Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Zülfünün her hamında bin çîndürHer çîn içinde bin gönül çîndür
Rübai 9هر دل،که ز سر کارآگاهی یافتدر ملک جهان ز ماه تا ماهی یافت
Yeddinci pərdəOxuyan qız. Firəngizin tualet otağıdır. Otaqda heç bir kəs yoxdur, zaldan alqış səsləri eşidilir. Azdan sonra Firəngiz daxil olub güzgünün qarşısında oturur, saçlarını səhmana salır. Bu əsnada bir dəstə adam əllərində gül dəstələri daxil olur.*Birinci adam** — Mühəndis dəstəsi tərəfindən *(gül dəstəsini qoyur).*
Rübai 15آنم که جهان چو حلقه در مشت من استوین قوت حق ز پشتی پشت من است
Rübai 149ای آنکه خجستگی تو دادی به همایبا من به وفا و مهربانی به هم آی
Töhfeyi-Sami, bölmə 292از شیخ زاده های شهر ابهر عراق است اما اکثر اوقات در شهر هرات می بود و آنکه در مجالس النفائس آورده که از مرو است سهو کرده گویند روزی مولانا عبدالله هاتفی از او پرسید که تو چه نام داری جواب داد که نام من ابوالمکارم نزار الدین قدرت الله است و در شهر من مرا شیخ میرک میگویند و تخلص من نرگسی است . مولانای مذکور گفته که حاصل کلام . «نجس مردکی بوده ای!»در هرات بعضی اوقات محتسب بود و در آخر بقندهار رفت و در آخر در سنه ثمان و ثلثین و تسعمایه که سنین عمرش به ستین رسیده بود چمن حیات را وداع کرده بسرا بوستان خلد انتقال کرد . ا ین غزل از اوست :
Bir könül ki, ola ol mahliqadən xaliBir könül ki, ola ol mahliqadən xali,Bu yəqinimdir olur nuri-xudadən xali.
Tərkibbənd 3به سر زلف سیه باز گره بر زده ایخرمن عمر مرا آتش غم در زده ای
Bir ulusunBir vətənin dildir ömürdük canı,Bir ulusun dastanı dildir, oğul!
Vəfalı qalıbYenə könlüm quşu xəyala dalıb,Başımın üstünü dumanlar alıb.
Gözəlim, el duyar axır, mənə az qaş-göz elə!Gözəlim, el duyar axır, mənə az qaş-göz elə!Bir də aldanmaram, ölsəm də, vəfasız gözələ.
Qəzəl 77پردهدارِ حرفِ دعوی کن لبِ خاموش رااز دبستان برمیاور طفلِ بازیگوش را
Qitə 283İlahi, hər dərdim sənə bəllidir,Özün əlac eylə mənim dərdimə.
Rübai 55بر نطع تو اسب شیرکاری گرددفرزین تو پیل کارزاری گردد
Qəzəl 269Yenə at çapdı meydanda, qopardı toz o cananım,Əl atdı, silkədi damanını, düşdü yerə canım.
Mırt-mırtVacib və lazımlı bir məsələ var ki, ona da heç diqqət eləmirik və qulaq asmırıq, deyirik: “Eh, necə olacaq olsun!”.Sözüm buradadır ki, bu axır vaxtlarda bizim yetişmiş qızlarımıza ər tapılmır və bir neçə il gözləyirlər, – axırda da hər kəs rast gəlir, – gedirlər, amma çoxu da qalır evdə və özünə layiq oğlan tapa bilmir ki, getsin (Dövlətli qoca kişilərin kefidir ha!).
Ta'âla'l-lah ta'âla'l-lah bu ne lutf-ı ilâhîdürTa'âla'l-lah ta'âla'l-lah bu ne lutf-ı ilâhîdürBu gönül mülki ilinde ne tâc u taht-ı şâhîdür
Qəzəl 11خدا را، ای مذکر، رحم فرماز حد بگذشت سرمای تو بر ما
Mədain xərabələrindəBöyük şairləri istiqbal etmək üçün Qızıl Arslan xüsusi əmr vermişdi. Fəxrəddin bu əmri alar-almaz yüz nəfər Azərbaycan atlısı götürüb Sər-sər mənzilinə qədər getdi. Şairləri böyük bir təntənə ilə Bağdada daxil edib Qızıl Arslanın yaşadığı Əmir qəsrində düşürdülər. Sarayda şairlərin şərəfinə böyük bir ziyafət təşkil edildi. Ziyafətdə Qızıl Arslanın vəzirləri, qoşun sərkərdələri və Bağdadda olan azərbaycanlılar iştirak etdilər.Qızıl Arslan şairlərlə bərabər köhnə asarları, kitabxanaları, xəlifələrin qəsrlərini ziyarət etdi.
Rübai 19هر وصف که در شان کلام الله استخاصیت او تمام بسم الله است
Rübai 150ای ترک ستمکاره و بیدادگریتو داد رها کنی بیداد گری
Töhfeyi-Sami, bölmə 295که بمولانا احمد تونی مشهور است و معلم حضرت صاحبقرانی بوده، آخر نمک حرامی کرده از این آستان عالیشان روی گردان شده بروم رفت و با امیرخان که آنزمان حاکم هرات بود خاطر نشان کرد که او هجو شما و مردم هرات کرده و سبب عداوت این بود که در شهر آشوب برای او گفته بود:امیرخان او را طلبیده و بعد از ثبوت دست راست و زبان او را بریدند در آن محل گفته بود :
Qeyr ilə yarım gəzir, gərdən çəkib bir qu kimiQeyr ilə yarım gəzir, gərdən çəkib bir qu kimi,Qalmışam viranələr küncündə mən bayqu kimi.
Rübai 8گل صبحدم از باد برآشفت و بریختبا باد صبا حکایتی گفت و بریخت
Şair olanınŞair olanın dərdi dinəndə,Misraları dəhşətə qan ağlar.
Sən deyilmidin?Bir zamanlar öz yurdunda azad yaşayanEl bağından güllər dərən sən deyilmidin?
Gül sənə olmaz lətafətdə bərabər, RahiləGül sənə olmaz lətafətdə bərabər, Rahilə,Sən özün bir nazənin gülsən sərasər, Rahilə.
Pərakəndə şeir 91تا خیال زلف او ره در دل دیوانه داشتاز پر و بال پری جاروب این ویرانه داشت
Qitə 297Gənclik bir qızıldır, ömrün əlindən,Düşərək torpağa, yox oldu birdən.
Rübai 56شطرنج تو ما را به شط رنج سپردلجلاج لجاج با تو نتواند برد