Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Qüdsiyi-cənnətməkanın müasirlərindən Qazax şairləri Mustafa ağa Arif və Kazım ağa Salikdən başqa Qarabağ xanlığında dəxi bir neçə xoştəb şüəra var imiş ki, onların isimləri atidə zikr olunur.Mirzə Həsən İbrahim xanın müqərriblərindən Əliməhəmməd ağanın nəvəsi və Mirzə Cəfərin oğludur. Mirzə Həsən ziyadə mərifətli, xoşxülq və sahibcamal bir zat imiş və təbi-şeriyyəsi də var imiş.
Nizaminin yaradıcılığıNizami yalnız klassik İran ədəbiyyatında deyil, bütün dünya ədəbiyyatında müstəsna yer tutan bir şairdir. Onun şeri, həm özü yaratdığı yeni janr (eşq əfsanəsi), həm bu janr ilə tam ahəngdə olan məzmun və məna (ruhi təhlil), həm özünəməxsus kəskin ifadəli (rəmzli) dili, həm heç bir şeyi gözdən qaçırmayan qavrayışlı görüş (qüdrətli təsvir), həm yüksəklərdə uçan geniş təxəyyüllü parlaq obraz və təşbehlər, həm də təsadüfə yer vermədən hər şeyi dəqiqləşdirib anladan və tək bir kökə bağlayan qavrayışlı fəlsəfə (vəhdəti-vücud nəzəriyyəsi) ilə eni-boyu ölçülməyən ucaman bir əsərdir. Bu əsərdə bizi özünə cəlb edən amil şair Nizaminin yanında eyni gözəllik, qüdrət və mətinliklə bərabər yeriyən filosof Nizamidir. Şairə böyük Hötenin təqdir etmiş olduğu dərinlik, təmkin, sakitliyini təmin edən onun bu müdrik munisi, öz sözü ilə desək, “əkdəş”idir.N i z a m ə d d i n ləqəbini daşıyan Nizamidə Şərqin bəlkə də heç bir şairinə nəsib olmayan bir fikir nizamı vardır. Bu nizam, başqa ifadəylə desək, bu sistem incəliklərinə varılarsa, ahəngdar bir ideologiya və dünyagörüşü sistemindən ibarətdir. Həmin sistem elə bir sistemdir ki, 800 il bundan əvvəl düşünülmüş olmasına baxmayaraq, yaşadığımız bu böhranlı günlərdə belə aktual deyiləcək qədər təzə və yenidir.
Qəzəl: Sənin kimi məlahət mülkünə bir padşah gəlməzSənin kimi məlahət mülkünə bir padşah gəlməz,Bənim kimi məlamət şəhrinə kəmtər gəda gəlməz
IX fəsil, 5Onları meşə kənarındakı ucqar bir stansiyada vaqondan düşürdüb, dörd təkər arabalara doldurdular və meşənin dərinliyinə gətirdilər. Burada ətrafı tikanlı məftillərlə çəpərlənmiş daxmalar var idi. Gələnləri daxmalara bölüşdürdülər.
Ghazal 1093نقطه خالش که نه پرگار سرگردان اوستکیست کز فرمان او گردن کشد، دوران اوست
Ghazal 93تب دوشین در آن بت چون اثر کردمرا فرمود و هم در شب خبر کرد
Rubai 96هر دل که غم عشق نهان است درولذتهای همه جهان است درو
Jam-i Jam, chapter 50شرم دار، ای پدر، ز فرزندانناپسندیده هیچ مپسند آن
GörəndəSöylə mənə, ey şapka, nədir səndə əlamət,Baş yendiririk doğrudu bir xanı görəndə,
Yâ rab irür şol güne yâra irişemYâ rab irür şol güne yâra irişemFurkatınun denizini yara irişem
Ənisül-arifin, 14عالمی را کین صفت بر سر زندآتش اندر دین پیغمبر زند
Töhfeyi-Sami, bölmə 476طالبعلم بود اما از شرب مدام صبح و شام بلکه علی الدوام فارغ نبود، در خدمت قاضی میرحسین کاشانی درس میخوانده و وظیفه مقرر داشته اما در هر چند روز توبه میکرد و باز بر سر کار خود میرفت قاضی مذکور وظیفه باو نمیداد باز توبه میکرد قاضی راضی می شد،نوبتی ایام زهدش طولی پیدا کرده قاضی ازا و پرسید که چونست که در این ایام شراب نمیخوری جواب داد که از شومی تو، در آن ایام روزی در بزمی که ساقی توبه شکن ساغر بر شیخ و شاب می پیموده حریفان این غزل جامی را که :بغیر از اشک بر بالین نیاید هیچکس ما را
Ghazal 65ای سایه الهی ظل همای زلفتجانها اسیر چشمت، سرها فدای زلفت
ƏrənlərCan verib şan alan ərlər var Azərbaycanda,Düşmənə odlu sipərlər var Azərbaycanda!
Qasida 71چون رخ معشوق خندان شد بصحرا لاله زارابر نیسانی همی گرید ز عشق لاله زار
Rubai 82بنمای رخ ار کام منت می بایدزان پیش که دود از آتشت برناید
KüsməsinQış küsür küssün, fəqət məndən baharım küsməsin,Küsməsin şux dilbərim, nazəndə yarım küsməsin.
Hikmətİki aqil kəs eyləməz dəvə,Eyləməz bir-birinə büğz əsla.
Rubai 43تا بر زنخ تو آشنا شد ریشتبر روی تو انگشت نما شد ریشت
Masnavi 6گفت شخصی به شاه اسماعیلکای فلک تخت آفتاب اکلیل
Eşqin tamam nəşəsi divanəlikdədirEşqin tamam nəşəsi divanəlikdədir,Meyxanənin məlahəti məstanəlikdədir.
Masnavi 9ای سخن پرور بلند آوازکه زبان تیز کرده ای و دراز
Iqbalnama, chapter 42مغنی دلم سیر گشت از نفیربرآور یکی ناله بر بانگ زیر
Ghazal 55مرغی شکسته درخور تیر ستم نبودگیرم مقیم زلف تو صید حرم نبود
Nə yazım?Şairəm, çünki vəzifəm budur əşar yazım,Gördüyüm nikü bədi eyləyim izhar, yazım,
Sən məni sevsəydin...Sən məni sevsəydin nolardı görən?Görən olardımı bir dərdim onda?
Kef elə, yorğana girXabi-qəflətdən kənar ol, haqq olan meydana gir,Mərd ol, meydangir ol, sən haqq ilə peymana gir.
Bakının dastanıNeçə ildir könül deyir söylə, şair,Şeir, sənət gülzarında Bakı hanı?
PayızDeyirəm, saralıb solduqca bağlar,niyə qan qaynayıb-qarışmayır heç?
Yükümü çəkirəmMən səhra keçənDəvəyə oxşayıram.