Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
به مسجد ره نمیدانم، گرفتار خراباتمجزین کاری نمیدانم که: در کار خراباتم
Bu, sifəti-Məcnundur və ibtidai-möhnəti-füzundurBir dilbəri-sərvqəddü gülruy,Sərvi-xoşü gülrüxü səmənbuy.
Axır çərşənbəİki həftə bundan qabaq gördüm ki, çərşənbə axşamı müsəlman məhəlləsində həyətlərdə və damların üstündə saqqallı kişilər küçə uşaqları ilə birlikdə tonqal qurub, od yandırırlar və alovun üstündən o tərəf– bu tərəfə tullanıb deyirlər:
Hey di gözüne niçe atar tîr-i hadengiHey di gözüne niçe atar tîr-i hadengiBir yola sürer bizüm ile sulh ile cengi
Газель 533جگر پردرد و دل پر خونم، ای جانبآب دیده گلگونم، ای جان
Töhfeyi-Sami, bölmə 664از برگشاد آذربایجان است اول در خدمت سلطان یعقوب می بود، آخر بشرف ملازمت حضرت صاحبقران مغفور سرافراز گشت آنحضرت او را منصب ملک شعرایی داده از روی هزل گرزالدین بیک نام نهاد، در اوایل حال بواسطه فقر و پریشانی اوقات بشبانی میگذرانید گویند سبب تربیت او این شد که سلطان یعقوب روزی در شکارگاه او را دید که بره ای چند میچراند یکی از ملازمان را فرمود که « از این پسر بپرس که این بره ها از کیست؟»آن ترک نزدیک حبیبی آمد و پرسید و او جواب داد که « بره ها از گوسفندان است » ترک دیگر بار پرسید که « بزرگان ده شما کیانند؟» گفت : گاوان از همه بزرگترند بار دیگر گفت : من آنهایی را میگویم که پیشواز مردم بدم در میآیند؟ جواب داد که سگهای کپک اند! که همچو تو عزیزی که بده میآیی باستقبال بیرون میروند ترک در قهر شده به ترکی گفت « آی نه جایدوم سنی؟» گفت : جبار کور که یولدا شلرنک گتی».
Ey qanə dönən rəşki-ləbindən yaqutEy qanə dönən rəşki-ləbindən yaqut,Öldür məni, ver ləli-ləbindən ya, qut.
Azərbaycan cahandırCahana bələdəm mən, mən cahanı gəzmişəm,Doğmalarla olmuşam yadlar ölkəsində mən.
Газель 4402فیض دم صبح از لب خندان تو یابندشهدی است شکرخند که در شان تو یابند
Кыта 16ما غم کس نخوردهایم مگرکه دگر کس نمیخورد غم ما
Газель 477ای زاهد مستور، ز من دور، که مستمبا توبهٔ خود باش، که من توبه شکستم
Bu, Məcnunun nəsihət qəbul etmədigidir və atasının dərdi dərmana yetmədigidirMəcnun ki, eşitdi bu xitabı,Verdi bu əda ilə cəvabi:
GizlədirlərBiz həmişə eşitmişik və görmüşük ki, çox adamlar oruc yeməklərini mömin müsəlmanlardan gizlədiblər. Yəqin ki, bu adət qədim əyyamdan qalıb: yəqin etmək lazımdır ki, vəhşi camaat arasında oruc yemək elə bir böyük çinayət hesab olunub ki, orucunu yeməyə məcbur olanlar xəlvət bir yer altı axtarıblar ki, bir kəs onları görməsin. Hələ nəinki uzaq və qaranlıq islam məmləkətlərində, bu hal indi də bu surətdə qalır, hətta indi bu saat gözümüzün qabağında həmşəri palanında bir kəs cürət edib orucunu yeyə – gör qoçağım şeyx Qəni ağa o məlunun başına nə iş gətirər!..Demək, oruc yeməyi gizlətmək təbii bir haldır və buna da təəccüb eləməli deyil; amma sözümüz oruc tutmağı gizlədənlər barəsindədir. Burada çox məzə var. Dünən axşama iki saat qalmış bizə bir qonaq gəldi. Evimizdə çay dəmdə idi; bir stəkan çay tökdük, qoyduq qabağına. İçmədi və dedi ki, ürək döyünməsi səbəbindən həkimlər çay içməyi ona qədəğan ediblər. Sonra məlum oldu ki, papirosu da haman səbəbdən ona qədəğən ediblər. Amma haman gün axşamdan iki saat sonra haman rəfiqimi ədliyyə məhkəməsində tamojna qəhrəmanlarının işində mən papiros çəkən gördüm. Məlum oldu ki, hərif oruc imiş. Özü də müəllimdi.
