Маснави 3

به یکی از دوستان مُتَشاعر مُتِذَوِّق خود که معهود بود بیاید و دیر کرده بود این سه بیت را بدیهة نوشتم :من که مُردم ز انتظارت ای فقیر

Ирадж МирзаМаснави8 мин
Шараф-наме, глава 8

Виночерпий, подай огневое вино!Пусть меня в опьяненье повергнет оно!

Низами ГянджевиМаснави7 мин
Джам-и Джам, глава 116

پی تقلید رفتن از کوریستدر هر کس زدن ز بیزوریست

Аухади МарагаиМаснави8 мин
Мират аль-мухаккикин, глава 3

بدان که اول چیزی که حق سبحانه و تعالی بیافرید عقل بود کقوله علیه السلام: «اول ماخلق اللّه تعالی العقل». و عقل را سه معرفت داد: اول معرفت خود، دوم معرفت حق، سوم معرفت احتیاج او به حق. و از هر معرفتی چیزی در وجود آمد: از معرفت خود نفسی و از معرفت حق عقلی و از معرفت احتیاج او به حق جسمی پیدا شد. و در عقل دوم همین سه معرفت پیدا شد و از آن سه معرفت او هم بر این طریق عقلی دیگر و نفسی دیگر و جسمی دیگر پیدا شد. همچنین تا نُه مرتبه، نُه عقل و نُه نفس و نُه جسم پیدا شد و آن نُه جسم، نُه فلک است و نُه نفس، نفوس فلکی و نُه عقل، عقول افلاک. پس هر فلکی را نفسی و عقلی و جسمی باشد.فلک اول را عرش خوانند و فلک اطلس و فلک الافلاک و جسم کل هم گویند. و فلک دوم را کرسی خوانند و فلک البروج و فلک الثوابت نیز خوانند و فلک دیگر را که زیر اوست فلک زحل خوانند و فلک دیگر را فلک مشتری و دیگر فلک مریخ و دیگر فلک آفتاب و دیگر فلک زهره و دیگر فلک عطارد و دیگر فلک قمر و عقل فلک قمر را عقل فعال خوانند و نفس او را واهب الصور گویند.

Махмуд ШабистариМаснави9 мин
Bu, İbni Səlamın Leyli vəslinə rağib olduğudur və bu də'vada sübhi-ümidi kazib olduğudur

Saqi, bizə rahəti-rəvan ver,Cansızlara himmət eylə, can ver!

ФизулиМаснави15369 мин
Зохре и Манучехр, глава 4

بود به بند تو خداوند عشقخواست نَبُرَّد گلویت بندِ عشق

Ирадж МирзаМаснави6 мин
Шараф-наме, глава 18

Дай мне, кравчий, вина, — мне с вином веселей!Исцеляют вином всех недужных мужей.

Низами ГянджевиМаснави13 мин
Джам-и Джам, глава 34

ایکه بر تخت مملکت شاهیعدل کن، گر ز ایزد آگاهی

Аухади МарагаиМаснави6 мин
Мират аль-мухаккикин, глава 8

بدان که مجموع عالم بعضی ظاهر است و بعضی باطن. آنچه ظاهر است از عالم، افلاک است و عناصر و موالید؛ و آنچه باطن است از عالم، نفوس است و عقول و مردم را نیز ظاهری و باطنی هست، ظاهر چون بدن و باطن چون قوّت​ها که بدان ادراک اشیا کند مثل قوّت بینائی و شنوائی و گویائی و غیرهم و آنچه حق سبحانه و تعالی فرموده: «سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم حتّی یتبیّن لهم انّه الحق»؛ مراد از آفاق، عالم ظاهر است یعنی عالم اجسام و مراد از انفس، عالم باطن است یعنی عالم ارواح و آن آیات نزد محققان نُه آیت است که حق تعالی به موسی داده قوله تعالی: «ولقد آتینا موسی تسع آیات بینات». و ما نیز در این کتاب همان نه آیت را بیان کنیم در عالم ظاهر و باطن و عالم ظاهر را مُلک خوانیم و عالم باطن را ملکوت، پس بحقیقت آن آیات هجده باشد نه در عالم ملک و نه در عالم ملکوت.اکنون بدان که این نه آیت که در عالم مُلک است کدام است، از آن جمله یکی افلاک است و چهار عنصر و معدن و نبات و حیوان و انسان، و این نه آیت است در عالم مُلک. و همچنین نه آیت ملکوت یکی از آن جمله نفس کل است و او ملکوت افلاک است و چهار ملک مقربند چون جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل و این چهار، ملکوت چهار عناصرند. و ملکوت انسانی نفس او است و آن سه موالید را ملکوت هر یکی نفس ایشان است ونه آیات در عالم ملکوت به تمامی این است که گفته شد و چون گفته بودیم که آدم نسخه​ای است از مجموع عالم که هرچه در مجموع عالم است در آدم موجود است و ما این نه آیات ظاهر ونه آیات باطن در آدم بنمائیم.

