Azmaq istərəm

İtdim bir şəhərdə mən,Ünvan çıxdı yadımdan.

Əli Kərim2 dəq
Söhbət

Qolumda saat, bir günYerimə girdim,

Zeynal Cabbarzadə1 dəq
Ayrıldıq, ürəyim qana döndü yar

Ayrıldıq, ürəyim qana döndü yar,Nə deyim bilmirəm yoxam, ya da var.

Abbasqulu ağa BakıxanovRübai1 dəq
XXV

Bir axşamüstü Züleyxa bir neçə fincan moruq mürəbbəli çay içib bərk tərlədi, hərlənib eyvana çıxdı, soyuq onu o ki var, tutdu, gecə isə özünü pis hiss etdi, səhər titrədib, doğrudan da ağır yatdı. Mehman işdən qayıdanda Züleyxanın halını pərişan gördü; zəng edib həkim çağırdı. Yarım saatdan sonra həkim gəldi. O, Züleyxanın qızdırmasını ölçdü, hərarətin otuz doqquz dərəcədən yuxarı olduğunu müəyyən etdi. Bir neçə resept yazdı, Mehman Qaloşlu adamı çağırdı, reseptləri ona verdi. Qaloşlu adam dərmanxanaya yollandı. O yüyürüb aptek müdirini tapdı, reseptləri birbaş ona verib dərmanları hazırladıb gətirdi. Züleyxa gözünü açıb yanına düzülən dərman şüşələrinə baxdı, “mamamı istəyirəm, mamamı!” – deyib iztirab içində gözlərini yumdu. “Qoy anam gəlsin mənə bir yol göstərsin”. Züleyxa yüksək hərarətin içində belə qərar çıxardı: “Qoy Xatun bir də bu evə qayıtmasın...”Qaloşlu adam Züleyxanın xəstələndiyini, bəzən sayır-bayır danışdığını ətrafa yaydı. Yavər Murtuzova, Zərrintac Sərrafzadə cəld yığışıb Züleyxanı yoluxmağa gəldilər. Onlar bütün gecəni xəstənin yastığından ayrılmadılar. Mehman isə Züleyxanın qəflətən belə xəstələnməyini həqiqi bir kədər kimi qarşıladı. Getdikcə onun ürəyi daha həyəcanla döyünməyə başladı. Ancaq Züleyxa gözlərini açıb hərdənbir dil-dodağını yalayır, hey anasını arzulayırdı: “Anamı!.. Mamamı!..” – deyib israr edirdi.

Süleyman Rəhimov19446 dəq
Yoldan kənar

Yoldan kənar, düzənlikdə,Bir az uzaq çay boyunca

Həbib Sahir1 dəq
Məhəmməd

Bir cavan tazədən gəlib ərsəyə,Əcayib oğlandır, adı Məhəmməd.

Molla Pənah Vaqif1 dəq
Balaca mütəfərriqələr 8

Qəribə mən vicudam, vallahi. Özüm də təəccüb edirəm: birdən heç zaddan ötəri baxırsan qəmgin oldum, ya da bir balaca xeyir xəbər eşidəndə başladım ruhül-ərvah oxumağı. Amma, qardaş, bu dəfə heç təəccüb etmək yeri yoxdur. Ruhül-ərvahı qatacağam hicaza, hicazi ruhül-ərvaha. Şad olsun bu mərtəbədə məni şad edən!Ya Mirzayi-Ərdəbili! Fəda olum fikr-zikrinə, qələminə, yazdığın risaləyə! Bilirsiniz ağam nə yazıb? Qurban sənə, ağam! Ağam yazıbdır ki, Məkkə ziyarətinə gedən zəvvarlar Məkkədə bina olunan bangə, – adı olsun “Bangi-rəsul”, – borcludurlar hərəsi bir qızıl lirə nəzir versinlər... Pəh, pəh, pəh, nə gözəl fikirdi, Tanrı! Hesaba gələn şey deyil. Yer üzündə hansı bang bir belə bangi – şərifə müqabif gələ bilər? Heç biri! Bəs mən necə ruhül-ərvah oxumayım ki, cəmi müsəlman vilayətlərində mümkündür darülfünunlar və cürbəcür məktəbxanalar. Mən necə şad olmayım? Şad olsun məni şad edən!.. Siz tanrı, bircə dürüst diqqətlə hesab ediniz. Milyonlar milyonlar üstə və həmişəlik. Nə durmusan qulami-millət, başla ruhül-ərvahı. Mövlayi-mən...

Nəcəf bəy Vəzirov19051 dəq
Şairin ölümü

BalladaNazim Hikmətin ölümü münasibətilə*

Zeynal Xəlil19633 dəq
Quba

Mərhum Abbasqulu ağa Qüdsinin tərcümeyi-halına şüru etməzdən müqəddəm Quba şəhərinin barəsində--ki, şairin vətəni məqamındadır,--icmalən məlumat verməyi münasib gördük.Yadigar qalmış vərəqparələrdən və təvarixdə görünən müxtəsər əhvallardan belə məlum olunur ki, Quba şəhərini Nadir şah tarixi-hicriyyənin 1147-ci sənəsində--ki, miladın 1734-cü sənəsinə mütabiqdir,--bina etdirmişdir. Müşarileyh Şabrandan (Quba uyezdində Dəvəçi mahalıdır) gəlib keçdikdə Dərbənd ilə Şabranın arasında "Gülüstani-İrəm" adında basəfa bağlıqda istirahət üçün sakin olmuşdur.

Firidun bəy Köçərli19251 dəq
A dost

Gülşən yapdım, güllərini yel aldı,Bir tək qönçəsini dərmədim, a dost!

Almas İldırım1 dəq
Bab ola

Hilal qaşlarına yüz bərəkallah,Ayın nə həddi var, ona bab ola.

Aşıq Abbas Tufarqanlı1 dəq
Yetdin yetənə, yetməyənə bir təpik atdın

Yetdin yetənə, yetməyənə bir təpik atdın,Vicdanını, imanını bircə pula satdın,

Əliqulu Qəmküsar1 dəq
Dənizlə tənha qalmaq istəyirəm

Dənizlə tənha qalmaq istəyirəm,oturub sahil qumlarında

Balaş Azəroğlu19661 dəq
Birinci şəkil

Səhnə bir karvansara qapısını göstərir. Qapının sağ tərəfində Mirzə Fərəc əlləri qoynunda qəmkin oturub, məktub yazdıran gözləyir. Onun qabağında bir balaca masa, üstə kağız qələmdən və bir balaca qasa içində məktub qurulamaq üçün qum. Digər tərəfdə Pinəçi Qafar çust yamayır.*Pinəçi Qafar** (*oxuyur*).

Süleyman Sani Axundov6 dəq
Sənəmin

Gözəllərin gözəlidi,Var bu sədası Sənəmin.

Usta Abdulla1 dəq
Var

İnsan oğlu yalan demə, yalan da var,Üzümə aydın görünmə, çiskinli duman da var.

Xəstə Qasım1 dəq
Yaşılbaş sonalar göllərə gəlir

Göy buludlar arasından süzülüb,Qatar - qatar nizamlanıb düzülüb,

Aşıq Heydər1 dəq
Nə üçün haqqımızı istəmiriz?

Zəmanəmizdə bizim kimi boş xəyal və quruntu ilə vaxt keçirən, fürsətdən istifadə etməyən heç bir millət olmasa gərəkdir. Hərçəndi bu malxulyanın bir qismi bir az əvvəl hakim və müstəqil olan bir millətin övladı olduğumuzdan keçmiş parlaq tarixlərimizin, siyasətdəki şan-şöhrətimizin hələ ürəklərimizə verdiyi sevincdən, ümid və qeyrətdən meydana gəlirsə də, böyük və zərərli qismi cəhalət və qəflətimizdən zühura gəlməkdədir, öylə cəhalət ki, hər kəsin öz vəzifəsini, borcunu, xeyrini unutdurub ismi var, cismi yox Ənqa kimi – yuxarılarda, Qaf dağlarında ərşi-əlalarda gəzdirir. Öylə qəflət ki, gözümüzün önündə duran ac, çılpaq, səfil, yetim, gözü yaşlı, yurdsuz, kimsəsiz uşaqlarımızın halını bir dəqiqə olsun mərhəmət nəzərinə verməz.Öylə cəhalət ki, təlimsiz, tərbiyəsiz, tənbəl, səfih, mirasa, ataqazancına göz dikən ləyaqətsiz, millətin gələcəyi üçün vəbadan daha qorxulu, ilandan daha zərərli, zəhərdən daha kəskin, ölümdən daha iztirablı olan əxlaqsız bir çox dövlət cavanlarımızın halını, gələcəini düşünmürüz də. Məsələn, “Tibet’de ingilislərin hansı yol ilə irəli getdikləri, rəislərinin adı nə olduğu, hansı dağdan, dərədən aşdıqlarını, keçdiklərini və bu barədə Londonda parlamentdə Çemberlinin söylədiyi nitqini incədən incəyə düşündürür, Yaponların Port-Arturdan neçə verst və hətta sajen və arşın məsafədə durduqlarını “Lyaoşin” təpəsinə yaponların hansı saat ve dəqiqədə və hansı dağın ətəyindən gəldiklərini və davada vəfat edən əfsərlərin adlarına qədər – bir tükü, qılı qırx parça edərcəsinə bir diqqətlə o dərəcədə uzaqdakı keçən hüdudları bizə öyrətdiyi halda ingilislərin nə qüvvətlə, səbəblə dünyanın o gözəl-gözəl yerlərini topsuz-tüfəngsiz, qansız-qışqınqsız zəbt etdiklərini və yaponların bu nisbətdə qeyrət və şücaətlərini və bu davanın əsil səbəbini bildirməz. Öylə qəflət ki, bu gün en böyük üləmamızdan başlayıb da en aşağı bir kəndlimizə varıncaya qədər hər kəsin gecə və gündüz fikrini, zikrini minlərcə verst uzaqdakı davanın zahiri, adi vüquatları ile məşğul etdiyi halda dörd gözümüzün önündə millətimizin səfalət, zillət, həqarət uçurumuna doğru sürükləndiyini göstərmək deyil, xəyala belə gətirmir.

