Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
خاکِ سیاه بر سرِ آب و هوای ریدور از مجاوران مکارمنمای ری
Ghazal 653آن تیر غمزه را دل خلقی نشانه بینانگشت رنگ داده و انگشتوانه بین
Rubai 60از سیمبران وفا ندیدم هرگزوز باغ وفا گلی نچیدم هرگز
Şirin rusi danışanBu gün bazarda bir urus gəlib bir nəfər bənna ilə əl-ələ verib. Bənna urusun əlindən əlin çəkib bir öpüb, öz əlin bir sağ gözünə, bir sol gözünə aparandan sonra belə bir-birilə söhbət etdilər:Rus – Nu, master, kak pojivayete?
Kanısın sen kanısın sen kanısın sen kanısınKanısın sen kanısın sen kanısın sen kanısınYüregümün kanısın sen kanısın sen cânısın
Ghazal 551ای یار، ندانم که چه رسمست و چه آیین؟گه ساقی جانهایی و گه محتسب دین
Sərdar Rəşidin evində axtarışAlman konsulxanasına məxsus vəsiqələr yoxlandığı zaman bizim üçün gizli və qismən də şübhəli qalan bir çox məsələlər həqiqət şəklinə keçdi. Biz bu vəsiqələrdən sərdar Rəşidin iş mteodunu və kimlərlə əlaqədə olduğunu, hansı hökumətə satıldığını təyin etdik. Sərdar Rəşid almanlara böyük bir para müqabilində böyük vədlər vermişdi. Bir tərəfdən İran valisi olan bu adam, o biri tərəfdən də hələ Helminin dəstəsi Təbrizə girməzdən əvvəl Almaniya dövlətindən yüz min tümən para alıb bunun müqabilində hökumətə təyin olunduğu zaman yerli xalqları rusların əleyhinə qaldırmaq və Təbrizdə toqquşmalar yaratmağı öhdəsinə götürmüşdü.Əbülfət Mirzənin evindən tapılan yazılı vəsiqələr sərdar Rəşidin bu xəyanətini sübut edirdi. Buna görə 4di ki, Helmi ilə birləşərək bizi həbsə almaq və Təbriz xalqını rus təbəələri və Təbriz erməniləri üzərinə qaldırmağa çalışırdı.
Firqət içində yürəgim gör ki, nə parə-parədirFirqət içində yürəgim gör ki, nə parə-parədir,Bağrımı gör bu qüssədən kim, necə yarə-yarədir.
Qasida 149بقد سرو رسائی بزلف غالیه گونیکی همیشه فراز و یکی همیشه نگون
Töhfeyi-Sami, bölmə 637از نژاد اتراک است و از غایت دقت طبع و صفای ادراک الحق آن قوم را به یمن طلوع آن اختر افق احتشام سرخ رویی تمام حاصل است . مصرع : « چنین دهد اثر آری طلوع چون چون تو سهیل .» ( و هر در شاهوار که آن خلاصه روزگار ببرکت طبع سهیل آثار ) از معدن یمن خاطر بر سر بازار اظهار آورده چون عقیق یمانی آبدار است و همچون لعل بدخشانی نامدار، در تذکره الشعراء مذکور است که منشاء تخلصش آنکه ویرا خلوص اعتقادی نسبت بشیخ آذری بوده از خدمتش دریوزه ی تخلصی میکند بنابر التماس او شیخ تفأل بکتابی که در نظر داشته کرده آنرا میگشاید در سطر اول لفظ سهیل برآمده لاجرم بدین تخلص مسمی گردیده .مولانا حسین واعظ علیه الرحمه و الغفران انوار سهیلی را باسم آن امیر کبیر مرقوم ارقام بلاغتا انجام گردانیده همانا ایشانرا، دو دیوانست یکی ترکی و یکی فارسی، این چند بیت از دیوان فارسی ایشان ثبت افتاد :
Oğluma xitab (Ey oğul, əksəri-zənani-cahan)Ey oğul, əksəri-zənani-cahanƏrinin mərginə olur nigəran.