Махмуд ШабистариМаснави11 мин
Məcnunun Leyli vəfatından xəbərdar olduğudur və dust yadı ilə dünyadan getdigidir

Möhnət çəmənində gül dərənlər,Aləmdə yaman xəbər verənlər

ФизулиМаснави15367 мин
Шараф-наме, глава 28

Ты услады и ласки, о кравчий, смесиВ своей чаше и страстным ее поднеси!

Низами ГянджевиМаснави11 мин
Джам-и Джам, глава 119

چون تعلق برید جان از جسمنبود حال جان برون زد و قسم:

Аухади МарагаиМаснави9 мин
Гульшан-и раз, глава 2

گذشته هفت و ده از هفتصد سالز هجرت ناگهان در ماه شوال

Махмуд ШабистариМаснави7 мин
Bu, tuğrayi-misali-məhəbbətdir və dibaçeyi-divani-möhnətdir

Dehqani-hədiqeyi-hekayət,Sərrafı-cəvahiri-rəvayət

ФизулиМаснави15366 мин
Шараф-наме, глава 20

Кравчий! Чашу, как яркое зеркало, дай!Ее место в руке! Как блестит ее край!

Низами ГянджевиМаснави11 мин
Джам-и Джам, глава 2

ای خرد را تو کار سازندهجان و تن را تو دل نوازنده

Аухади МарагаиМаснави6 мин
Мират аль-мухаккикин, глава 2

بدان که نفس طبیعی عبارت از قوّتی است که اجزای جسم را نگذارد تا از یکدیگر متلاشی شود، و نفس طبیعی را دو خدمتکار است که یکی را خِفَّت گویند و دیگری را ثقل. و خفت عبارت از قوتی باشد که مایل محیط بود و ثقل بر عکس او.و نفس نباتی عبارت از قوتی باشد که جسم را در طول و عرض و عمق بکشد و بزرگ گرداند و نفس طبیعی خادم نفس نباتی باشد و نفس نباتی را به غیر از او هشت خادم دیگر باشد چون: جاذبه و ماسکه و هاضمه و ممیزه و دافعه و مصوره و مولده و منمیه.

Махмуд ШабистариМаснави14 мин
Шараф-наме, глава 30

Кравчий! Магов полночный светильник мне дай!Он — прозренье мое. Надо мной не стенай!