Dil sana revân hükmüni kıl câna mı dirsinDil sana revân hükmüni kıl câna mı dirsinLa'l-i lebüni sun gönüle kana mı dirsin
Газель 538مرا از زخم شمشیرت نمی شاید حذر کردنبپیش زخم شمشیر تو باید جان سپرکردن
Töhfeyi-Sami, bölmə 665ا زترکان قره قویونلوست، اول در سلک قورچیان نواب صاحبقرانی می بود آخر بواسطه امر ناملایم که از او سر زد از آن درگاه محروم شد و با وجود آنکه شعری نمیتواند خواندن تا بگفتن چه رسد . شعر مردم بنام خود میخواند در محلی که بجمع کردن این اوراق ابتر مشغول بودم . از او شعری طلب کردم این مطلع را از سوسنی قدیم بنام خود خواند که درمجالس النفایس آورده شده است حسب التماس او نوشته شد:مجردان که ز قید زمانه آزادند
Ey Xızrxət, ey şahi-rəfiüddərəcatEy Xızrxət, ey şahi-rəfiüddərəcat,Ey zülməti-xətt içrə ləbin abi-həyat.
Qara dəniz türküsüSoraqlar axınlaşar,Sənin dalğalarınla,
Газель 4449صحبت به حریفان سیه کار مداریدبر روی سخن آینه تار مدارید
Кыта 28دوش آن زمان که چشمهٔ زراب آسمانسیمابوار زین سوی چاه زمین گریخت
Газель 479گر یار بلند آمد، من پستم و من پستمور کار ببند آمد، من جستم و من جستم
Bu, Növfəlin Məcnunla müqəddimeyi-ixtilatıdır və ol cəvahiri-pakdan inbisatıdırSaqi, yenə qəsdi-can edər qəm,Ver cam ləbaləbü dəmadəm!
İki cür möcüzTəzəlikdə Amerikada “Hiyufant” vilayətində təzə təsis olunan elektrik stansiyasına bəzi axmaqlar möcüz ad qoyurlar. Guya bu illətə ki, həmin elektrik stansiyasına iki yüz milyon at qüvvəsi əmələ gətirəcək. İyirmi milyon kilovat işıq verəcək və Şimali Amerikanın cəmi zavod və mədənlərinin yarısını işlətməyə və işıqlandırmağa qadir olacaqdır.Bu barədə Bakıda on yeddinci klubun zalında ramazanın 23-də professor Nikolayev tərəfindən müfəssəl məruzə oxundu ki, möcüz o deyil. Möcüz odur ki, həmən gecə qubalılar məscidində bir nəfər ləzgi istəyirmiş minbərə çıxıb xütbə oxusun. Elə ki, ağzını açıb, birdən yıxılıb və həmən saat can verib, ölüb. Həmən saat camaat həyəcana gəlib, bu işi möcüz hesab edib və fövri şeyx cənablarına üç yüz otuz manat pul yığıb, verib, dağılıblar.
Zihî zülf-i semen-sâyun bırahmış şol güle sâyeZihî zülf-i semen-sâyun bırahmış şol güle sâyeLebüni sorma ki olmış leb-i hayvâna hem-sâye
Газель 540نیم مستان ترا سرگشته چون پرگار کنآخر ای جان و جهان، جامی دگر در کار کن
Töhfeyi-Sami, bölmə 675در شماخی بدلالی اوقات میگذراند و شعرهای بی مزه میگوید، این مطلع از اوست :
Öpdüm ləbini dedim ki, şəkkərdir buÖpdüm ləbini dedim ki, şəkkərdir bu,Yox, şireyi-şəkkər nədi, behtərdir bu,
Cəfər XəndanTürklərlə can deyib, can eşidərdi,Hər sözü candandı Cəfər Xəndanın.
Газель 4453خشت از سرخم پنبه ز مینا برباییدبرچهره خود روزن جنت بگشایید
Кыта 32خاقانیا چه مژده دهی کز سواد ملکیک باره فتنهٔ دو هوائی فرو نشست