Эпоха просвещения
Ey inqilab şairi, tari-rübabının,Tə'siri olmadı nəğəmi-inqilabının –
[Şərq ilə Qərbi müqayisə]Məğribdə hikmət əhli izhari-sən'ət eylər,Şəhbali-mə'rifətlə ehrazi-rüf'ət eylər,
Meydani-hərb xatirələrimdənTutmuşdu topun səsləri afaqü səmayı,Enməkdə idi yerlərə əhzari-şitayı.
Ulduzlu bir gecədə müharibə tamaşası və “Şahnamə” şairi-ziiqtidarını xatırlamaqMüharibə mənzərələrindən*Uxalmış göyə yerdən əhəngi-cəng,
Qış günlərində odlu fəğanlarHəmişə yaxşılıq baş verməli insan olanlardan,Yamanlıq sadir olmaz rəhbəri vicdan olanlardan.
Acı həqiqətlər qarşısında dadlı xatirələrÇox bağırdıq ki, nisanın da böyük xidməti var,Rolu var, qulluğu var, güclü əhəmiyyəti var.
ƏməlƏməl bir nurdur, yə's isə bənzər tibq zülmətə,Bu oylə bir həqiqətdir ki, hacət yoxdur isbatə.
BəşərBəşər! Ey canlı bir hikmət, böyük qüdrətlərin vardır,Böyük əqlin, böyük fikrin, böyük qüvvətlərin vardır.
Vaxtın səsi və həyatın sözüElmin, hünərin, mə'rifətin varsa, buyur gəl,Yoxsa, bu həyat aləmində olma bir əngəl!
Ayrılıq dəqiqələriƏsgərlər hərbə gedərkən*Ağlayan gözlər, ağlanan sima,
Bədbəxt kor çocuqKarpat xatirələrindən*Dünya üzünə gəldiyi hala iki ildir,
Qürbət ellərdə yadi-vətənKarpatda ikən*Karpatın dağları nigahımda –
Aydınlıq bir gecədə təfəkkür dəqiqələriBir sür'əti-bərqiyyə ilə xaneyi-səyyar –Getməkdə idi... mən dəxi müstəğrəqi-əfkar,
Həyati-hazirəmizin ilhamlarıBaşdan-başa bir kölgə bürünmüş kimi aləm,Üzlərdə nümayan oluyor sayeyi-matəm.
Şe'r inciləriFirişteyi-ilhamə*Gözəlliyin sənə bəxş eyləmişdir istiğna,
Baharın ilhamları və ictimai rəmzlərTə'siri əyan olmadadır fəsli-baharın,Şad eyləyəcək dilləri əlhani həzarın.
Kor soqqurDünya üzünə gəldiyi hala neçə ildir,Yer, göy nasıl imiş, buna agah deyildir.
QəmərəEy səmanın qədim olan qəməri,Saneyi-aləmin münir əsəri.
Ey zavallı bəşərƏlinlə təng qıldın başına bu enli dünyanı,Yaxıb yandırdın, ey bədbəxt, bu gülşənli dünyanı.
Hərarətli şe'r və yaxud qızdırmalı halımda saçmalarımSəməd Mənsur qardaşıma*Gözüm bir gülməyir bu ərzi-fəryadı gören gündən,
DilbərEy yüzü gül, ləbi qönçəSiyah zülfü rəsən dilbər
Mən oldumÇərxin yaman gərdişindənƏcəb sərgərdan mən oldum
Danabaş kəndinin müəllimiKomediya, 4 məclisdəƏhvalat vaqe olur İrəvan quberniyası, Danabaş kəndində, miladi tarixinin 1895-ci ilində.
Birinci məclisDanabaş kəndinin kənarında xirmən. Bir bütün taxıl tayası, bir başı açılmış taya, haman kəndli Məşədi Ağakişi on iki yaşlı oğlu Əsəd ilə bahəm xırman döyürlər. Məşədi Ağakişi əlində yaba, küləşi eşələyib qarışdırır. Bir vələ iki öküz qoşulub; Əsəd minib vəlin üstə və öküzləri çubuq ilə sürür. Tayanın kölgəsində bir köpək yatıb, dilini çıxardıb istidən ləhləyir. Bir tərəfdə tayanın dibində su bardağı, çörək düyünçəsi, əyin paltarı və bir neçə boş çuval. Məşədi Ağakişi başına dəsmal bağlayıb; ata və oğul, isti olmağa görə, köynəkçəkdirlər. Hər ikisinin ayağında çarıq. Əsəd “he-he” deyə-deyə öküzləri sürməkdə idi ki, qonşuları Kərbəlayı Mirzalı tələsik xırmanə çatıb, tövşüyə-tövşüyə xəbər verir.Kərbəlayı Mirzalı. Məşədi Ağakişi, bilirsən nə xəbər var? Evin tikilməsin, bu sabah kəndə, mən deyə bilərəm ki, yüz də olmasa, bəlkə əlli atdı gəldi; hamısı da böyük-böyük adamlardı. Qanmıram bu nə sirdi?
Теги расставлены автоматически по ключевым словам и уточняются редакторами.