Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Aşina danəd sədayi-aşina*Mənim aşnam “Təzə həyat”ın 119-cu nömrəsində həcc məsələsindən söhbət açanda, söz yox, bilmirdi ki, onun “Aşina sədası”nı hamıdan qabaq Molla Nəsrəddin eşidəcək.
Câmı tolu la'l idiben billâh sâkî al berüCâmı tolu la'l idiben billâh sâkî al berüİy ayağı altun u iy sîm sâkî al berü
Sharafnama, chapter 25Come, cup-bearer! take off the fastening from the wine (of senselessness);Measure out (the wine), the measuring of the wind, — how long?
Təbriz qadınlarıNina son zamanlarda tənqidi çox sevirdi. Gah kütlə arasında iş aparılmamasından, gah qadınların inqilab hərəkatına cəlb edilməməsindən, ara-sıra inqilabın din təsiri altında olmasından danışıb bizi tənqid edirdi.İndi də inqilabçılarda cəza qanununun olmamasını, inqilabi qanunların həyata keçirilməməsini tənqidə başlamışdı.
Ənisül-arifin, 14عالمی را کین صفت بر سر زندآتش اندر دین پیغمبر زند
Ghazal 10تا هوای طوبی قد تو دارد جان ماهست منزل آیت «طوبی لهم » در شأن ما
Töhfeyi-Sami, bölmə 177ولد شاه عنایت الله دیلمی بود در سنه خمس و خمسین و تسعمایه وفات یافت این بیت از اوست :کشیده اشک برویم ز روی دیده خطی
Bir ərəbin Müaviyəyə qonaq olmasıİbn-Süfyanə Şamdə bir şəbMehman oldu bir fəsih ərəb.
Şerin gözəlliyiOzanlar yurda bağlı insanlar, ey dost,Gözəl konuşmalıdır ozanlar, ey dost!
Tarji-band 3بر گل سوری ز مشک تبتی پر چین کنیتا رخ من همچو زلف خویشتن پرچین کنی
Ghazal 7بازار شکر لعل شکر بار تو بشکستناموس فلک غمزه خونخوار تو بشکست
Mənim muştuluğumBəxtiyar Vahabzadəyə*Çoxdandır şad xəbər gəlmir o taydan,
Baba öyüdüMehtər Nəim əfəndiyə oxşatma*Əzizim, aqil olma, cəhd qıl tut rəsmi-nadanlıq.
Cümənin qəzəbiBir neçə il idi ki, quraqlıq keçdiyindən ayrımların əkin-biçini əmələ gəlmirdi. Quraqlıq bir dərəcədə idi ki, baharın orta ayında otlar saralıb, quruyurdu, çiçəklər solurdu, ağacların yarpaqları tökülüb, çılpaq qalırdı; dərə, təpə, çöl, çayır payız vaxtı kimi qəmgin və çılpaq bir halda görünürdü. Mal, heyvanın otlaması üçün nə ot və nə saman tapılırdı. Yazıq heyvanlar acından qırılıb, tələf olurdu. Get-gedə kəndi kasıblıq və bədbəxtlik bürüyürdü...Bir gün kəndin ağsaqqalları yığışıb, məsləhət elədilər ki, “allah nə üçün bizə qəzəb eləyir və göydən yağış yağmayır?”
Rubai 160زلف و رخ خود به هم برابر کردیامروز خرابات منور کردی
Ghazal 9روزی که فلک در خم چوگان تو گرددباید دو جهان عرصه میدان تو گردد
FisincanSanma əzdikcə fələk bizləri viranlıq olur.Un təmənnası ilə buğda dəyirmanlıq olur!