Низами ГянджевиМаснави10 мин
Джам-и Джам, глава 120

گر مریدی ز دار دور شوددر مریدی در آن حضور شود

Аухади МарагаиМаснави6 мин
Мират аль-мухаккикин, глава 4

بدان که هرچه عدم او ضروری بود او را ممتنع الوجود خوانند و هر چه وجود او ضروری بود او را واجب الوجود گویند و هر چه وجود و عدم او هیچ کدام ضروری نبود او را ممکن الوجود خوانند. اکنون بدان که هر چه موجود است یا واجب الوجود است یا ممکن الوجود، بجهت آنکه موجود دروجود خود به غیری محتاج هست یا نیست.اگر در وجود خود به غیری محتاج نیست، آن را واجب الوجود خوانند چنانکه حق سبحانه و تعالی، و اگر در وجود خود محتاج است به غیری، او را ممکن الوجود خوانند و اینجا اثبات واجب الوجود ظاهر شد چرا که ممکنات موجودند و وجود ممکنات البته از غیری باشد و آن غیر هر آینه منتهی شود به واجب الوجود. و دیگر آنکه تا واجب الوجود نباشد ممکن الوجود را ممکن نتوان گفت، یعنی تا اول محتاجٌ الیه نباشد نتوان گفت که فلان چیز محتاج است به فلان چیز، پس واجب الوجود ثابت شد و ممکن الوجود در بقای وجود اگر محتاج نباشد به غیری، آن را جوهر گویند و اگر باشد آن را عرض خوانند و بدان که بقای وجود غیر وجود است؛ بجهت آنکه دو کس را می​بینیم یکی تا ده سال بیش نمی​ماند و یکی تا صد سال می​ماند و هر دو در وجود شریکند، بجهت آنکه در حال حیات هر دو بر هر دو صادق است که موجودند؛ اما بقای وجود این صد سال است و بقای وجود آن دیگر ده سال. پس معلوم شد که بقای وجود غیر وجود است. پس ممکنات یا جوهر باشند یا عرض.

Махмуд ШабистариМаснави8 мин
Лейли и Меджнун, глава 16

Все небо закрывала, словно пламя,Его любовь могучими крылами.

Низами ГянджевиМаснави10 мин
Джам-и Джам, глава 44

خلق را چون نظر به صورت بودوطن و منزلی ضرورت بود

Аухади МарагаиМаснави6 мин
Səadətnamə, 129

شد در ایّام تابعین این نامعالم علم فرعی و احکام

Махмуд ШабистариМаснави6 мин
Шараф-наме, глава 9

بیا ساقی آن آب یاقوت‌واردر افکن بدان جام یاقوت بار

Низами ГянджевиМаснави10 мин
Джам-и Джам, глава 109

از در معرفت مگردان رویکام جویی، به شهر عرفان پوی

Аухади МарагаиМаснави7 мин
Хакк аль-якин, глава 3

چون محقق شد که ادراک هستی جزوی کل هستی​ها را ضروری است بباید دانست که وقت​ها ادراک هستی کلی مظهر و آئینه ادراک جزوی بود و این مقام معرفت است. نص: اولم یکف بربک و اللّه نور السماوات و الارض و من عرف نفسه فقد عرف ربه مبین این مقام است. و گاه عکس این بود که مقام علم است.و آیات: سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسکم افلا تنصرون مبین این مقام است. بلکه بیشتر آیات تنزیل و اخبار و آثار در این قسم وارد است، از آنکه به افهام اقرب است و مستلزم ادراک ادراک است، که حکمت بعثت رسل و انبیا است. آنچنان که بیان کرده شود. انما انت مذکر، کلا انها تذکرة.حقیقت- نفس ادراک فطری یعنی معرفت بسیط قابل تفکر نیست، که تحصیل حاصل محال است، بلکه تفکر حجاب آن می​گردد و از این جهت فرمود: لاتتفکروا فی ذات اللّه، بلکه محل تفکر ادراک ادراک است بواسطۀ آیات و بدین سبب تفکر را به آیات حواله فرمود که: و یتفکرون فی خلق السماوات و الارض. قل انظروا ماذا فی السماوات و الارض.

Махмуд ШабистариМаснави15 мин
Шараф-наме, глава 13

Дай мне, кравчий, с вином сок целительных трав:Хоть стремился я в рай, пил я горечь отрав!

Низами ГянджевиМаснави7 мин
Джам-и Джам, глава 15

ای دل، از حکم زیجهای کهنطالع وقت را نگاهی کن

Аухади МарагаиМаснави6 мин
Хакк аль-якин, глава 5

حقیقت- ذات هستی اقتضای یگانگی مطلق می​کند که غیرهستی جز نیستی نبود: شهد اللّه لااله الا هو.حقیقت- هستی دیگر که غیر هستی است بر هستی مقدم نیست که: تقدم الشیئی علی نفسه لازم می​آید. پس هستی واجب یگانه بود. لا اله الاهو فی الاخرة والاولی.

Махмуд ШабистариМаснави6 мин
Лейли и Меджнун, глава 15

Все выслушал Меджнун. И для негоВсе стало окончательно мертво.

Низами ГянджевиМаснави8 мин