Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Hər gecə təfəkkürə, xəyala dalaraq mən,Fələyin örtüyünü yırtıb keçirəm göydən.
Üçüncü fəsilI1904-cü ilin əvvəlində başlamış rus-yapon müharibəsi bütün dəhşəti ilə davam etməkdə idi. Çar ordusunun Lyaodun və Mukden cəbhələrində məğlubiyyəti, Uzaq Şərqdə ən möhkəm qala sayılan Port-Arturun yaponlar tərəfindən alınması, xüsusən çarın böyük ümid bəslədiyi donanmanın Susima boğazında darmadağın edilməsi çar tərəfdarlarını böyük matəmə batırmışdı. Rus ordusunun göstərdiyi qəhrəmanlığa baxmayaraq, bu müharibə çar üsuli-idarəsinin nə qədər çürük və zəif olduğunu da ortaya çıxarmışdı.
EhsanlarımızSəndən, ay Kirpi dayı, var yeni bir xahişimizSən əgər mərhəmət etsən, düzələr hər işimiz.
Rübailər, 15Meyxanada bütlərlə təhiyyat xoşdur,Pudluq qədəh əllərdə münacat xoşdur.
Bakı fəhlələrinəBu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,Fəhlə də özün daxili-insan edir imdi,
Qəzəl 110زنی چو آتش می ساقیا بخر من هوشمچنان بزن که بمحشر برند دوش بدوشم
Tarix 8چون از خبر آمدن لشکر روممردم همه دامن از تعیش چیدند
Rübai 66گفتم چو تو را عاشق شیدا باشمشاید که من دل شده تنها باشم
Sənə inanıramNə dona girsə də ilandır, ilan,Lənət ağına da, qarasına da.
Maddeyi-tarixYatmış idim, gecə röyada məni tutdu köpək,Ol qədər keçmədi ki, gördüyüm oldu gerçək.
Birinci pərdəBirinci şəkil*XVIII əsr. Azərbaycan, Qazax mahalı. Vidadinin evi. Arxa tərəfdə Kür çayı şırıl-şırıl axır. Qürub zamanıdır. Vidadi tək ağac altında namaz qılır. Namazın arasında əllərini göyə qaldırıb titrək və təsirli bir səslə.*
Gül kimi yüzüm əgərçi, şadü xəndandur mənümGül kimi yüzüm əgərçi, şadü xəndandur mənüm,Lalə tək bağrımda hər yan daği-pinhandur mənüm.
Gecələr ağladıDərdinə hər yan, gecələr ağladı.Tapmadı dərman, gecələr ağladı.
Xoş görmüşükDünya səni xoş görmüşük,Həyat, hər anın gözəldi.
Dedin: sevmirəm səniDedin: sevmirəm səni,Bu sözünə inandım.
Qaraçı qızıBir qaraçı qızı neçə il qabaqkəsib qabağımı dedi astadan:
Nə yaxşı yaraDəsti-canan sayalıdı əzəldən,Yaranda yaranı nə yaxşı yara.
KönülAy ağalar, gəlin vəsfin söyləyim,Heç bilmirəm birdən puş olur könül.
Səadətnamə, 42نقل دارم از حجة الاسلامکه: «پدید آمد اندر این ایام
Sarı, görəndəXudam səni nə xoş gündə yaradıb,Meylim axır sana sarı, görəndə.
Sitarə6 pərdəli opera librettosuİştirak edənlər
Üçüncü məclisS o l t a n b ə y i n evində vaqe olur. G ü l ç ö h r ə təkcə oturub oxuyur. Musiqi çalınır.Bülbüli-zarəm, güli-rüxsari-alindən cüda.
Qəsidə 24ای شده شیفتهٔ گیتی و دورانشدهر دریاست، بیندیش ز طوفانش
Bir cavanın dəftəriBİR CAVANIN DƏFTƏRİ*22 mayis, 1905. Deyəsən atam getməyimə razı olacaq. Anama qaldıqda, o çoxdan razıdır. Məqsədim xalamı görüb, ziyarət etmək deyil – onu bir o qədər də könlüm istəmir – şəhərimizdən bıqmışam, qaçmaq istəyirəm. Tühaf deyilmi, orta məktəbin altıncı sinfinin tələbəsi hələ öz şəhərindən başqasını görməmişdir. Halbuki buralardan bıqdım, yoruldum; gözlərim yeni yerlər, yeni simalar, yeni üfüqlər görmək istəyir. “Yenilik” – deyə bütün varlığım hıçqırır. Gör atam nə deyir:
Gəncə qapısıHər kəs bilir ki, onun çiynində nə isə qeyri adi bir yük var, amma ciddi-cəhdlə bu yükü unutmağa çalışır. Çünki yada salan kimi etiraf etməlidir ki, belə yaşamaq olmaz. Bəs necə yaşayasan? Hələ ki, ayrı cür yaşamağın da yolu tapılmayıb. Beləcə bir nəsil bir-birinin üzünə baxmaqdan çəkinə-çəkinə dünyada hər şeydən danışır və ürəyini əridə-əridə çalışır ki, ən başlıca şeydən danışmasın. Axı o qeydən danışan kimi nə isə bir iş görmək lazım gələcək. Bu adamlar üçün isə bulaqdan, qeyrətdən, qələbədə, Təbrizdən, kainatdan danışmaq balaca bir iş görməkdən daha asandır.*
Molla NəsrəddinəZənn etmə bizi qabili-ülviyyət, a Molla,Hala deyiliz layiqi-hürriyyət, a Molla,
İkinci məclisİKİNCİ MƏCLİSİkinci məclis haman gündə əvvəlinci damda vaqe olur. Dam kilim, gəbə ilə pakizə fərş olub, bir tərəfdə un çuvalları düzülüb. Bir tərəfdə yağ dəriləri, yun məfrəşləri qoyulubdur. Hatəmxan ağa oturub damın yuxarısında, fərş üstə. Arvadı Şəhrəbanu xanım ərinin sağ böyründə, çənəsin yaşmayıb, ağ örpək başında, həllaci samit əyləşibdir. Hatəmxan ağanın müqabilində qardaşı oğlu Şahbaz bəy oturub, xəncərinin dəstəsinə sövkənmiş, müntəzirdir görsün ki, əmisi nə danışacaq. Yun məfrəşlərin birisinin üstünə bir xalça salınıb, Şahbaz bəyin sol tərəfində qoyulub, üstündə müsyö Jordan firəngi libasında, qıçın qıçı üstə aşırıb, başı açıq, əlində barmaq uzunluğunda və yoğunluğunda bükülmüş və lülələnmiş tənbəki yarpaqlarını yandırıb çəkir. Hatəmxan ağanın böyük qızı Şərəfnisə xanım bunlardan əvvəl xəlvətcə gəlib, yük qabağında asılan kilim gərdəyin dalısına girib pusur ki, görsün nə danışacaqlar. Bu halda Hatəmxan ağa üzün müsyö Jordana tutub xitab edir.
Sabahları düşünərkənBir ömür də yaşayaydımbundan belə.
Q.Şərifzadəyə məktublar1Naxçıvanda cənab məarifşüar və fəzilətasar, qəmküsari-millət və cannisarimədəniyyət, əfəndim Məşədi Qurbanəli ağa Şərifov damə lütfəhü həzrətlərinin hüzurialilərinə vüsul olan 1428 rəbiül-əvvəl Dərsəadət.
Saqiyə, rəhm qılıb badə gətir nuş edəlimSaqiyə, rəhm qılıb badə gətir nuş edəlim!Pişi-çeşmi rüqabə yari dər aquş edəlim!