Эпоха просвещения
M ə ş ə d i İ b a d ı n evində vaqe olur. Toy məclisidir. Q o ç u Ə s g ə r "Padşah" olub, yuxarı başda əyləşibdir. Səhnədə olanlar: H ə s ə n q u l u b ə y, R z a b ə y, Ə s g ə r və qonaqlar. Pərdə qalxır. Oyunçu qız ləzginka oynayır. Bəəd çıxıb gedir.*Ə s g ə r. Mən tar çalana əmr edirəm ki, bir "Roza" havası çalsın, Həsənqulu bəy durub oynasın!
İki mücahidSən, ey atəş vücudlu, oynaq atım!Ey ildırım baxışlı qol-qanadım!
MarşTürk ədəmi-mərkəziyyət firqəsi “Müsavat”a ithaf*Birləşəlim, türk oğlu, bu yol millət yoludur,
Neçin böylə gecikdin?İntizar qarşısında*Sənsiz qəlbim qırıq, sönük, çeynənmiş, xırpalanmış,
Vətənin yanıq səsiUca, qarlı dağlarımın başındanAltaylara bakar, bakar, durardım.
Balaca mütəfərriqələr 55Ey dörd-beş kasa xamraşı, ya düşbərə yeyib beş-altı dəfə “afiyət olsun” eşidib istirahət edən ağalar! Görürsünüzmü altı-yeddi yaşında, cındır libasda soyuqdan titrəyə-titrəyə küçələr divarlarına pənahlanmış tifilləri? Rast gəlibdirlərmi sizə qoca kişilər dalında cındır yorğan balasının əlindən tutmuş, yanında ayaqyalın övrətləri, qollarında tifilləri?– Ay qardaş! Ancaq, Allah xatirinə!
ƏnvəriyyəMüsəlman qeyrətin çəkdin, gözətdin türkün namusun,Dağıtdın xavəri-islamdən küffar kabusun.
Öyün, millət!O gün millət ki əltafı olub şövkətli sultanın,Hilalın haləsi qılsın əhatə türk övtanın.
Azərbaycan bayrağınaTürküstan yelləri öpüb alnınıSöyləyir dərdini sana, bayrağım!
Azərbaycan, AzərbaycanDağlarının başı qarlı,Sinəsi yaşıl ormanlı!
Bən kiməmSoranlara, bən bu yurdunAnlatayım nəsiyəm:
İstanbulMən sevdiyim mərmər sinəli yarın,Deyirlər, qoynunda yabançı əl var!
ŞəhidlərəAzərbaycandakı osmanlı şəhidlərinə*Qalx, qalx! Sarmaşıqlı məzar altından,
Tələbə həyatıİştirak edən şəxslərHacıMürsəl – tacir*
Arazdan TuranaBin göl ətəklərindən coşğun Araz axaraq,Yıldırımlı, qartallı qayalara çarparaq,
ÜlkərSorucu gözündə sevda uçarkən,Ey xoş kölgəsində səfalandığım.
Yeni ay doğarkənTürk bikələri qiyafəsində alicənab bir qadın oğlu Yavuza yeni doğan Ayı göstərərək*Q a d ı n
O sən idinMən bir gözəllik heykəli, dilbər, afət bir pəri,Xəyalımda təsvir edər, durardım çoxdan bəri
Həyat-sevməkdirQurumlu bir ocaq kimi fikrimə his çökmüşdü,Qanadlanan ümidimi qırıb yerə tökmüşdü.
Unudulmuş parçalarBağrımı qan eyləmiş ay üzlü bir gül yanaq,Mən ölməsəm, vüsalı nəsibim olmayacaq.
Millət qurban desə, siz məni kəsinAldım məktubunu, bil Mahmud ağa,Layiq deyil səni tutam qınağa.
VarŞanlı vətənimin hər qarışında,Hər daş altda bir igidim, ərim var.
Ömər Faiq əfəndinin Ruzadzenin teleqramına cavabıBu axır vaxt möhtərəm gürcü camaatı məni öz milli və Gürcüstan istiqlaliyyətinin düşməni ədd etməklə bərabər Axalsixdə guya mənim tərəfimdən hazırlanan üsyanı mənə isnad veriyorlar. Gürcü camaatı Ruxadzenin hökumət namına göndərdiyi teleqrafı oxuduqdan sonra bu fikrə gəlmişdir.Buna cavab olaraq deyirəm ki, hərgah Axalsix uyezdində narahatlıqdırsa və əhali arasında həyəcan və qələyan davam edirsə, ən əvvəlcə bunun səbəbi Ruxadze cənabının özüdür! Ruxadze asayişə nəzarət etmək sifətilə gəlib öz vəzifəsini unutmaqla bərabər uyezdə anlaşılmaz işlər törətməyə və hökumət namından hökumət siyasətinə yaraşmaz, hətta demokratik cümhuriyyətin heysiyyət və ləyaqətini ləkələyən “öz siyasətini” aparmağa başladı. Ruxadze “həmin siyasətini” vücuda gətirmək məqsədilə onun amalına zidd olanları aradan sıxıb çıxarmağa başladı. Müsəvvəniyyəti-şəxsiyyə haqqında general Maqayevin rəsmi məktubuna baxmayaraq, Ruxadze məni üç nəfər yoldaşımla həbs edib Tiflisə göndərdi. Bir çoxlarını da azadlıqdan məhrum etdi.
İşlərimizdə HərcmərclikHər şeyin ilk yaradılışında, ilk təşkilində bir çox nöqsanlar olur, ibtidailiklər görülür. Hər dürlü mövcudiyyət, hər növ təsisat mütləq qanuna – qanuni-tədric və təkamüli-təbiyyətlə möhkəmləşir.Təbiətə zor etmək, tərəqqini sürətlə istəmək səyi ilə kamala çatmaq olmaz – deyirlər. Bunlar çox doğru. Lakin burası daha ziyada doğrudur ki, hər tərəqqini, hər kamalı yalnız təbiət əlinə buraxmaq da təbii, Allahı tanımamaqdır. Çünki tərəqqi və kamal təbiətin təsirindən artıq səy və ictihadın dərəceyi-qüvvəsinə tabedir.
Теги расставлены автоматически по ключевым словам и уточняются редакторами.