Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Birinci pərdə vaqe olur bir kənd qolçomağının evində. Evə kənd ağsaqqalları və bir çox başqa kəndlilər toplaşmışdır.*Qolçomaq Qasım əlində təsbeh evi dolanır.*
Məsnəvi 5ماییم قلندران معنیدر لنگر خوش هوای دنیی
Rübai 145گر دل به وفای تو هبا داشتمیاین شهر ز جور خلق بگذاشتمی
Töhfeyi-Sami, bölmə 274مولد او شیرازست اول در خدمت سلطان یعقوب بود پیش از آن بکار دگری اوقات میگذرانید اما آن زمان که بخدمت سلطان یعقوب افتاد ترقی کلی کرد و در آن زمان او را بابا شاعر میگفتند، او بسیار حریص شراب و بد مست بود و دایم الاوقات در شرابخانه بسر می برد و بعد از زیارت پادشاه مذکور در زمان صاحبقران مغفور بخراسان افتاد. و در شهر ابیورد ساکن شده حاکم آن دیار هر روز یک من شراب و یکمن گوشت مقرر کرده بود که باو میدادند . در آخر کار او بجایی رسید که مردم شراب خانه او را از پی مایحتاج خود ببازار و شهر میفرستادند و باو هزلهای رکیک میکردند و او بواسطه شومی حرص شراب تحمل میکرد و در آخر بمشهد مقدسه رضویه آمد و در شهور سنه خمس و عشرین و تسعمایه جرعه کل نفس ذائقه الموت چشید این چند بیت از جمله اشعار آبدار اوست :بخاطری که تویی، دیگران فراموشند
Ey rövzeyi-behişt cəmalın nişanəsiEy rövzeyi-behişt cəmalın nişanəsi,Kövsər o ləli-şəhd-misalın nişanəsi.
Müləmmə 38یا من بعیونه یوازیحوراء رعت ربی الحجاز
Bayquşu susdurTarixdə qalan bir ulusa düşmən olanlarKimlərdir, oğul? Məsləki, vicdanı yalanlar!
Mən varlıyam, sən yoxsulBeləsi də var*İnsana ta qədimdən zinət olub ömürlük –
Olur şüküftə könül zülfi-yarə şanə dəyəndəOlur şüküftə könül zülfi-yarə şanə dəyəndə,Necə ki, ovçu olur şad oxu nişanə dəyəndə.
Pərakəndə şeir 51چه حاجت است به می لعل سیر رنگ ترا؟نظر به پرتو خورشید نیست رنگ ترا
Qitə 242Var-dövlət istədim dünyada, ancaq,Onu alçaqlardan qəbul etmədim.
Rübai 25زلفت، که چو حلقهٔ کمند افتادستاز وی دل عالمی به بند افتادست
Qəzəl 259Oxladın gər sinəmi, ondan deyil bunca fəğan,Sinəmə basdın kamanı, qibtədən odlandı can.
KüpBir divanxanaya gedirsən, görürsən ki, başdan-ayağa kimi düzülüblər ruslar, ermənilər və qeyri millətlər, qulluq eləyirlər. Çox vaxt bunların içində bircə nəfər də müsəlman görmürsən ki, sözünü deyəsən. Xudanəkərdə ki, rusca da bilməyəsən, dəxi qalacaqsan mat və məəttəl; necə ki, adam, məsələn mollalarımızın ittihad yolunda çalışmaqlarına məəttəl qalır. Məsələn, indi mollalarımız bir vaxt görürlər ki, ittihaddan onlara bir bozbaş pulu çıxacaq, hər növ ilə çalışacaqlar. Amma o yerdə ki, bunlara bir mənfəət yoxdur, dörd əlli səy edəcəklər ki, ittifaqı və ittihadı ortalıqdan götürsünlər; məsələn, məktəblərdə…Gələk söhbətə.
Düşiben gîsûlaruna salalı kıl kıla biziDüşiben gîsûlaruna salalı kıl kıla biziNe lâzım ince bilün kim dutıban kıl kıla bizi
Qitə 8سید رهروان دین طیفورآنکه در عمر خویشتن بدفرد
Birinci pərdəSəhnə. Kaspi dənizinin kənarıdır. Ay çıxır, pərdə açılmadan uzaqdan avtomobil motorunun səsi eşidilir. Pərdə qalxarkən bir maşın görünür.*Şofer** — *(Kabinədən düşərək qapını açır)* Möhtərəm vətəndaşlar, təəssüf edirəm ki, sizi burada buraxmalı olacağam. Zəhmət çəkib maşından düşün.
Rübai 4ساقی برو و مده شرابم امشبکز مستی چشم او خرابم امشب
Rübai 146عناب لبا چو برگ عناب شدیبدرنگ بیامدی و بشتاب شدی
Töhfeyi-Sami, bölmə 275در سلک شعرای کرام و فضلای عظام، انتظام داشت و فقر و مسکنت و قلت اختلاط او با اهل دنیا مشهور تر از آنست که احتیاج بنوشتن داشته باشد شعر میگفت و از اکثر سالکان مسالک سخنوری بوفور مهارت در فن شعر امتیاز تمام داشت و در علم قافیه و عروض و معما کامل بود و در جمیع اصناف سخن شعر میگفت، مثنوی هم میفرموده هم ذو بحرین و هم تجنیس که عقل در او متحیر است و قصیده ی مصنوع خواجه سلمان را باسم میر علیشیر تتبع کرده و چند صنعت بر او زیاده کرده امیر علیشیر انصاف داده که بسیار به از قصیده ی خواجه سلمان گفته . در غزل نیز اشعار عاشقانه بسیار دارد از آن جمله چند بیت در سلک تحریر درآمد :یا تو که پاکدامنی صبر من از خدا طلب
Xət gəldi rüxi-yarə füzun oldu səvadıXət gəldi rüxi-yarə füzun oldu səvadı,Şəffafdı bu ayeyi-”Vəlleyl” midadı.
Müləmmə 40الراح الراح یا سؤلی یا املیفالنور غاب و خاض النوم فی المقل
Bir ömürBir ömür nə qədər sürür, kim bilir?Nə şair, nə alim, nə həkim bilir!
Bir anlıq həyəcanSevgilim, həyatla vida çağımdaBorcunu yerinə yetirməyə gəl.
Narazıyam, ey gül, mənə imdad eləsən dəNarazıyam, ey gül, mənə imdad eləsən də,Naşad eləyən könlümü dilşad eləsən də.
Qəzəl 77پردهدارِ حرفِ دعوی کن لبِ خاموش رااز دبستان برمیاور طفلِ بازیگوش را
Qitə 243Günəşə bənzəyən bir oğlum vardı,Basdırdım mən qara torpağa nagah.
Rübai 26حسنی که تو، ای نگار، داری بردستآن نقش چرا همی نگاری بردست؟
Qəzəl 267Sənə verdim könül, göz çəkdim həm canandan, həm candan,Yaxıb bir şəm, qovdum dostları mən ol şəbistandan.
Otİlin hər fəslinin bir hüsnü var; amma qışın ləzzəti bir özgədir.Bu qədər var ki, şairlər bahar fəslini hamıdan artıq dost tuturlar. Kitablarda həmişə oxumuşuq ki: