdim ki, mənim ortaboylu, enlikürək, qaraqaş, qaragöz, gözəl və çox qüvvətli bir oğlan olan atam başqa adamlarla zarafat eləməyi, deyib-gülməyi sevdiyi halda, biz uşaqlarla, xüsusən mənimlə çox sərt rəftar edirdi. Nə üçünsə, mənim zarafatım, deyib-gülməyim həmişə onu acıqlandırırdı. Ona görə də yavaş-yavaş məndə bir qapalılıq əmələ gəlirdi. Mən heç bir sirrimi, sevinc və kədərimi biruzə verməməyə çalışırdım və atamın yanında öz hərəkətlərim özümə yöndəmsiz görünürdü. Özümə, öz hərəkətlərimə inamım azalırdı, mən, bir növ, fağır, çəkingən olurdum, bu isə atamı acıqlandırırdı və onun mənə qarşı daha sərt rəftarına səbəb olurdu. Mən üsulsuz bir hərəkət eləyəndə, məsələn, nahar elədiyimiz zaman stəkana toxunub çayı süfrəyə dağıdanda, o, qəzəblənib, məni «maymaq», «filinti», «çolaq» adlandırıb danlayardı. Bu zaman:

İlyas Əfəndiyev8 dəq
Ağır xəbər

Mən o gün mətbəxdə idim. Xörək hazırlayırdım. Birdən qapının zəngi çalındı. Bu vaxt gələn kim ola bilərdi? Kamranın işdən, qızlarımın da məktəbdən qayıtmağına hələ çox qalmışdı. Düşündüm ki, indi olsa-olsa Gülnisa gələr. O, qan təzyiqinin çoxluğu nəticəsində parez olub yorğan-döşəyə düşəndən sonra, düz il yarım yatmışdı. Həkimlər yalnız indi qalxmağa və gəzməyə icazə vermişdilər. O, bəzən mənim, bəzən də qonşu arvadlardan birinin köməyi ilə dəniz qırağına çıxır, bir neçə saata açıq havada oturub, yorulanda evə qayıdırdı, mənim işə getmədiyimi biləndə, adətən bizə dəyirdi.Mən qapıya yanaşdım.

Mehdi Hüseyn7 dəq
Gəzirdim

Arif əhli, bir söz deyim, qınama,O zaman ki, bu dünyanı gəzirdim.

Novrəs İman1 dəq
Ağpinar

Ağpinar, qara pinar,Çəkildim dara, pinar!

Mirvarid Dilbazi1 dəq
Səhər, günorta, axşam

Nə gözəldir səhərin şəfəqləri yananda,Əvəzsizdir kainat təbiət oyananda,

Həkimə Billuri2 dəq
Gözləmə

Dünya bir sınaqdır hər addım başı,Havayı fallardan ümid gözləmə.

Cabir Novruz1 dəq
Yazırsan gecələr

Yazırsan gecələr...dostun, yoldaşın

Əli Kərim19611 dəq
Arzular

Gənc deyiləm, bilirəm, qırxa yaxındır yaşım,Sevmişəm, sevilmişəm, köçüm – külfətim də var.

Zeynal Cabbarzadə3 dəq
Səhəndə sarı

Səhər yoldan keçərkən,Salam verdik Bərəyə.

Həbib Sahir1 dəq
Payız

Yaşıl yarpaqlara düşdü qızıl xal,Çöllərə, düzlərə həzinlik gəldi.

Mədinə Gülgün19831 dəq
Abbasını özün al

Birisi molla Nəsrəddinin boynuna bir sillə vurmuşdu. Molla qazının yanına şikayətə getdi. Sillə vuran adamı tapıb gətirdilər. Qazı kitabını açıb bir qədər vərəqləyəndən sonra mollaya dedi:Boynunun ardında sillənin yeri qalmadığı üçün ondan bir abbası ala bilərsən.

Xalq ədəbiyyatı1 dəq
Odunla alışdı bu can xirmənim

Odunla alışdı bu can xirmənim,Min ələm bürüdü qəlbimi mənim.

Abbasqulu ağa BakıxanovRübai1 dəq
28

Gecədən xeyli keçmiş itlər hürüşdü. Doqqazdan səs gəldi. Axır günlər səksəkəli olan Kosaoğlu yerindən dik qalxdı, döyükmüş halda pəncərədən boylandı, səsə qulaq asdı. Bir azdan Sayalı içəri girdi.– Kimdir?

İsmayıl Şıxlı19544 dəq
Potyomkin

“POTYOMKİN”*(Tarixi poemadan bir parça)

Almas İldırım14 dəq
Uzaqdan məktublar

“Həyat haqqında düşüncələr” silsiləsindən*1**

Balaş Azəroğlu10 dəq
– Bulaq, gözəl bulaq, belə axıb sən

– Bulaq, gözəl bulaq, belə axıb sənSöylə, bu dağlardan hara gedirsən?

Zeynal Xəlil19721 dəq
Yoxdur

Kür qırağının əcəb seyrangahı var,Yaşılbaş sonası, hayıf ki, yoxdur!

Molla Pənah Vaqif2 dəq