Qasida 20دلی که تحفه تو جان مختصر سازدبسا که قوت خود از گوشه جگر سازد
Azərbaycandan ayrıDünyanın üç qitəsində olmuşam,Afrikada, Avropada, Asyada,
Sən olmasanMəncə gülməz gül-çiçək, sən olmasan, mən olmasam,Ay, Günəş olmaz gərək sən olmasan, mən olmasam.
Yox deyən dərdimi cananıma, gözdən düşdümYox deyən dərdimi cananıma, gözdən düşdüm,Saldı hicran odunu canıma, gözdən düşdüm.
Ghazal 4203دل را نگاه گرم تو دیوانه می کندآیینه را رخ تو پریخانه می کند
Rubai 5عشق تو بکشت عالم و عامی رازلف تو برانداخت نکونامی را
Ghazal 668ای نور چشم من ز رخ لالهرنگ توسوگند سخت من به دل همچو سنگ تو
Ghazal 68زلال فیض بقا رشحه ز جام منستحیات باقی من نشاه مدام منست
İranlılaraDünən İran əhlindən bir nəfər dostum mənə gör nə deyir, deyir: ay Molla Nəsrəddin, sən biz iranlıları istəmirsən.Dedim:
Güneş sanemâ yüzün ü alnun çü kamerdürGüneş sanemâ yüzün ü alnun çü kamerdürBilün ile konşısı çü kûh u çü kemerdür
Ghazal 556گفت: نور آسمانست و زمینوصف حق را رحمة للعالمین
Sərdar Rəşidin son macərasıSərdar Rəşid hökumət işlərini vəliəhdin peşəkarı Nizamülmülkə təhvil verib qurtarmışdı. Artıq o hökumət başında deyildi, o, Azərbaycanda bir işə təyin edilmək arzusunda olsa belə, həm vəliəhd, həm də Nizamülmülk ona Azərbaycanda iş vermək istəmirdi.O, Təbrizdən getməyə hazırlanırdı, lakin buna baxmayaraq, sanki o, Təbrizdə mühüm bir hadisə yaratmaq üzərində çalışırdı. Daim yüksək rütbəli çar çinovnikləri, qoşun rəhbərləri, yüksək çinli zabitlər və sairələrlə əlaqədə idi.
Firqətin dərdindən, ey can, yürəgim qan oldu, gəl!Firqətin dərdindən, ey can, yürəgim qan oldu, gəl!Gözlərim yaşı cahanı dutdu, tufan oldu, gəl!
Qasida 167کسی کش دل برد دلبر کسی کش جان برد جانانکه جانان دارد و دلبر سبک دارد دل و جان آن
Töhfeyi-Sami, bölmə 641از جماعت ترکان شاملوست پدرش امیر آخور صاحب قران مغفور بود. او نیز چند روزی بخدمت صاحبقرانی مشرف شد اما بواسطه سعایت بعضی از مفسدان اخراج شده متوجه خدمت همایون پادشاه شد . حالیا یکی از امرای معتبر اوست طبعش در شعر خوب و سلیقه اش مرغوب است، این مطلع از اوست :تار طنبور که راز دل من میگوید
Bir axmağın hekayəsiVar idi Baxərəzdə bir əhməq,Vəh, nə əhməq ki, əbləhi-mütləq.
Qasida 23چه شب است این که درو خون ستم ریخته اندبر شکر ریز دعا زر کرم ریخته اند
QürbətdəQürbətdə uzun yolçuluğun zövqünə daldıq,Bir ömrə dəyən günləri bir-bir yola saldıq.
Bəsdir, gözəlimMəni məftun elədin, ah, bu nə səsdir, gözəlim?!Bu nə səsdir, nə həvəsdir, nə nəfəsdir, gözəlim?