Ghazal 159شیوهٔ مردان نباشد عشق پنهان باختنکمتر از پروانه نتوان بود در جان باختن
Atashkadeh, chapter 31بوستان لاله رویان حجیزشد ز تاراج خزان چون برگ ریز
Xəbər ətərsizYarım saatdan artıq idi ki, Səkinə hərbi komissarın qapısında növbə gözləyirdi. Darıxır, tələsir, intizar çəkirdi. Ancaq qapı açılanda, üzlü adamlar növbəsiz irəli yeriyəndə Səkinə daha da geri çəkilir, sanki komissarın gözünə görünməməyə çalışırdı. Ehtimal ki, gözləyənlər hamısı güzəştə gedib, onu qabağa salsaydılar, Səkinə yenə içəri getməzdi. Çünki komissara deyəcəklərini hələ də ölçüb-biçməmiş, hələ də şikayətinə müəyyən ifadə verməmişdi. Şikayətçilərdə belə ehtiyat, çox vaxt sözün azlığından, yaxud mətləbin yüngüllüyündən olur. Səkinənin isə deməyə bir kitab sözü var idi. Ancaq haradan başlamağı, harada dayanmağı aydın etməmişdi. Düşünür, düşündükcə düşünürdü. Ona elə gəlirdi ki, sevgilisinin - 8 aydan bəri ayrıldığı, üç aydan bəri kağız almadığı Fətullanın taleyi, qucağında mışıl-mışıl yatan, dünyanın əzab və iztirablarından xəbərsiz olan körpəsinin taleyi, yenicə birləşib qurduqları, məhəbbətlə qızdırdıqları, səadətlə işıq verdikləri, ümidlə parlatdıqları ailənin, cavan xanimanın taleyi bu gündən, komissarın bu cavabından asılıdır.Birdən qapı taybatay açıldı. Sanki adamları qucaqlamaq üçün qollarını yana açmış komissar çıxdı, əllərini qapıya çataqlayıb, şikayətçiləri süzdü. Duruşundan aydın idi ki, komissar yorulmuşdur, ancaq şikayətçilərin hamısını qəbul etməmiş getmək istəmir. Onun gözü uşaqlı qadına, kənarda dayanan Səkinəyə düşən kimi çağırdı:
Böyük revolyusiyaÜç yüz il acımadan, titrəmədən, duymadan,Hey diddi köksümüzü çarlığın zülüm quşu.
Dünya sənin, dünya mənim...Bir taleyin oyununda cütlənmiş zərik,Yüz il qoşa atılsaq da, qoşa düşmərik.
Məhəmməd bəyəƏziza, mən sənə bir cilqiyi-şəhanə göndərdim,Əcayib töhfədir, mən həm əcəb oğlana göndərdim.
Qudurğan olsa neynərsən?Acından millətin bir gün yarımcan olsa, neynərsən?O can üstə, sənin ömrün firavan olsa neynərsən?
DərinlikYadımdadır həyətimiz, o daş hovuz,Yay gələndə
Azərbaycanhimn*Hər millətin, hər torpağın öz adı var, öz ünvanı,
ŞükürlüyükTorpaq milyon illər yaşayar, susar,üstündə hər nə var qoynuna gedər.
Vəh ki, hicran xəncəri köksümni qıldı çak-çakVəh ki, hicran xəncəri köksümni qıldı çak-çak,Doğradı bağrımnıvü könlümni qıldı dərdnak.
Kanz al-Haqa'iq, chapter 28بسی گفتند از عیسی و مهدیمجرد شو تو هم عیسی عهدی
Rusiyaya dairDövlət duması açılmaq üzrədir. Hər bir vüzəratın gələcək sənə üçün mədaxil və məxaric hesablarından əmələ gələn ümumdövlət büdcəsi kimi adi məsələlərdən başqa, zaman və cərəyani-hadisat ilə meydana atılmış bir çox məsələlər var ki, Dövlət duması onları həll etməyə məcburdur.Məsələn, bu gün Peterburqda darülfünun işləri böyük bir böhrana uğrayıb, tələbələr universitet qapılarını üzlərinə bağlamağa məcbur oldular. Bu darülfünun pərişanlığının baisi olan maarif vəziri Şvarts 1905-ci sənədə 27 avqustda darülfünun istiqlaliyyəti xüsusunda verilmiş fərmana müqayir olaraq verdiyi əmrlərini Senat vasitəsilə izah etmək istəyir və bu əmrləri həman fərmana müvafiq olduğunu qandırmağa səy edir. Lakin maarif vüzəratı tərəfindən maarif işlərinə dair ixtiyar edilmiş bu məslək, nəinki bir darülfünunda, əhali arasında, duma əzaları arasında, bəlkə rus milləti ittifaqı ilə ifrat sağ məbuslardan başqa hökumət nümayəndələri arasında da hüsn-qəbul görməyib, vəzirin məqamını paxlatsın. İndi, maarif vəzirinin istefa edəcəyi xüsusunda müvəkkəd şayiələr dövran etməkdədir.