Ömər Faiq Nemanzadə19046 dəq
Qitə 3

گر نه به چشم مردمی سوی تو بنگرد فلکخشم تو در دو چشم او مردمک استخوان کند

Fələki Şirvani1 dəq
Ön söz

Keçmişini bilməyən bu günün dərki edə bilməz həqiqəti bayağı olduğuqədər də acıdır. Qoçaqları illərlə qılınc və qələm çaldılar. Lakin elə həmin nəslin

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə19541 dəq
Molla Cümənin Qıpçaq səfəri

Molla Cuma baba bir gün Qıpçağa gəlir, lakin onu bu kənddətanımırlar. Qışın oğlan çağı idi, hər yerə qar yağmış, buz bağlamışdı.

Molla Cümə2 dəq
Valehlə Zərniyarın deyişməsi

Zərniyar:**O necə şəhərdir, on iki bazar,

Aşıq Valeh2 dəq
Qəzəl: Can nədir kimsə onu eyləyə cananə fəda

Can nədir kimsə onu eyləyə cananə fədaOla ya olmaya bir mur Süleymanə fəda

Qövsi Təbrizi1 dəq
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 14

İbrahim bəylə bazara getdik. Ağa Cəlilin dükanının qabağından keçərkən bizi səsləyib dedi: “İbrahim bəy, buyurun!”Rəsmi təarüflər və xoş-beşdən sonra gülə-gülə dedi:

Zeynalabdin Marağayi12 dəq
Qəzəl 1443

Qəlbim hicran gecəsi fəryad ilə, bil, şad olub,Könlümü sakit edən də yenə bu fəryad olub.

Saib TəbriziQəzəl1 dəq
Qəzəl 354

Niyə söz açım könüldən sənə, məhrəmim deyilsən,Qəmimi duyanmasan da, yanıram sənin qəmindən.

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəsidə 48

Məni bir halə salıb ki, fələki-kəcrəftar,Gəzərəm aləmi sərgəştə misali-pərgar.

Məhəmməd FüzuliQəsidə5 dəq
Cami-Cəm, fəsil 86

Allahı əvvəldən tanımasan sən,Heç vaxt doğru çıxmaz şəhadət kəlmən.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi3 dəq
Cümə günləri

Biz müsəlman tayfası bir sözü danışanda heç o sözün dalınıqabağını fikirləşmirik. Elə, məsələn, indi mən özüm də bu sözləri yaza-yaza nə dalını fikirləşirəm, nə qabağını, elə ha zora salıb yazıram və heç fikir eləmirəm ki, görək axır bu sözləri yazmaqdan nə fayda, gərək bu sözləri kim oxuyacaq və kimə lazımdır və nəyə lazımdır ki, oxusunlar? Niyə də ki, oxusunlar və nə səbəbə gözlərinin nurunu töküb oxusunlar? Nə cəhətə “İxtiyarat” kimi kitabları qoyub bu cür cəfəngiyatı oxusunlar?Deyəsən bir az uzun oldu.

Cəlil Məmmədquluzadə4 dəq
Câna belâ kılan bili bârı degül midür

Câna belâ kılan bili bârı degül midürOl bârı yükleden bana bârî degül midür

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq