Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
همچو نی وصل تو هر دم که مرا یاد آیدتا نفس هست دل از درد بفریاد آید
İyirmi beş baharBu gün könlüm evi yenə abaddırŞanlı, təntənəli bir şəhər kimi.
Ata millət, ana millət, ağlamaPəncərəni külək döyüb ağlasa,Eyvanına quşlar qonub ağlasa,
«Jirni baran»ın biridirOna bel bağlama çox, ağda qaranın biridir,Üzü boz, mayəsi turş, abı-qoranın biridir.
A ləbləri badə, ağzı piyalə!A ləbləri badə, ağzı piyalə!Bir söz desəm olma bidəmaq, sənə.
Yeni bir qit’ə, yaxud supalar çölüAvropanın gözüaçıq çoğrafiyun və riyaziyunları Zöhrə ulduzunu mülahizə edib bilmişlər ki, hənuz kəşf olunmamış genə yer üzündə bir qit’ə qalıbdır. Buna görə qütbün hər tərəfinə gözüaçıq adamları göndərib qütbü dolandırırlar. Bu günlərdə Qütbi-cənubidən çox qəribə xəbərlər gəlir. Səyyahlar Asiyanın qərbi-cənubisində bir qit’ə tapıb «Supalar çölü» adlandırmışlar. Məzkur qit’ənin əhvali-coğrafisi böyük əhəmiyyəti haizdir: şimalən Rusiyə, Bəhri-xəzər, şərqən Əfqanıstan, Bəluçustan. Cənubən Ümman dənizi, Bəsrə körfəzi. Qərbən Osmanlı ilə həmhududdur. Bu qit’ə müxtəlif ölkələrdən ibarət olub, qalın meşələr, qorxulu çənkəllər, uçurumlu dərə-təpələrdir. İçində müxtəlifülcins heyvanlar vardır. Cənab allah bu yerləri xəlq edən gündən insan ayağı dəyməyib. Meşələrin heyvanları heç bir iş görməyib, ancaq, ot, ələf və ağacların meyvələri ilə güzəran edirlər. Bu qit’ənin supaları və qeyri heyvanları movqe’ və havasına görə doğrudan da müxtəlifülcinsdir. Astarabad, həmçinin Bəmnən, Nərməşizdən uzanıb Sistana qədər rəngləri boz və surətləri qıllı supalar vardır. Ançaq Türbət və Tus çöllərində ağbaşlı və sarıdırnaqlı, qulaqları qayət tüklü ulaxlar həddən ziyadədir. Xorasandan başlayaraq Məsqət hududuna qədər Kirman həvalisində elə ulaxlar vardır ki, üstlərində qalın və uzun çulları var. Kirman məsqətindən başlamış Bəluçustan, Küləhr, Kirmanşahdan, Bilubur, Sərdəşt, Sinən, Dəclədən Van gölü sahillərinə qədər çul-çapuqları dağılmış, palanı qarnı altına düşmüş, örkəni qırılmış, qarınaltısı yerdən sürünmüş supalar həddən ziyadədir. Bu tərəfdə Umru adlı qayət cəsim və qalın bir meşə tapılmışdır ki, içində olan canavarların cinsini bilmək əbədən mümkün deyil. Bu meşənin Van gölü sahilindən başlamış Maku xərabələrinə, oradan da Ararat dağlarının ətəklərinə qədər dağ-daş bütün-bütünə başları müdəvvər, qarınları yoğun, umuzları iri canavarlar doludur. Maku çənkəlliyindən başlayıb Aras çayını başaşağı Zənkilan, Muğan, Beləsuvar namında bir çox supa çöllərini dolaşıb, Kür çayı ilə Aras çayı Bəhri-Xəzərə tökülənə qədər elə uzunqulaqlar var ki, qulaqlarının kölgəsində on beş xırda heyvanlar daldalanar. Səyyahın verdiyi mə’lumata görə bu tərəflərdə, yə’ni sərhəddin içərisində elə bir meşə kəşf etmişlər ki, supa çöllərinin ən əhəmiyyətlisidir. Bu qit’əni də çox fikirdən sonra Azərbaycan adlandırmışlar. Çünki buranın supaları özgə çöllərin supaları kimi başlı-başına buraxılmayıb, qonşuluqda olan şimal ovçuları onları bir-bir tutub gətirib məxsusu töylələrə doldurmuşlardır. O ki, supalara layıq tərbiyədir bunlara edirmişlər. Lakin burada tərbiyəli supalar getdikcə çoxaldığından meşələrin əlafiyyatı daha kifayət verməyib şimal tərəflərdən buralara məxsus azuqə də gəlirmiş.Tazə tapılan qit’ənin Əstərabad adlı meşəsindən bu günlərdə bir heyvan peyda olmuş ki, bütün qit’ənin heyvanları onun zühurundan təşvişə düşüb qulaqlarını sallamışlardır. Bu heyvanın adına «Supaqıran» deyildiyindən bütün supalar qorxuya düşmüşlər. Səyyahın dediyinə görə, bu heyvan neçə il bundan qabaq bir də zühur etdiyindən supalar şıllaqlayıb qovmuşdular. İndi genə zühur etmişdir. Amma bu canavar Türkmənə mənsub olduğu üçün Türkmən və Mazandaran supaları bunun səsini eşidən kimi qulaqlarını şişləyib yanında quyruqlarını buluyurlar. Qərəz yer üzündə qəribə çöllər, əcayib biyabanlar və əntiqə supalar varmış.
Ərseyi-hüsnündə, ey dil, birgə ol mahruni görƏrseyi-hüsnündə, ey dil, bircə ol mahruni gör,Aşiqi-dilxəstəni pabənd edən giysuni gör.
Daşdan yaza-yaza elə bilməyinDaşdan yaza-yaza elə bilməyinSoyuq daşa dönüb ürəyim mənim.
Gül bir azƏləkbər Tağıyev bəstələmişdir*Mən bilirəm xatirinə dəyiblər,
Yazıq adam yoxdur!Vurun,çalın-çapın,
Məni mən etmə, ey zahid, fəğandan ruyi-yar olğacMəni mən etmə, ey zahid, fəğandan ruyi-yar olğacKi bülbülnin fəğandan ixtiyarı yox bahar olğac.
Газель 63تا که خورشید من از مشرق جان پیدا شداز فروغش همه ذرّات جهان پیدا شد
Polşadan bir yarpaqJurnalist Beata Karçevska əzəmətli Mazovesk*qalasının üstündən öz evlərini göstərdi. Alma*
İkinci məclis(Yenə vaqe olur həmən otaqda. Söhrab bidamağ anasının qabağında durub, şüştər oxuyur.)*Söhrab**
Amədəne-bağban be suye-əşk. Xəbəre-naomidi (Bağbanın göz yaşının yanına gəlməsi. Ümidsizlik xəbəri)Gətirdi çü bağban xəbərni,Der: – Qıldı qəbul ol gəhərni.
Vətən oğulsuz olmasınİgid oğul istəyirVətən hər dar günündə
Ən gülməli ölüDərdim dirilir, dağlar,Dərdi mənə yorsana,
Qonun əllərimə yorulanda sizQuşlar, yorulanda qonun çiynimə.Qonun əllərimə yorulanda siz...
Газель 4003ز ماه نو سفرم تا خبر نمی آیدحضور خاطر من از سفر نمی آید
Газель 71به دو میگون لب و پسته دهنتبه سه بوس خوش و فندقشکنت
Газель 70چون گشت با تو ما را پیوند دل زیادتگر هجر ما، گزینی، دوری ز حسن عادت
Газель 326ای لعل سخن گوی تو کام دل زارموقتست که کام دل از آن لعل بر آرم
Bah yüregümde lâle vakt-ı hazân bahârı görBah yüregümde lâle vakt-ı hazân bahârı görŞîrleri şikâr ider âhû-yı cân şikârı gör
UzandırmaŞəhərdə “süründürmə” deyilir.Kənddə “uzandırma” deyilir.
Газель 613فرودی باشد و ننگ و جودیکه نبود پیش جودت در سجودی
Mana sənsiz cahanü can gərəkməzMana sənsiz cahanü can gərəkməz,Vüsalın var ikən hicran gərəkməz.
Töhfeyi-Sami, bölmə 502مولدش هرات بود و وجه تسمیه او اینست که هر قصیده و غزلی که میگفت چندانکه قافیه داشت میگفت . اگر چه غزلی صد بیت می شد و اگر دیگری قافیه پیدا کردی که او نگفته بودی زر داده میخرید! و داخل شعر خود می ساخت و اصلا مقید بمعنی نبود، خواجه حبیب الله ساوه ای که وزیر درمش خان لله من بود غزل ردیف سفید . خواجه حسن دهلوی را در میان انداخته بود. او در مدح خواجه مذکور جواب گفته . این دو بیت از غزل اوست :دگر ره بازمیگردم که شاید بینم این بارش
Sən mənim, ey ləbi canbəxş ki, cananımsanSən mənim, ey ləbi canbəxş ki, cananımsan,Sənə qurban nə deyim canı ki, sən canımsan.
ƏbədiGedəcək zillət, əsarət bu gidi dünyada,Haqq, ədalət əbədidir, əbədi dünyada.
Касыда 134آن کجا کاوس کرد او نیت جادوستانوان کجا محمود کرد او نیت هندوستان